เมื่อมีอายุได้ 81 ปีแล้ว เบอร์แทรนด์ รัสเซลล์ (1872-1970) จับปากกาขึ้นมาเขียนเรื่องที่ชื่อว่า “จะแก่อย่างไร” (How to Grow Old) บทความสั้นๆ ชิ้นนี้ ถูกนำมารวมพิมพ์อยู่ในหนังสือชื่อว่า Portraits from Memory and Other Essays

รัสเซลล์มองชีวิตที่เราจะพอใจในความสำเร็จว่า หััวใจสำคัญอยู่ที่การสลายอัตตาของตัวเราไปสู่สิ่งที่ใหญ่ขึ้น จากแนวคิดนี้ ทำให้รัสเซลล์ดึงเอามนต์เสน่ห์ของแม่น้ำ มาเป็นตัวอุปมาอุปมัยต่อการดำรงชีวิตของคนเรา รัสเซลล์เขียนไว้ว่า เบอร์แทรนด์ รัสเซลล์ พูดถึง คุณค่าของชีวิต
ทำให้ความสนใจของคุณค่อยๆ กว้างมากขึ้น และไม่ใช่เรื่องตัวเราเองมากขึ้น
จนกระทั่งกำแพงของอัตตาค่อยๆ หายไปจากตัวคุณ
และชีวิตของคุณได้ไปรวมกับชีวิตทางสากลมากขึ้น
การดำรงชีวิตของเราแต่ละคนควรจะเหมือนกับแม่น้ำ
เริ่มแรกเป็นสายน้ำเล็กๆ ไหลแคบๆ แทรกตามตลิ่ง แล้วก็ไหลผ่านโขดหิน และไหลอยู่เหนือน้ำตก
แล้วแม้น้ำก็ค่อยๆ กว้างใหญ่ขึ้น ตลิ่งอยู่ห่างออกไปมากขึ้น น้ำไหลเงียบสงบมากขึ้น
จนในที่สุด โดยไม่มีสิ่งขวางกั้นใดๆ ที่มองเห็นได้ ลำน้ำก็ไหลไปรวมกับทะเล
และก็สลายการเป็นตัวตนโดยไม่เจ็บปวดใดๆ
เบอร์แทรนด์ รัสเซลล์ พูดถึง คุณค่าของชีวิต
เรื่อง : ดร.ปรีดี บุญซื่อ











