มณฑลยูนนานถือเป็นมณฑลของจีนที่ตั้งอยู่ใกล้ประเทศไทยที่สุด โดยมีระยะทางจากชายแดนยูนนาน ผ่าน สปป.ลาว ไปตามเส้นทาง R3A จนถึงชายแดนไทยที่ อ.เชียงของ จ.เชียงราย เพียง 247 ก.ม.เท่านั้น ทว่า เมื่อพูดถึงเส้นทาง R3A คนส่วนใหญ่มักนึกถึงนครคุนหมิง เมืองเอกของมณฑลยูนนานเป็นอันดับแรก เนื่องจากเป็นต้นทางของเส้นทาง R3A ในฝั่งจีน แต่อย่างไรก็ตาม ก็ไม่ควรมองข้ามเมืองสำคัญบนเส้นทาง R3A อย่างเขตปกครองตนเองชนชาติไทลื้อ สิบสองปันนา ซึ่งมีบทบาทเป็นข้อต่อสำคัญในการเชื่อมโยงไทย-ยูนนาน


ปฐมบทการพัฒนา สิบสองปันนา เริ่มที่การพัฒนาการขนส่งทางบก ด่านบ่อหาน-บ่อเต็น

สิบสองปันนาเป็นเมืองชายแดนของจีนตอนใต้ มีชายแดนทางบกติด สปป.ลาว โดยมีด่านบ่อหาน (Mohan) คู่กับด่านบ่อเต็น (Boten) ของ สปป. ลาว ซึ่งสินค้าไทยที่ส่งออกไปจีน หรือสินค้าจีนที่นำเข้าไทยผ่านเส้นทาง R3A ล้วนต้องผ่านด่านบ่อหาน โดยเปลี่ยนถ่ายสินค้าที่ฝั่งบ่อเต็นของ สปป.ลาวทั้งสิ้น

ปัจจุบัน ที่ทำการด่านบ่อหานถูกใช้เป็นช่องทางผ่านเข้า-ออกสำหรับประชาชนและรถบรรทุกสินค้า และได้รับการออกแบบให้มีรูปทรงคล้ายนกยูง ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของมณฑลยูนนาน มีความสูง 56 เมตร สะท้อนถึงชนเผ่าของจีนทั้ง 56 ชนเผ่าที่ใช้ชีวิตร่วมกันอย่างสันติสุข นอกจากนี้ เลข 56 ที่ออกเสียงในภาษาจีนว่า “อู่ลิ่ว” ยังพ้องเสียงกับคำว่า “อู้หลิว” ที่มีความหมายว่าโลจิสติกส์อีกด้วย

แต่ด้วยปริมาณประชาชนและสินค้าที่ผ่าน เข้า-ออก ด่านบ่อหานเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง สังเกตได้จากขบวนรถบรรทุกสินค้าที่จอดรอต่อแถวชำระค่าทางด่วน เพื่อจะมุ่งหน้าไปยังด่านบ่อหาน ทำให้ด่านบ่อหานจำเป็นต้องขยายช่องทางผ่านแดนสำหรับรถบรรทุกสินค้าโดยเฉพาะ แยกออกจากช่องทางผ่านแดนเดิมซึ่งในอนาคตจะใช้เป็นช่องทางผ่านแดนสำหรับประชาชนเท่านั้น

ปัจจุบัน ถนนและช่องทางผ่านแดนสำหรับรถบรรทุกสินค้าเชื่อมฝั่งจีนกับลาวได้ก่อสร้างแล้วเสร็จเรียบร้อย โดยจีนได้สนับสนุนงบประมาณสร้างถนนในฝั่งลาว หลังจากนี้ จีนและลาวมีแผนงานก่อสร้างอาคารที่ทำการสำหรับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการ นำเข้า-ส่งออก สินค้า รวมทั้ง การกำหนดบริเวณร่วมกันเพื่อพัฒนาเขตปลอดภาษีเพื่อส่งเสริมการค้า การลงทุน และการท่องเที่ยวในพื้นที่ชายแดนบ่อหาน-บ่อเต็นต่อไป


อัปเดตการพัฒนาขนส่งทางราง เชื่อมต่อเส้นทางรถไฟจีน-ลาว-ไทย

ขยับจากชายแดนด่านบ่อหานเข้ามาในดินแดนของจีนประมาณ 6 กม. ริมเส้นทาง R3A เป็นที่ตั้งของพื้นที่ก่อสร้างสถานีรถไฟบ่อหานเนื้อที่ 2400 หมู่ (1,000 ไร่) ซึ่งเป็นสถานีสุดท้ายในดินแดนจีนของเส้นทางรถไฟจีน-ลาว-ไทย (ความเร็วปานกลาง) ก่อนลอด “อุโมงค์มิตรภาพ” ความยาว 9 กม. จากฝั่งจีนทะลุไปถึงฝั่ง สปป.ลาว

การก่อสร้างรางรถไฟและสถานีรถไฟบนเส้นทางรถไฟจีน-ลาว-ไทย ภายในมณฑลยูนนาน ที่กล่าวถึงนี้ มีความคืบหน้าตามแผนงานที่วางไว้แล้ว

โดยปัจจุบัน เส้นทางช่วงคุนหมิง-ยวี่ซี ได้ก่อสร้างแล้วเสร็จและเปิดใช้งานแล้ว ขณะที่ ช่วงยวี่ซี-บ่อหาน ความยาว 508 กม. คาดว่าจะก่อสร้างแล้วเสร็จและเปิดใช้ขนส่งผู้โดยสารและสินค้าได้ภายในปี 2564 ด้วยความเร็ว 160 กม./ชม. โดยจากสถานีคุนหมิงถึงสถานีจิ่งหงจะเป็นรางคู่ รองรับรถไฟขนส่งผู้โดยสาร 40 คู่/วัน และรองรับสินค้า 40 ล้านตัน/ปี ขณะที่จากสถานีจิ่งหงถึงสถานีบ่อหานจะเป็นรางเดี่ยว รองรับรถไฟขนส่งผู้โดยสาร 10 คู่/วัน และรองรับสินค้า 20 ล้านตัน/ปี


ตามติดการพัฒนาเส้นทางขนส่งทางน้ำ ชี้ชะตาเส้นทางการค้า ไทย-จีน

จากการดูงานการขนส่งทางบกและการขนส่งระบบราง คณะของเราเดินทางต่อด้วยรถยนต์ ซึ่งต้องเลี้ยวออกจากเส้นทาง R3A บริเวณเขตหมู่บ้านเหมิ่งเยวี่ยน แล้ววิ่งตรงไปยังทิศตะวันตก โดยระยะทางจากนี้ไปจนถึงจุดหมาย คนขับรถต้องเพิ่มความระมัดระวังเป็นพิเศษ เพราะสภาพถนน 2 ช่องจราจรเป็นหลุมบ่อลึกขรุขระ บางช่วงเสียหายจนรถไม่สามารถแล่นสวนกันได้ โดยตลอดเส้นทางได้พบเห็นรถบรรทุกสินค้าและรถบรรทุกทรายจำนวนมาก ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้ถนนมีสภาพเช่นนี้

หลังจากฝ่าหนทางอันยากลำบาก ก็มาถึงยังจุดหมายต่อมา เพื่อมายังสถานที่สำคัญซึ่งเป็นจุดเชื่อมต่อเส้นทางการขนส่งทางน้ำ คือ ท่าเรือกวนเหล่ย จุดตรวจคนเข้าเมืองสำหรับผู้ใช้เส้นทางแม่น้ำโขงเดินทางไปยังประเทศเพื่อนบ้าน รวมทั้งเป็นท่าเรือขนส่งสินค้านำเข้าและส่งออก โดยสินค้าส่วนมากเป็นการขนส่งมาจากหรือไปยังท่าเรือเชียงแสนของไทย

ด้วยเหตุนี้ ปัจจุบัน ท่าเรือกวนเหล่ยจึงมีบทบาทสำคัญ เพราะเป็นด่านจำเพาะที่ใช้ในการนำเข้าชิ้นส่วนสัตว์เพียงด่านเดียวในยูนนาน ซึ่งในเบื้องต้นได้มี (ร่าง) พิธีสารส่งออกเนื้อและชิ้นส่วนสัตว์ปีกแช่แข็งจากไทยมายังจีน โดยมีบริษัท Mengla New Feng Source Trading จำกัด ดำเนินกิจการ

ทว่า ที่ผ่านมา ตั้งแต่เดือน มี.ค. ถึงเดือน มิ.ย. 2561 ได้มีการนำเข้าชิ้นส่วนไก่แช่แข็งจากไทย 6 ครั้ง น้ำหนักรวม 1,270 ตัน แต่นี่ก็ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของจีน ผู้ส่งออกไทยจึงเรียกร้องให้ใช้ด่านนำเข้าชิ้นส่วนสัตว์ในมณฑลอื่นของจีนที่มีความต้องการบริโภคชิ้นส่วนไก่ในปริมาณสูงเช่นกัน ซึ่งกลายเป็นคู่แข่งของด่านกวนเหล่ย ทำให้ตั้งแต่เดือน ก.ค. 2561 เป็นต้นมา ไม่มีการนำเข้าชิ้นส่วนไก่ของไทยผ่านท่าเรือกวนเหล่ย จุดนี้กลายเป็นปัญหาที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิดว่ามณฑลยูนนานจะสามารถหาทางแก้ปัญหานี้ได้อย่างไร

อย่างไรก็ตาม ได้ทราบว่าในส่วนของการพัฒนาการคมนาคมทางถนนแถบนี้ เพื่อให้เอื้อต่อการขนส่งทางการค้าของ ไทย-จีน ผ่านท่าเรือกวนเหล่ย มณฑลยูนนานก็กำลังเร่งสร้างทางด่วนเหมิ่งเยวี่ยน–กวนเหล่ย ทดแทนถนนเส้นเดิมที่ทางคณะของเราได้สัญจรผ่านมา ซึ่งมีสภาพชำรุดอย่างมาก ด้วยความหวังที่จะยกระดับศักยภาพของท่าเรือกวนเหล่ย ให้เป็นทางเลือกที่ดีสำหรับการค้าระหว่างมณฑลยูนนานกับประเทศไทยต่อไป


สิบสองปันนา บ้านพี่เมืองน้อง พัฒนาไม่หยุด เพื่อมิตรภาพ ไทย-ยูนนาน ยืนยาว

ดังนั้น การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคมเพื่อเชื่อมโยงเขตฯ สิบสองปันนากับประเทศเพื่อนบ้าน ที่กล่าวมาข้างต้น เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาพื้นที่ชายแดนภายใต้กรอบ “เขตความร่วมมือทางเศรษฐกิจจีน (บ่อหาน)-ลาว (บ่อเต็น)” และ “Key Pilot Development and Opening Up Zone อำเภอเหมิ่งล่า (บ่อหาน)” ซึ่งนอกจากการขนส่งทางบก การขนส่งระบบราง และการขนส่งทางน้ำแล้ว ยังรวมถึงการขนส่งทางอากาศด้วย

โดยขณะนี้มณฑลยูนนานมีแผนก่อสร้างสนามบินแห่งที่ 2 ของเขตฯ สิบสองปันนา ที่หมู่บ้านเหมิ่งเยวี่ยน อำเภอเหมิ่งล่าด้วย ทั้งนี้ ปัจจุบันสนามบินกาซาจิ่งหงที่เป็นสนามบินหลักของเขตฯ สิบสองปันนา ก็มีเที่ยวบินระหว่างประเทศไปยังเชียงใหม่ เชียงราย (สายการบินรุ่ยลี่) และเวียงจันทน์ หลวงพระบาง (สายการบินลาว) แล้ว

การเชื่อมโยงนี้จึงไม่ได้จำกัดแค่ด้านกายภาพ แต่ยังหมายถึงความสัมพันธ์ในระดับประชาชนด้วยเห็นได้จาก วัฒนธรรมและวิถีชีวิตของชาวไทลื้อในเขตฯ สิบสองปันนาที่คล้ายคลึงกับวัฒนธรรมและวิถีชีวิตแบบไทย รวมถึงการนับถือพุทธศาสนาเถรวาทเช่นเดียวกับคนไทยจำนวนมาก ถือเป็นปัจจัยเชิงบวกในการส่งเสริมความสัมพันธ์ระดับประชาชนระหว่างประเทศไทยกับเขตฯ สิบสองปันนา ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการต่อยอดขยายความร่วมมือไปสู่สาขาอื่นที่มีศักยภาพต่อไป เช่น การค้า การลงทุน และการท่องเที่ยว


ที่มา : ข้อมูลจัดทำโดย นายโกสินทร์ บุณยวัฒโนภาส

ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในจีน สถานกงสุลใหญ่ ณ นครคุนหมิง


อัปเดตความรู้การพัฒนา ไทย-จีน เพิ่มเติม

20 ข้อสรุป ‘ความเจริญของจีน’ ในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา กับมายด์เซ็ตที่ยังอยู่

ผ่าขุมทรัพย์แดนจีนใต้ ลงทุนในจีน เข้าถูกทาง เจาะถูกที่ รวยก่อนใคร

มณฑลเสฉวน เล็งเชื่อมระเบียงเศรษฐกิจตอนใต้ ผุด ‘นิคมอุตสาหกรรมอาเซียน’