การเรียนรู้ในรูปแบบออนไลน์ นับเป็นส่วนผสมที่ลงตัวของการหยิบเอาความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีมาพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ให้ตอบโจทย์คนรุ่นใหม่ สร้างการเปลี่ยนแปลงแบบก้าวกระโดดในที่สุด


ดังนั้น การศึกษา ปรากฎการณ์การเรียนรู้ออนไลน์ที่โดนใจคนรุ่นใหม่ยุคนี้ จึงเป็นสิ่งที่น่าสนใจ เพราะผลลัพธ์ที่ได้จากการศึกษา วิจัย ในเรื่องนี้ย่อมสามารถนำมาประยุกต์ใช้ เพื่อสร้างรูปแบบการเรียนรู้แบบใหม่ที่สามารถเข้าถึงคนรุ่นใหม่ และขับเคลื่อนให้ทุกองคาพยพก้าวไปพร้อมๆกับการเรียนรู้ในแนวทางที่คนทั่วโลกให้ความเชื่อมั่นและเชื่อถือ ซึ่งที่สุดแล้ว คนที่ได้ประโยชน์ที่สุด นั่นคือ กลุ่มเยาวชนที่จะเป็นกำลังสำคัญของการพัฒนาประเทศชาติต่อไปนั่นเอง

ด้วยเหตุนี้ สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ ร่วมกับ สถาบันการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี จึงได้ศึกษาวิจัยในหัวข้อ “รูปแบบการเรียนรู้สำหรับคนรุ่นใหม่” เมื่อปี 2560 พร้อมเปิดเผยรายงานการศึกษาวิจัยที่สามารถนำไปปรับใช้ออกแบบการเรียนรู้ที่โดนใจคนรุ่นใหม่ไว้ใน เว็บไซต์ สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) www.okmd.or.th ในประเด็นต่างๆ ดังต่อไปนี้


 

:: รู้รอบ ::

สถานการณ์ & แนวโน้มความเปลี่ยนแปลงในการเรียนรู้ของคนรุ่นใหม่

• ตลาดแรงงาน การประกอบอาชีพ ปัจจัยสร้างการเรียนรู้แบบใหม่

สภาพเศรษฐกิจและสังคมปัจจุบันในยุคของข้อมูลข่าวสารเทคโนโลยี เป็นส่วนผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของระบบการศึกษา ตลาดแรงงาน อาชีพใหม่เกิดขึ้น อาชีพเก่าบางอาชีพจะลดความสำคัญลง ปริมาณความรู้มีอัตราการเติบโตสูง ปัจจัยต่างๆ เหล่านี้ ส่งผลให้เกิดแนวโน้มที่ชัดเจนเกี่ยวกับความจำเป็นของกระบวนการเรียนรู้ตลอดชีวิต ซึ่งรูปแบบการศึกษาแบบเก่าอาจไม่สามารถรองรับการสร้างอาชีพให้กับคนรุ่นใหม่ตลอดชีวิตได้อีกต่อไป ผู้ประกอบอาชีพต้องปรับตัวและพร้อมเรียนรู้ใหม่อยู่เสมอ อุตสาหกรรมต้องพัฒนาทักษะของลูกจ้างให้เหมาะสม รูปแบบการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับยุคข้อมูลข่าวสารคือ รูปแบบที่สามารถนำเทคโนโลยีมาใช้ประโยชน์ซึ่งมวลชนหมู่มากสามารถเรียนรู้ได้แต่ต้องเรียนรู้อย่างเหมาะสมกับความสนใจและความสามารถของแต่ละบุคคลด้วย ทำให้เกิดรูปแบบการเรียนรู้ใหม่ อาทิ หลักสูตรออนไลน์แบบเปิดสำหรับมวลชน (MOOCs) หรือช่องทางการเรียนรู้อื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นภาพ เสียง วีดิทัศน์ สื่อสังคม เกม จึงนับเป็นโอกาสดีของคนรุ่นใหม่ในการเลือกรูปแบบการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับตนเองได้

• แพลตฟอร์มออนไลน์ พื้นที่เรียนรู้อย่างสร้างสรรค์ของคนรุ่นใหม่

แพลตฟอร์มออนไลน์ ได้รับความนิยม และสอดคล้องกับพฤติกรรมของคนรุ่นใหม่ จึงมีโอกาสสูงที่คนรุ่นใหม่จะเข้าถึงได้ และมีแนวโน้มที่จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงรูปแบบของการเรียนรู้ในอนาคตอันใกล้ ได้แก่ หลักสูตรออนไลน์แบบเปิด Massive Open Online Courses (MOOCs) สื่อวีดิทัศน์ (Youtube) เกมคอมพิวเตอร์ (Games)  สื่อสังคม (Social Media) สื่อทางเสียง (Audiobooks and Podcasts)


 

:: รู้ทัน ::

พฤติกรรมและความต้องการการเรียนรู้ ของคนรุ่นใหม่

• ทักษะชีวิตที่ต้องเรียนรู้เพิ่ม คือ Way ของคนรุ่นใหม่

เพราะจากการสำรวจพฤติกรรมกลุ่มตัวอย่างคนรุ่นใหม่ (Gen Y, Gen Z) พบว่าคนกลุ่มนี้ต้องการเรียนรู้ในทักษะต่างๆเพิ่มเติม ไม่ว่าจะเป็น ทักษะความรู้ในการทำงาน ทักษะชีวิตและความรู้ในชีวิตประจำวัน ตามลำดับ โดยวิธีหาความรู้เพิ่มเติมนิยมการเรียนรู้โดยใช้สื่อ (เช่น หนังสือ นิตยสาร โทรทัศน์ วิทยุ ฯลฯ)  นอกจากนี้ กลุ่มตัวอย่างทุกช่วงวัยเห็นว่าสาเหตุที่เป็นอุปสรรคในการเรียนรู้ออนไลน์ ได้แก่ การไม่มีอินเตอร์เน็ต รองลงมาคือปัญหาด้านภาษาที่สื่อส่วนใหญ่มีเนื้อหาเป็นภาษาอังกฤษ สำหรับความเห็นเกี่ยวกับการใช้สื่อออนไลน์เห็นควรให้มีหัวข้อการเรียนรู้ที่หลากหลาย จัดทำสื่อที่มีรูปภาพมากๆ เนื้อหาที่เป็นตัวอักษรน้อย และผู้สอนสื่อออนไลน์ควรมีความรู้ในเรื่องที่สอน จะช่วยกระตุ้นให้สื่อออนไลน์บนอินเตอร์เน็ตน่าสนใจและเข้าไปใช้มากขึ้น

• ต้องมีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับการเรียนรู้

ปัญหาอุปสรรคในการเรียนรู้มีความสัมพันธ์กับเรื่องความแตกต่างทางทัศนคติ รสนิยมและวิจารณญาณของแต่ละบุคคล ซึ่งมีผลมาจากการพัฒนาทักษะด้านการคิดวิเคราะห์  สำหรับสื่อการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการเรียนรู้เป็นการผสมผสานระหว่างสื่อที่สามารถมีปฏิสัมพันธ์โต้ตอบในการเรียนรู้ สามารถเรียนรู้ร่วมกันได้ง่าย เช่น วีดีโอ Social Media ร่วมกับสื่อแบบดั้งเดิมอย่างหนังสือ การพัฒนาทักษะด้านการฟัง พูด อ่าน เขียน การถ่ายทอด เป็นสิ่งสำคัญ รวมทั้งทักษะที่จำเป็นในการทำงานเช่น ทักษะด้านการคิดวิเคราะห์ ทักษะการเรียนรู้ค้นคว้าด้วยตนเอง และปฏิบัติงานจริง การปรับทัศนคติและยอมรับความแตกต่างจะช่วยให้เกิดการเรียนรู้ร่วมกันที่ดีได้ แรงบันดาลใจและการเรียนรู้ที่มีความหลากหลายได้ทดลองปฏิบัติจริงจะเป็นแรงกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้  การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการลงมือปฏิบัติและสร้างสภาวะของการแข่งขันมีส่วนช่วยกระตุ้นและส่งเสริมการเรียนรู้


 

:: รู้ไว้ ::

แนวโน้มสื่อดิจิทัล เข้าถึง & โดนใจคนรุ่นใหม่

• รู้จักหลากเทคโนโลยี ตัวช่วยเสริมการเรียนรู้

ยุคนี้และในอนาคตอันใกล้ เทคโนโลยีจะเป็นตัวขับเคลื่อนที่สำคัญ ไม่ว่าจะเป็นปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ทำให้เกิดการพัฒนาเปลี่ยนแปลงอย่างมากในทุกแพลตฟอร์ม การกำเนิดของ AI ที่คิดอ่านแทนมนุษย์ได้ในบางเรื่อง อย่าง โปรแกรมพูดคุยอัตโนมัติ (chatbot) รวมถึงระบบเศรษฐกิจแบ่งปัน (Sharing economy) ทำให้เกิดแนวโน้มทางด้าน Crowdsourcing ซึ่งแบ่งได้ในกลุ่มหลักๆ ได้แก่ การรวบรวมข้อมูลและสติปัญญา การรวบรวมแรงงาน การรวบรวมเงินทุน การรวบรวมผู้คนเพื่อความรู้สึกเป็นชุมชน การรวบรวมองค์ความรู้และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างผู้เรียนที่มีความรู้และประสบการณ์หลากหลาย

แนวโน้มทางด้านบูรณาการระหว่างแพลตฟอร์ม ออนไลน์จะทำให้เกิดรูปแบบแพลตฟอร์มการเรียนรู้ที่มีการผสมผสานมากขึ้น อาทิ MOOCs (Massive Open Online Courses คือ ระบบการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ระบบเปิดสำหรับมหาชน) ซึ่งจะใช้แพลตฟอร์มอื่นเพื่อสร้างการเรียนรู้ อย่างเผยแพร่วีดิทัศน์บน Youtube ใช้เกมเพื่อดึงดูด สร้างเนื้อหาที่น่าสนใจ มากขึ้น


 

:: รู้จริง ::

แนวทางในการปรับการเรียนรู้แบบใหม่มาใช้ในสังคมไทย

การนำ Platform การเรียนรู้แต่ละชนิดมาปรับใช้ ควรคำนึงถึงการเลือกสื่อให้เหมาะสมกับความต้องการและบริบท รวมทั้งเตรียมความพร้อมเพื่อให้ได้รับประโยชน์จากสื่อการเรียนรู้อย่างเต็มที่ อย่างการส่งเสริมให้ประชาชนรู้จัก MOOCs ภาษาไทยและของต่างประเทศ การจับคู่ผู้เรียนให้เรียน MOOCs ไปด้วยกัน ควรจัดให้มีระบบพี่เลี้ยง พัฒนาหลักสูตร MOOCs ร่วมกับภาคอุตสาหกรรม เป็นต้น การส่งเสริมสื่อวีดิทัศน์ อาทิ รวบรวมและเผยแพร่ช่องทางการเรียนรู้ที่เป็นภาษาไทยให้เป็นที่รู้จักในวงกว้าง ส่งเสริมให้มีการแปลช่องความรู้จากภาษาอังกฤษเป็นภาษาไทย จัดอบรมเทคโนโลยีพื้นฐาน การถ่ายทอดสดเพื่อเผยแพร่ผลงานวิชาการ เป็นต้น การส่งเสริมการใช้เกมคอมพิวเตอร์เพื่อการเรียนรู้โดยส่งเสริมการคิดอย่างเป็นระบบและการคิดเชิงคำนวณโดยใช้เกม หรือใช้เทคโนโลยีของเกมอย่าง AR VR ในการส่งเสริมการเรียนรู้  การใช้สื่อสังคมเพื่อประโยชน์ในการเรียนรู้อย่างเทคโนโลยีและเครื่องมือสำหรับช่วยทำ chatbot เพื่อช่วยกิจกรรมการเรียนรู้ การส่งเสริมการใช้สื่อทางเสียงเพื่อการสร้างความเท่าเทียมกันในการเรียนรู้สำหรับคนทุกกลุ่ม ส่งเสริมให้คนไทยรู้จักแหล่งหนังสือเสียงภาษาไทย ส่งเสริมการให้บริการหนังสือเสียงในห้องสมุด เป็นต้น

ที่สุดแล้ว แค่รับรู้และคล้อยตามว่ารายงานการวิจัย ที่นำมาเผยแพร่ฉบับนี้ ได้นำเสนอแนวทางการเรียนรู้ของคนรุ่นใหม่ที่ดีมาก คงไม่ก่อให้เกิดพลวัตการเปลี่ยนแปลงอะไรขึ้นในสังคม หากแต่ การเดินหน้า ปรับเปลี่ยน นำไปปรับใช้ปฏิบัติจริง ต่างหาก ที่จะช่วยสร้างรูปแบบการศึกษาที่คนไทยคาดหวังจะเห็นมาตลอด ซึ่งในภารกิจนี้จะสำเร็จนั้นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกฝ่ายอย่างแท้จริง


ที่มา : http://www.okmd.or.th/okmd-opportunity/FutureLearningPlatform/899/Digilearn_infographic