กรณีศึกษา ว่าด้วยแผนออกจาก ‘รัฐดาวเทียม’ ของยุโรป

ภายใต้การเปลี่ยนดุลยภาพของโลก ในรูปแบบมหาอำนาจหลายขั้วในปัจจุบันภายใต้การนำของ 3 มหาอำนาจในภูมิภาค คือ สหรัฐอเมริกา รัสเซีย จีน ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภูมิรัฐศาสตร์และภูมิเศรษฐกิจใหม่

กล่าวคือ รัฐแบบดาวเทียม เป็นรัฐที่มีอิสระทางเศรษฐกิจและการเมืองภายในของตนเอง แต่ในระดับต่างประเทศการตัดสินใจขึ้นกับมหาอำนาจในภูมิภาค อย่างระบบการป้องกันความมั่นคง การทำการค้า 

ถ้าหากแก้ปัญหานี้ได้ก็จะกลายเป็นรัฐอิสระ ซึ่งตอนนี้ยุโรปกำลังดำเนินการแนวนี้อยู่ นั่นคือการฟื้นอำนาจอธิปไตยที่เคยมีอย่างจำกัดหลังจากปี 1945 เพื่อจัดการความมั่นคงและการคุ้มครองผลประโยชน์ของตนเองทางเศรษฐกิจ

โดยเฉพาะจากสงครามการค้าของทรัมป์ การถอนตัวออกจากเขตเสรีการค้าในข้อตกลงต่างๆ การตกลงกันในระเบียบใหม่ทางการค้าที่ต้องให้รัฐที่เคยเป็นดาวเทียมสร้างความน่าเชื่อถือทางการค้าที่ดีให้แก่หุ้นส่วนหรือพันธมิตร พูดง่ายๆ คือ สามารถปกป้องผลประโยชน์ทางการค้าของบริษัทประเทศตนเองได้ร่วมกัน ส่งผลให้รัฐดาวเทียมเหล่านี้ต้องการมีส่วนเป็นผู้เล่นในปัญหาสันติภาพ สงคราม กติกาในเศรษฐกิจการเมืองโลก เท่าเทียมกับมหาอำนาจในภูมิภาค 

การล่มสลายของโลกาภิวัตน์ที่เคยอยู่ในมือของแองโกลแซกซอนในปัจจุบันที่ไม่สามารถดำเนินภารกิจของตนเองต่อไปได้ ถูกเปลี่ยนให้เป็นภารกิจของ ‘ภาคพื้นทวีปไรน์แอลป์’ (เยอรมันและฝรั่งเศส) ในปัจจุบัน ซึ่งไม่ได้เป็นความลับใดๆ อีกต่อไป เนื่องจากสหรัฐในยุคปัจจุบันถอนตัวออกจากทุกเรื่องที่เกี่ยวกับการค้าและสันติภาพ 

รัฐดาวเทียมยุโรปจึงกำหนดแผนที่ หารูปแบบความร่วมมือของหมู่คณะในการป้องกันความมั่นคงของยุโรปเพื่อเลี่ยงการเผชิญกับภัยคุกคาม กล่าวคือ การเจรจากับรัสเซียเมื่อหลายวันที่ผ่านมา ปูตินให้สัมภาษณ์ที่เมืองโซชิ ว่าตามหลักการสงครามการทหารจะไม่เป็นผู้รุกรานประเทศอื่นๆ แต่หากรุกรานรัสเซียด้วยอาวุธนิวเคลียร์ รัสเซียจะตอบโต้อย่างสาสมและจะพิชิตศัตรูอย่างง่ายดาย 

นี้คือหลักประกันว่าจะไม่มีสงครามกับรัสเซีย หากรัฐดาวเทียมที่ต้องการเป็นอิสระนั้นดำเนินการตามเงื่อนไขดังกล่าว ก็จะสามารถมีอำนาจในการตัดสินใจได้ในเรื่องสันติภาพและระเบียบการค้าเศรษฐกิจ

ยุโรป ต้องกลับไปคิดเรื่องการออกจากระบบ SWIFT ในด้านการทำธุรกรรมการเงิน การค้าระหว่างประเทศของตนเอง เพื่อลดต้นทุนทางธุรกรรมและเพิ่มแรงดึงดูดทางการค้าที่จะใช้เงินยูโรร่วมกัน โดยระบบดังกล่าวนี้ต้องทำงานได้ในทุกเงื่อนไข ภายใต้สภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไปจากระบบที่เคยใช้ในรูปเงินดอลลาร์ของสหรัฐ

การทำแผนที่การค้าของตนเองขึ้นมาใหม่เพื่อสนับสนุนเขตการค้าเสรีและการป้องกันความปลอดภัยทางเศรษฐกิจจากการที่มีผลประโยชน์ตรงกัน สิ่งที่ต้องค้นหาอย่างรวดเร็วคือ ‘แพลตฟอร์มการค้าที่ไปด้วยกันได้ในทุกเงื่อนไข’ เช่น

• กรณีของอียูกับญี่ปุ่น มาตรวัดที่ใช้ก็อย่างน้อยร้อยละ 25 ของจีดีพีโลก เพื่อสร้างดุลยภาพเศรษฐกิจและขับเคลื่อนเศรษฐกิจของกลุ่มตนเองได้โดยไม่พึ่งพาผู้อื่น
• การประกันการทำงานกับรัฐพลังงานโลก (รัสเซียและอิหร่าน) 
• การสร้างระบบโลจิสติกส์ การขนส่งที่แตกต่างจากเดิม โดยเน้นความปลอดภัยและรวดเร็ว (เส้นทางระเบียงเศรษฐกิจเหนือ-ใต้ จากอินเดียผ่านอิหร่าน รัสเซีย เข้าสู่ยุโรป สามารถลดระยะเวลาได้ประมาณ 10 วัน และมีต้นทุนโลจิสติกส์การขนส่งที่ถูกกว่ามากกว่าร้อยละ 30)
• เส้นทางสายไหมใหม่

แผนที่ออกจากรัฐดาวเทียมของยุโรป เป็นตัวอย่างกรณีศึกษาที่น่าสนใจ ภายใต้ดุลยภาพของมหาอำนาจหลายขั้วที่จะให้รัฐดาวเทียมมีบทบาทในการตัดสินใจด้วยตนเอง แต่บางรัฐดาวเทียมที่ต้องการออกจากแผนที่เดิมไปสร้างแผนที่ใหม่อย่าง ตุรกี ยังไม่ค่อยประสบความสำเร็จ 

เหตุผลสำคัญคือ ตุรกีมีความทะเยอทะยานสูง ต้องการเป็นมหาอำนาจระดับเดียวกับรัสเซียและจีน แต่ความสามารถในด้านเศรษฐกิจ (ถูกจัดอยู่ในกลุ่มเศรษฐกิจที่มีความเปราะบาง 5 อันดับโลก) การทหารยังล้าหลังอยู่มาก และไม่สามารถพึ่งพาด้านพลังงานของตนเองได้ รวมทั้งแผนงานของเมืองหลวงอังการาไม่สอดรับกับประโยชน์ของมหาอำนาจในภูมิภาค ในการที่จะร่วมมือกันอย่างใกล้ชิดและเป็นเขตความร่วมมือทางเศรษฐกิจใหม่

เรื่องโดย : ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย

สำหรับ ‘แผนที่ของรัฐอุกกาบาต’ หรือ ‘รัฐดาวหางผีพุ่งไต้’ อ่านต่อที่ 

แผนที่ที่กำหนดขึ้นเองและการดำรงอยู่ของ ‘รัฐอุกกาบาต’