คุณยังเชื่อมั่นในแสงแห่ง ‘อุดมคติ’ และใฝ่ฝันว่าจะทำตามเป้าหมายชีวิตตัวเองอยู่หรือเปล่า

‘อุดมคติ’ มีความหมายในทางที่ดี หมายถึง ความคิดที่จะสร้างเป็นรูปแบบแห่งการดำรงชีวิตของตนเองในอนาคต โดยเริ่มจากการมีความใฝ่ฝันที่อยากจะเป็น และอยากจะทำบางสิ่งบางอย่างให้ประสบความสำเร็จ จนเกิดเป็นจินตนาการที่ถือเป็นมาตรฐานแห่งความดี ความงาม และความจริง ในทางใดทางหนึ่ง ที่มนุษย์ถือว่าเป็นเป้าหมายแห่งชีวิตของตน 

อุดมคติจึงมีค่า ที่คนจำนวนมากอยากจะแสวงหา จนบางครั้งก็รู้สึกเหมือนกับเป็นความใฝ่ฝันที่อยู่แสนไกล คล้ายกับบทกวีที่ว่า

“ณ ที่นั่นอยู่ที่ไหนเราไม่รู้
รู้แต่อยู่ไม่ไกลต้องไปถึง
มีความหวังวาดไว้ใฝ่คะนึง
เป็นที่ซึ่งสามารถอาจได้มา
อาจเป็นจุดจุดหนึ่งซึ่งมีครบ
ความสงบความงามความสง่า
สิ่งสำหรับรองรับของชีวา
ความมีค่าของชีวิตนิจนิรันดร์”*

ในด้านการศึกษาจะพบบทกวีที่เป็นตัวอย่างความคิดแบบอุดมคติเป็นจำนวนมาก เช่น

“ฉันเยาว์ฉันเขลาฉันทึ่ง
ฉันจึงมาหาความหมาย
ฉันหวังเก็บอะไรไปมากมาย
สุดท้ายให้กระดาษฉันแผ่นเดียว”*

หรือ

“ฉันถูกกักขังในหนังสือ
ผูกมัดสองมือด้วยศึกษา
ปิดหน้าปิดตาด้วยตำรา
ปริญญาได้มาหรือน่ามอง
ปริญญาแท้จริงหรือยิ่งใหญ่
จึงขังฉันไว้แต่ในห้อง
เกียรตินิยมใช่ไหมที่จำจอง
ให้มองสังคมอย่างเดียวดาย”*

เพราะความคิดแบบนี้ จึงน่าจะมีอิทธิพลที่ทำให้นักอุดมคติอย่าง วินิจ กุศลศิริ อดีตนักศึกษา คณะวิทยาศาสตร์ ม.ร. ผันตัวไปใช้ชีวิตอยู่บนภูเขาสูงที่แม่ลาน้อย จ.แม่ฮ่องสอน โดยไม่หันหลังมาเรียนต่ออีกเลย หรือแม้แต่ วีระศักดิ์ ยอดระบำ ที่ไม่ยอมอยู่อาศัยในสังคมเมือง ไปแสวงหาคุณค่าของชีวิตในชนบทที่ห่างไกล ท่ามกลางความยากลำบากและธุรกันดารในเขตภาคเหนือ และเสียชีวิตลงเมื่อเดือนมีนาคม 2561

การมีอุดมคติในด้านการศึกษา อาจก่อให้เกิดแนวความคิดใหม่ขึ้นมากมาย เช่น การเกิดระบบการศึกษาแบบ Summer Hill หรือ ระบบการศึกษาในอุดมคติแบบยูโทเปีย เป็นต้น

ส่วนในด้านของอุดมคติ ที่อยากจะช่วยเหลือสังคม คนยากคนจนก็มีมาก ดังสะท้อนมาจากบทกวีที่ว่า

“จะสอยดาวสาวเดือนที่เกลื่อนฟ้า
มาทำอาหารให้คนไร้สิ้น
ฟันนภาที่เห็นออกเป็นชิ้น
เอามาสินเย็บเป็นเสื่อเผื่อคนจน”*

แม้จะดูเหมือนกับว่าอุดมคติเป็นเรื่องง่ายๆ แต่ในความจริงแล้วการมีอุดมคติกับการกระทำของคนคน หนึ่งเพื่อให้บรรลุผลสำเร็จนั้น ถือเป็นเรื่องยาก ยิ่งถ้าเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับส่วนรวมหรือประเทศชาติด้วยแล้ว ก็ยิ่งมีความซับซ้อนในการที่จะปฏิบัติ บางคนอาจถึงขั้นเสียชีวิต

เช่นกรณีของ โกมล คีมทอง อดีตนักศึกษาครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่อุทิศตัวเองไปสอนหนังสือที่ อ.เวียงสระ จ.สุราษฎร์ธานี แล้วถูกยิงเสียชีวิต การเสียชีวิตของโกมลดังกล่าว ก่อให้เกิดละลอกคลื่นแห่งอุดมคติ ที่เป็นแรงบันดาลใจอันยิ่งใหญ่ต่อคนหนุ่มสาวจำนวนมาก มาจนถึงปัจจุบัน

หรือในกรณีต่างประเทศ ก็เช่นกรณีของ โฮเซ ริซัล (2404-2439) วีรบุรุษของฟิลิปปินส์ที่เป็นผู้ที่มีอุดมคติและอุดมการณ์อย่างแรงกล้าในการต่อสู้เพื่อเอกราชจากสเปน ซึ่งได้เขียนบทกวีในคุกก่อนถูกประหารชีวิตในวันรุ่งขึ้นว่า

“ความตายของฉันเปรียบเสมือนแสงแรกแห่งอรุณ
และแสงเรืองรองสุดท้ายของวารวัน
ที่ส่องสว่างหลังจากค่ำคืนอันมืดมน
ถ้าเธอต้องการสีเพื่อย้อมอรุณรุ่ง
รินเลือดของฉัน แล้วระบายลงให้ทั่ว
จากนั้นจึงสาดส่องด้วยแสงแรกของแผ่นดิน”*

การมีอุดมคติเพื่อส่วนรวมหรือประเทศชาติ จึงเป็นเรื่องที่ยิ่งใหญ่ แม้ว่าในบางครั้งจะเป็นเรื่องที่ยากอย่างยิ่งที่จะประสบความสำเร็จ จนถึงขั้นอาจเกิดเป็นโศกนาฏกรรมต่อนักอุดมคติจำนวนมาก นักอุดมคติที่ดี ที่ประสบความสำเร็จ และยิ่งใหญ่จึงต้องมีอุดมการณ์ ยุทธศาสตร์ ยุทธวิธี และปณิธานที่ยิ่งใหญ่มาประกอบด้วย แต่อย่างไรก็ตาม อุดมคติที่ดีย่อมไม่มีสิ่งที่ดำมืดอยู่ในจิตใจ บางครั้งอาจยากลำบาก และไกลเกินกว่าจะเอื้อมถึง แต่เราก็ต้องเชื่อมั่นในแสงแห่งอุดมคติที่ยังมีอยู่ในตัวเรา ซึ่งคล้ายกับบทกวีของ วลาดิมีร์ โคโรเลนโก ที่กล่าวถึงแสงแห่งอุดมคติเอาไว้ว่า

“บ่อยครั้งที่ข้าพเจ้าหวนรำลึกถึงแม่น้ำดำมืด
ทอดสายอยู่ในเงื้อมเงาของภูผาสองฝากฝั่ง และมีแสงอันบรรเจิดนั้น
แสงมากมายทั้งก่อนและหลังประสบการณ์ดังกล่าว
ได้ยวนใจข้าพเจ้าและใครต่อใครให้ทรมาน ด้วยรู้สึกว่ามันอยู่ใกล้
แต่ชีวิตก็ยังต้องรอนแรมไปในระหว่างสองฝากฝั่งอันทะมึน
และแสงก็ยังคงอยู่แสนไกล
ท่านยังต้องกรรเชียงเรือของท่านต่อไปไม่ลดละ
แต่กระนั้นแสงก็ยังคงอยู่ที่นั่น เบื้องหน้าเรา”*

แด่…ทุกคนที่ยังมีแสงแห่งอุดมคติอยู่ในหัวใจ

เรื่อง : วิสูตร สุจิระกุล
วันที่เขียน : 17 ส.ค. 2561

หมายเหตุ:

1. เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์. (2537). คำหยาด (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์เกี้ยว-เกล้า พิมพการ.
2,4. วิทยากร เชียงกูล. (2536). ทำไมฉันจึงมาหาความหมาย. กรุงเทพฯ: แกรมมี่พับลิชชิ่ง เฮาส์.
3. คุณค่าปริญญา. ค้นเมื่อ 17 ส.ค. 2561, จาก https:oknation.nationtv.tv
5. โฮเซ ริซัล. ค้นเมื่อ 17 ส.ค. 2561. จาก https:oknation.nationtv.tv, บางคนถอดความในทำนองว่า สีแดงของธงชาติฟิลิปปินส์สีเข้มพอแล้วยัง ถ้ายังก็จงโปรดเอาเลือดของข้าไปย้อม เพื่อรับแสงแห่งอิสรภาพ ยามอรุณรุ่งของพรุ่งนี้.
6. จากเรื่อง แสง ร.จันเสน แปลจาก Light ของ วลาดิมีร์ โคโรเลนโก้ จุลสารโกมล สารเพื่อคนร่วมสมัย (ฉบับเดือน ก.ค.-ส.ค. 2546).
7. ยูโทเปีย, เป็นชื่อหนังสือ เขียนโดย เซอร์ทอมัส มอร์ ชาวอังกฤษ ในปี 1516.
8. โกมล คีมทอง เกิดเมื่อปี 2489 เสียชีวิตในปี 2514, ต่อมาได้มีการก่อตั้งมูลนิธิโกมล คีมทอง ขึ้นเพื่อสืบทอดและเผยแพร่อุดมคติ.