ถึงกับใจหายทีเดียว เมื่อทราบข่าวร้ายในวันที่ 6 เมษายน ที่ผ่านมาว่า 1 ใน 3 ผู้ร่วมก่อตั้ง Studio Ghibli อิซาโอะ ทาคาฮาตะ ได้จากโลกนี้ไปแล้วในวัย 82 ปี ด้วยโรคมะเร็งปอด


เพราะเมื่อไม่กี่วันก่อน เพิ่งได้ตั้งใจเขียนบทความ “7 หนังอะนิเมะ สตูดิโอจิบลิ ปลุกจินตนาการ สร้างความประทับใจไม่รู้ลืม” ไป (https://www.salika.co/2018/03/30/7-anime-from-studio-ghibli/) โดยในหนังอะนิเมะ 7 เรื่องที่แนะนำนั้น มีผลงานชิ้นเอกที่สร้างชื่อให้ อิซาโอะ ทาคาฮาตะ ในฐานะผู้กำกับ เรื่อง Grave of the Fireflies – สุสานหิ่งห้อย (1988) รวมอยู่ด้วย

A calm moment in “Grave of the Fireflies,” Isao Takahata’s wrenching World War II drama.Credit GKIDS

แต่เมื่อเอ่ยชื่อของ อิซาโอะ ทาคาฮาตะ สาวกสตูดิโอจิบลิอาจไม่คุ้นหูเท่า ฮายาโอะ มิยาซากิ ที่ใบหน้าของเขากลายเป็นแบรนด์ของสตูดิโอจิบลิไปเสียแล้ว ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะหนังของทาคาฮาตะไม่เน้นเรื่องราวความตื่นเต้น ผจญภัย หรือน่ารัก ประทับใจ จบแฮปปี้เอนดิ้งเท่าหนังสร้างชื่อของมิยาซากิ อย่าง Spirited Away – มิติวิญญาณมหัศจรรย์ (2001) Castle in the Sky – ลาพิวต้า พลิกตำนานเหนือเวหา (1986) หรือ My Neighbor Totoro – โทโทโร่เพื่อนรัก (1988) จึงไม่น่าแปลกใจที่หนังของ ทาคาฮาตะ จะไม่ได้รับความนิยมเท่าหนังของมิยาซากิที่เอ่ยนามมา

เพราะ ทาคาฮาตะ เลือกที่จะเป็นตัวแทนสะท้อนอีกมิติหนึ่งที่การ์ตูนค่ายสตูดิโอจิบลิมอบให้กับผู้ชม อย่างผลงานสร้างชื่อของเขาเรื่อง Grave of the Fireflies ที่เรียกน้ำตาจากผู้ชมได้ถ้วนหน้า จนทุกคนต่างพูดเป็นเสียงเดียวกันว่าหนังเรื่องนี้เป็นหนังการ์ตูนที่เรียกน้ำตาได้ตลอดกาลของสตูดิโอจิบลิ

ซึ่งเหตุผลหนึ่งที่ทำให้หนังเรื่องนี้สร้างอารมณ์สะเทือนใจได้มากขนาดนี้ นั่นเพราะ ทาคาฮาตะ ถอดเรื่องราวที่นำเสนอในหนังมาจากนวนิยายที่ได้รับรางวัลวรรณกรรมญี่ปุ่น ผลงานจากปลายปากกาของ โนซากะ อะกิยุกิ ซึ่งแต่งเรื่องนี้ขึ้นเพื่ออุทิศแด่น้องสาวที่เสียชีวิตไปในช่วงสงคราม

โดย ทาคาฮาตะ ก็เขียนบทภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องนี้และกำกับออกมาโดยใส่อารมณ์ความรู้สึกสูญเสีย ในห้วงเวลาอันยากลำบากที่ญี่ปุ่นเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 2 ผ่านตัวละครสองพี่น้องเลือกที่จะอยู่กันตามลำพังในช่วงสงคราม แตกแยกออกไปจากกลุ่มสังคม สุดท้ายก็ไม่มีอาหารกิน แต่ละฉากในการ์ตูนเรื่องนี้จึงเป็นตัวแทนบอกเล่าถึงความโหดร้ายของสงครามได้อย่างสมจริง

https://nefariousreviews.com/2017/02/26/pom-poko-anime-review/

ต่อมา แม้ผลงานแอนิเมะเรื่องอื่นของทาคาฮาตะ จะมีเนื้อหาไม่หนักเท่า Grave of the Fireflies แต่ก็ยังคงรักษาคอนเซปบอกเล่าเรื่องราวที่เป็นตำนานของญี่ปุ่นออกมาได้อย่างสมจริง น่ารัก และเข้าใจง่าย เช่น Pom Poko ตำนานพื้นบ้านเกี่ยวกับเหล่าทานุกิที่แฝงไปด้วยแนวคิดการอยู่ร่วมกันกับธรรมชาติที่ต้องดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมไปด้วย หรือหนังการ์ตูนแนวขบขันที่หยิบยกเอาชีวิตครอบครัวชาวญี่ปุ่นมาเล่าได้อย่างมีสีสัน เรื่อง My Neighbors the Yamadas และหนังเรื่องสุดท้ายที่เขาฝากฝีมือไว้ คือ เรื่อง The Tale of the Princess Kaguya : เจ้าหญิงกระบอกไม้ไผ่ (2013) การ์ตูนภาพวาดสีน้ำที่บอกเล่าเรื่องราวตามตำนานพื้นบ้านได้อย่างสวยงาม แฝงไปด้วยแง่งามของการใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่า ซึ่งได้รับการเสนอรายชื่อเข้าชิงรางวัลออสการ์สาขาภาพยนตร์แอนิเมชันยอดเยี่ยมด้วย

http://www.jonathanlack.com/2014/12/review-tale-of-princess-kaguya-is.html
https://cineffect.wordpress.com/2014/02/09/the-studio-ghibli-retrospective-my-neighbors-the-yamadas/

ผลงานและความเชี่ยวชาญในระดับ “ปรมาจารย์” แห่งวงการหนังแอนิเมะนี้มาจากทั้งพรสวรรค์และพรแสวงของทาคาฮาตะ โดยเขาจบการศึกษาในสาขาวรรณกรรมภาษาฝรั่งเศสจากมหาวิทยาลัยโตเกียว เมื่อเรียนจบก็ได้มีโอกาสไปฝึกงานที่ Toei Animation และได้เข้าเป็นพนักงานประจำ จนมีส่วนร่วมในผลงานดังๆ ของ Toei Animation มากมาย กระทั่ง จังหวะชีวิตได้นำพามาให้เขามาอยู่ในฐานะผู้ร่วมก่อตั้ง Studio Ghibli กับ มิยาซากิ ที่สร้างผลงานภาพยนตร์แอนิเมชันญี่ปุ่น อันมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

Mr. Takahata talked about his last film, “The Tale of the Princess Kaguya,” at the Studio Ghibli offices in suburban Tokyo in 2015.Credit Shizuo Kambayashi/Associated Press

ดังนั้น แม้ในวันนี้ชื่อของสตูดิโอจิบลิจะกลายเป็นตำนานไปเหมือนกับชื่อของ อิซาโอะ ทาคาฮาตะ แล้ว แต่เชื่อเหลือเกินว่าหนังการ์ตูนที่ปรมาจารย์ระดับตำนานท่านนี้สร้างไว้ก็จะยังครองใจคนได้ตลอดไป


ที่มาเนื้อข่าว : https://mobile.nytimes.com/2018/04/06/obituaries/isao-takahata-leader-in-japanese-animation-dies-at-82.html?smid=fb-nytimes&smtyp=cur


ที่มา รูปลายเส้น อิซาโอะ ทาคาฮาตะ จาก https://meow-atfarah17.deviantart.com/art/Isao-Takahata-450884772


ที่มารูปจากหนัง Pompoko จาก https://nefariousreviews.com/2017/02/26/pom-poko-anime-review/


ที่มารูปจากหนัง My Neighbors the Yamadas จาก https://cineffect.wordpress.com/2014/02/09/the-studio-ghibli-retrospective-my-neighbors-the-yamadas/


ที่มา รูปจากหนัง The Tale of the Princess Kaguya จาก http://www.jonathanlack.com/2014/12/review-tale-of-princess-kaguya-is.html