โลกได้จัดดุลยภาพแบบใหม่ในปัจจุบัน ตำราและบทเรียนที่ใช้สอนนักศึกษา นักเรียนควรที่ต้องเปลี่ยนแปลงเป็นสำคัญ เพราะเวลาพูดถึงการปฎิรูปการศึกษาแต่ละครั้ง ไม่ได้ปฎิรูปเนื้อหาการเรียนรู้ควบคู่กับโลกที่เปลี่ยนแปลง ทำให้ขาดวิสัยทัศน์และจินตนาการในการบ่มเพาะแก่ผู้เรียนและที่สำคัญหากผู้บริหารของประเทศหรือหน่วยงานยังไม่เข้าใจสิ่งที่เปลี่ยนแปลงรอบข้างตนเองก็จะกลายเป็นต้นเหตุของการยับยั้งการใช้โอกาสไปตามกระแสโลกที่เปลี่ยนแปลง


เหตุการณ์เช่นนี้ไม่ได้เกิดขึ้นในบ้านเราอย่างเดียว แต่เกิดขึ้นในสหรัฐเช่นกัน อย่างความเชื่อของรัฐบาลวอชิงตันที่คิดว่า สหรัฐสามารถควบคุมระบบการเงินโลกและสามารถกดดันให้ศัตรูพินาศได้ แต่ในความเป็นจริงผลลัพธ์นั้นไม่ได้เป็นไปอย่างคาดการณ์ เพราะอะไร

นี้คือคำถามที่น่าสนใจในการขบคิดต่อการสร้างกลยุทธ์นโยบายการค้า การเงิน การลงทุนต่อไปจากนานาประเทศ

นโยบายต่างประเทศของทรัมป์ในปัจจุบันคือ การปกป้องการค้านิยมเหนือกว่าการค้าเสรีและใช้วิธีกดดัน ข่มขู่และคุกคามทางการทูตให้ประเทศต่างๆ วิตกกังวลเกิดอาการโกลาหล (แต๋วแตก) ถือว่าเป็นอาวุธที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดในการเจรจา โดยใช้การควบคุมผ่านระบบการเงินโลกตามหลักการใครเป็นผู้ควบคุมระบบผู้นั้นคือผู้ปกครอง 

ต้องยอมรับว่าการค้าโลกมากกว่าครึ่งหนึ่งนั้นระหว่างประเทศใช้เงินดอลล่าห์สหรัฐและ 2/3 อยู่ในรูปของเงินทุนสำรองธนาคารชาติ นั้นคือการให้สิทธิแก่วอชิงตันทางการเงินที่จะยับยั้งหรืออนุญาตการค้าโลก กลายเป็นเครื่องมือหลักที่ส่งอิทธิพลของวอชิงตันและการค้าในตลาดหุ้นวอลสตรีทช่วยให้สหรัฐมีอิทธิพลต่อพันธมิตรและศัตรู

หลายครั้งๆ จึงเห็นการเข้าร่วมของกลุ่มต่างๆ เมื่อมีการคว่ำบาตรเกิดขึ้นอย่างกรณี อิหร่านเกาหลีเหนือ รัสเซีย เพราะแต่ละประเทศกลัวว่าวอชิงตันไม่ให้สิทธิทางการค้าในรูปสกุลดอลล่าห์หรือการสูญเสียตลาดในสหรัฐ ผู้นำของสหรัฐหลายรุ่นได้ใช้วิธีการดังกล่าวเพิ่มความแข็งแกร่งในการต่อรองให้แก่สหรัฐมาหลายทศวรรษแต่ในปัจจุบัน การใช้วิธีการคว่ำบาตรไม่ทำให้ประเทศนั้นมีความอ่อนแอลงและเครื่องมือนั้นมีข้อจำกัดในการนำมาใช้ จากสาเหตุดังนี้


 

:: การคว่ำบาตรจะเกิดขึ้นได้ต้องมีทีมงาน (กลุ่ม) ::

จะต้องถูกนำมารวมกันเป็นจำนวนที่มากพออย่างกรณีอียูกับสหรัฐฯ สหรัฐฯต้องตกลงผลประโยชน์ร่วมกับอียูให้ความชอบธรรมระหว่างประเทศ ในกรณีนี้เห็นได้อย่างชัดเจนว่าเมื่อโลกมีหลายขั้ว ทำให้เกิดการแบ่งแยกการทำงานระหว่างประเทศที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น ในกรณีของการคว่ำบาตรรัสเซียในปี 2014 อียูได้สูญเสียรายได้ไป 44000 ล้านเหรียญโดยเยอรมันสูญเสียส่วนแบ่งตรงนี้ไปร้อยละ 40 ในปี 2017 สูญเสียแสนล้านเหรียญ เยอรมันตกงานมากกว่า 3 แสนคน อิตาลีมีปัญหาในการส่งออกสินค้าแปรรูปการเกษตร โปแลนด์ไม่สามารถขายแอปเปิ้ลได้ ในขณะที่สหรัฐสูญเสียตลาดไปแค่ร้อยละ 0.6 กลายเป็นว่า มาตรการนี้ทำให้ภาคการผลิตของอียูถดถอยและว่างงาน ตกลงอียูแทบไม่ได้ประโยชน์ดังกล่าว

จากผลดังกล่าวทำให้ประเทศอื่นๆนั้นหามาตรการทางการค้าที่ไม่ใช้เงินสกุลดอลล่าห์มาเป็นเงินหยวนหรือการค้าต่างตอบแทน อย่างเช่นอิหร่านกับจีนเป็นต้น สหรัฐใช้มาตรการคว่ำบาตรอิหร่าน อิหร่านขายแก็สให้แก่จีนในราคาที่ตกลงกันโดยไม่เกี่ยวกับเงินดอลล่าห์


 

:: การคว่ำบาตรควรมีเป้าหมายที่ชัดเจน ::

ซึ่งไม่ใช่แค่เป็นคู่แค้น แต่ต้องมีความชอบธรรมอย่างเช่นการคว่ำบาตรของสหรัฐฯคือบังคับให้อิหร่านถอนทหารออกจากซีเรีย ชาวอิหร่านบางคนอาจเห็นด้วยเพื่อแลกเปลี่ยนกับการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตร แต่สำหรับภูมิรัฐศาสตร์ของอิหร่านไม่เป็นเช่นนั้นเพราะเกี่ยวกับความเป็นความตายของอธิปไตยอิหร่าน หากอิหร่านสูญเสียพื้นที่ดังกล่าวอิหร่านอาจจะถูกเล่นงานเหมือนลิเบียตามมา มาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐจึงไม่มีความชอบธรรมเป็นเสมือนการโค่นล้มรัฐบาลเตหะรานปัจจุบัน เหมือนกับความต้องการโค่นล้มปูติน คิมน้อย ในทางกลับกันจะทำให้คนในชาติผนึกกำลังได้ง่าย ทำให้ผู้นำในชาติกระชับอำนาจได้ง่ายยิ่งขึ้นและแก้ปัญหาเศรษฐกิจที่ขึ้นกับดอลล่าร์
อย่างกรณีรัสเซียจากประเทศที่นำเข้าสินค้าการเกษตรในช่วงที่ถูกคว่ำบาตรกลายเป็นประเทศส่งออกสินค้าการเกษตรและเครื่องจักร การคว่ำบาตรหากนำมาใช้กับคนในชาติประเทศนั้นในเรื่องอธิปไตยเป็นเรื่องยากที่สามารถบรรลุผลเช่นกัน 

สงครามการค้าทั้งหมดที่ทรัมป์ได้ก่อขึ้นจะทำลายพันธมิตร (อียู) และการปลดปล่อยตนเองออกจากสหรัฐนำไปสู่การปกป้องตลาดของตนเอง ล่าสุดอียูประกาศว่าจะเป็นอิสระจากสหรัฐและรัสเซียเป็นส่วนหนึ่งของยุโรป

แม้ทรัมป์เชื่อว่าสหรัฐมีความได้เปรียบทางการทหารพอที่จะปกป้องผลประโยชน์ของสหรัฐซึ่งไม่มีใครสามารถทำลายได้ ด้วยเหตุนี้ในนโยบายต่างประเทศการใช้เครื่องมือคว่ำบาตรอย่างจริงจัง จึงเป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์ของทรัมป์ซึ่งในปัจจุบันนโยบายทางการฑูตไม่สามารถบรรลุเป้าหมายของวอชิงตัน แต่การบังคับและการคุกคามจึงจะบรรลุผลโดยใช้แรงกดดันทางภาคการเงินแก่บริษัทที่ทำการค้ากับประเทศดังกล่าว


การเปิดพื้นที่ของผู้เล่นที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น ทำให้วิธีการที่สหรัฐนำมาใช้อึดอัดมากยิ่งขึ้นและที่สำคัญ การค้าขายหากสามารถสร้างผลประโยชน์ระยะยาวร่วมกัน มาตรการคว่ำบาตรเหล่านี้สูญเสียบทบาทของตนเอง


ผู้เขียน : ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย