เป็นเด็กยุคนี้มีเกมให้เลือกเล่นนับล้าน ทั้งแบบจับต้องได้ (Physical) และแบบดิจิทัล ซึ่งนอกจากเล่นเพื่อความสนุกสนานยังสามารถเรียนรู้ (เรื่องยากๆ) จากเกมได้ และถ้าใครมีไอเดียแจ่มๆ ออกแบบเกมที่สื่อสารได้ตรงจุด ก็สามารถสร้างเกมเป็นของตัวเองหรือสร้างรายได้ได้ด้วย เช่น บอร์ดเกม เกมที่ต้องเล่นผ่านกระดานและได้รับความนิยมมากในขณะนี้ สามารถสอดแทรกความรู้ได้หลากหลาย ทั้งด้านการสอนภาษา การเกษตร การทำธุรกิจ การเงินการลงทุน ฯลฯ


‘การบริหารจัดการน้ำ’ ศาสตร์พระราชาที่เข้ามาอยู่ในบอร์ดเกม

ผู้เขียนได้ไปร่วมงานของ Sea (ประเทศไทย) ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตแพลตฟอร์ม อาทิ Garena, Shopee, AirPay ซึ่งจัดกิจกรรมประกวดออกแบบบอร์ดเกมในโครงการ ของขวัญจากพ่อ (Gifts from Dad) เป็นปีที่ 2 ภายใต้หัวข้อ ‘จัดการน้ำเพื่อชีวิต คิดอย่างสร้างสรรค์’ โดยให้ผู้เข้าแข่งขันยกองค์ความรู้ด้านการบริหารจัดการน้ำไปออกแบบบอร์ดเกมเพื่อส่งต่อแนวคิดและสร้างการเรียนรู้แนวใหม่

สำหรับการประกวดออกแบบบอร์ดเกมในปีนี้ ดร.ศรุต วานิชพันธุ์ Director of Sea (ประเทศไทย) กล่าวว่า บริษัทเห็นความสำคัญของการสืบสานแนวคิดด้านการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืนของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช จึงมุ่งใช้บอร์ดเกมที่ผสมผสานสาระและความเพลิดเพลินไว้ด้วยกัน เพื่อเสริมสร้างการเรียนรู้ สร้างทักษะ ประสบการณ์ และช่วยสร้างความสัมพันธ์ที่ดีทั้งในกลุ่มเพื่อนหรือสมาชิกในครอบครัวได้ ทั้งนี้มี มูลนิธิชัยพัฒนา และ มูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ร่วมเป็นที่ปรึกษาโครงการด้วย

ดร.ศรุต วานิชพันธุ์ Director of Sea (ประเทศไทย)

“โครงการในปีนี้ได้รับการตอบรับที่ดี โดยมีผู้สมัครเข้าร่วมกิจกรรมถึง 287 ทีม จากหลากหลายสาขาอาชีพ ไม่ว่าจะเป็นนักเรียน นักศึกษา วิศวกร อาจารย์ นักเขียนบทภาพยนต์ นักการตลาด นักเขียน นักลงทุนอิสระ รวมถึงเจ้าของธุรกิจส่วนตัว ซึ่งผมมองว่า บอร์ดเกม สามารถส่งต่อการเรียนรู้ได้ เราควรร่วมสร้างความคิดสร้างสรรค์ใหม่ให้แก่เด็กๆ  และผมก็เข้าใจเด็กยุคนี้ เพราะลูกก็ออกไปเล่นบอร์ดเกมวันเสาร์-อาทิตย์เป็นประจำ” 

ดร.ศรุตกล่าว และให้ข้อมูลเพิ่มเกี่ยวกับความสำเร็จในปีแรกว่า โครงการของขวัญจากพ่อ (Gifts from Dad) ครั้งที่ 1 ภายใต้หัวข้อ ‘เรียน เล่น รู้ คู่การเกษตร’ นั้น ได้รับการตอบรับที่ดีและมีผู้ดาวน์โหลดไปแล้วมากกว่า 11,141 ครั้ง


โจทย์ที่ออกแบบจากชีวิตจริงของทีมผู้ชนะ

  • ผู้ได้รับรางวัลชนะเลิศ : ทีม Lunar Gravity ผลงานเกม ‘Riverbank’
    บอร์ดเกมแนววางแผนที่ผู้เล่นจะสวมบทบาทเป็น ผู้นำชุมชน ซึ่งต้องบริหารจัดการน้ำให้เหมาะสมกับปัญหาในแต่ละฤดูกาลและสถานการณ์
boardgames_The_Riverbank
ผลงานเกม Riverbank

ภูมิ – เอกภูมิ ภูมิพันธุ์ หนึ่งในสมาชิกทีม Lunar Gravity กล่าวถึงเกม ‘Riverbank’ ว่า ก่อนที่บอร์ดเกมจะออกมาเป็นรูปเป็นร่าง มีโอกาสลงพื้นที่ไปศึกษาการจัดการน้ำในชุมชนบ้านศาลาดิน จังหวัดนครปฐม กับ Sea (ประเทศไทย) พบว่า ชุมชนเข้มแข็งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้การแก้ไขปัญหาน้ำและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้คนในชุมชนเกิดได้จริง จึงตั้งใจออกแบบบอร์ดเกมให้ผู้เล่นวางแผนบริหารจัดการน้ำเสมือนเป็นผู้นำชุมชน โดยต้องวิเคราะห์ปัจจัยที่ก่อให้เกิดปัญหาอย่างรอบด้าน ทั้งปัญหาจากปัจจัยทางธรรมชาติและพฤติกรรมมนุษย์ นอกจากนี้ยังเล่าเบื้องหลังแนวคิดให้ฟังด้วยว่า

ทีม Lunar Gravity
ทีม Lunar Gravity

“มีแรงบันดาลใจมาจากภาคอีสาน คือบ้านผมที่นครราชสีมา บางปีเจอปัญหาน้ำท่วม บางปีน้ำแล้ง ตอนแรกก็ไม่เข้าใจว่าทำไม แต่การศึกษาเรื่องการจัดการน้ำก็ทำให้เข้าใจมากขึ้น แล้วที่โคราชก็ยังมีปัญหาน้ำเสียด้วย จึงวางแผนบอร์ดเกมให้มีการจัดการน้ำ 3 ด้าน คือ น้ำท่วม น้ำแล้ง น้ำเสีย เพื่อให้เด็กเรียนรู้ว่า ถ้าน้ำมาเยอะจะทำอย่างไร น้ำมาน้อยจะทำอย่างไร หรือถ้าฝนตกน้ำท่วมฉับพลันก็จะได้ฝึกแก้ปัญหาเฉพาะหน้า

ปกติผมชอบเล่นบอร์ดเกมอยู่แล้ว ก็เลยอยากสร้างเกมให้เด็กรู้จักการแก้ปัญหา และเล่นได้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ที่บ้านก็ทำการเกษตรแต่ก็ต้องศึกษาเรื่องการบริการจัดการน้ำและการเกษตรเพิ่ม แล้วออกแบบให้เด็กรู้สึกสนุก จัดรูปแบบในกระดาษ A4 เพื่อให้เด็กๆ ดาวน์โหลด พรินต์ และตัดแปะบนกระดาษแข็งไปเล่นกับเพื่อนหรือครอบครัวได้สะดวก”

ผู้เล่นจะได้สมมติตัวเองเป็นผู้นำชุมชนซึ่งต้องบริหารการเก็บน้ำ ใช้น้ำ จัดการน้ำในเมืองของตัวเอง ใครที่สร้างความเจริญให้เมืองมากที่สุดก็จะได้คะแนนมากที่สุด

ไอเดียที่น่าสนใจของทีมรอง

boardgames_ใต้ร่มพระบารมี
ผลงานเกม ใต้ร่มพระบารมี
  • รองชนะเลิศ อันดับ 1 : ทีม The 3 Marketeers ผลงานเกม ‘ใต้ร่มพระบารมี’
ทีม The 3 Marketeers

ผู้เล่นต้องสวมบทบาทเป็น เจ้าหน้าที่สนับสนุนโครงการในพระราชดำริ ซึ่งมีภารกิจตามหาทรัพยากรต่างๆ ที่จะนำมาแก้ไขปัญหาทรัพยากรน้ำที่เผชิญอยู่ นอกจากจะได้เรียนรู้วิธีการแก้ไขปัญหาแล้ว ยังได้ความรู้เกี่ยวกับโครงการพระราชดำริที่สอดแทรกอยู่ตลอดการเล่น

บอร์ดเกม หยดน้ำ
ผลงานเกม หยดน้ำ
  • รองชนะเลิศ อันดับ 2 ทีม BRD ผลงานเกม ‘หยดน้ำ’
ทีม BRD

ผู้เล่นจะสวมบทบาทเป็น เกษตรกร ที่จะต้องบริหารทรัพยากรต่างๆ ทั้ง ที่ดิน น้ำ พืช และสัตว์ ให้ได้รับผลกระทบจากธรรมชาติที่เกิดขึ้นในแต่ละฤดูน้อยที่สุด พร้อมบริหารจัดการน้ำให้เพียงพอต่อความต้องการด้วยแนวคิดในการบริหารจัดการน้ำในรูปแบบ ‘โคก หนอง นา’

บอร์ดเกม สายน้ำ
ผลงานเกม สายน้ำ
  • รองชนะเลิศ อันดับ 3 : ทีม Hooman house Chiangmai ผลงานเกม ‘สายน้ำ’

    ทีม Hooman house Chiangmai

ผู้เล่นต้องช่วยกันวางแผนควบคุม จัดการน้ำ ด้วยการจำลองปริมาณน้ำในแต่ละฤดู ให้มีปริมาณน้ำที่เหมาะสมและเพียงพอต่อการทำเกษตรในแต่ละรอบ


คณะกรรมการผู้กล่อมเกลาความรู้และการคิดอย่างสร้างสรรค์

โครงการของขวัญจากพ่อ (Gifts from Dad) ในหัวข้อ ‘จัดการน้ำเพื่อชีวิต คิดอย่างสร้างสรรค์’ มีคณะกรรมการตัดสินผลงานดังนี้

บอร์ดเกม กรรมการ

  • วิชัยวัฒน์ ศศิผลิน นักวิจัย ฝ่ายจัดการน้ำชุมชน สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (องค์การมหาชน)
  • อาจารย์ตวง เธียรธนู อาจารย์ประจำภาควิชา Innovative Digital Design คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • สราวดี ผดุงศิริเศรษฐ์ ผู้ก่อตั้งร้านบอร์ดเกม ร้านลานละเล่น
  • พีรัช ษรานุรักษ์ ตัวแทนจากทีม Wizards of Learning หนึ่งในผู้พัฒนาบอร์ดเกม Pizza Master
  • ปรียาพร ทรัพย์แสนยากร พิธีกรรายการ IN-ON-AT จากสำนักข่าวไทย อสมท.

“หลักสำคัญว่าต้องมีน้ำบริโภค น้ำใช้ น้ำเพื่อการเพาะปลูก เพราะว่าชีวิตอยู่ที่นั่น ถ้ามีน้ำคนอยู่ได้ ถ้าไม่มีน้ำคนอยู่ไม่ได้ ไม่มีไฟฟ้าคนอยู่ได้ แต่ถ้ามีไฟฟ้าไม่มีน้ำ คนอยู่ไม่ได้”

พระราชดำรัสตอนหนึ่ง
ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
ณ พระราชวังสวนจิตรลดา
เมื่อวันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2529

วิชัยวัฒน์ ศศิผลิน ยกพระราชดำรัสของในหลวง รัชกาลที่ 9 มาเน้นย้ำให้เห็นความสำคัญของน้ำ และกล่าวถึงรูปแบบใหม่ของการส่งต่อแนวคิดด้านจัดการน้ำว่า

“เราต้องดื่มน้ำ ใช้น้ำในภาคการเกษตร และต้องสร้างความมั่นคงด้านอาหาร น้ำจึงเป็นเรื่องใกล้ตัวที่ต้องใส่ใจเพราะทุกชีวิตต้องใช้น้ำในการอุปโภคบริโภค ซึ่งครั้งแรกที่สัมผัสบอร์ดเกม รู้สึกตื่นเต้น แปลกใจว่าจะอธิบายเรื่องน้ำผ่านบอร์ดเกมอย่างไร แต่เมื่อเห็นว่าทำได้จริง สร้างแรงบันดาลใจ ดึงดูดความสนใจจากเด็กและเยาวชนได้ เป็นเรื่องที่ดีมาก”

ด้านกระบวนการคิดและออกแบบบอร์ดเกม อาจารย์ตวง เธียรธนู หนึ่งในคณะกรรมการตัดสินเล่าถึงการเรียนสอนในมหาวิทยาลัยให้ฟังว่า

อาจารย์ตวง เธียรธนู

“ยุคนี้เป็นยุคดิจิทัล สื่อการเรียนการสอนในโรงเรียนจึงมีการพูดถึง ‘การศึกษาแนวใหม่’ มากขึ้น ต่างจาก 15 ปีก่อนที่มีให้เล่นแค่ เกมเศรษฐี บันไดงู ซึ่งตอนนี้มีสื่อการเรียนรู้มากมายอยู่ในรูปแบบเกม เช่น บอร์ดเกม แล้วก็มีเครื่องมือดิจิทัลอีกหลายอย่างที่อาจารย์อยากนำเข้าไปสอน และอาจารย์เองก็สอนด้วยเครื่องมือดิจิทัลอยู่แล้ว ยกตัวอย่าง นักศึกษาปี 1 จะให้เรียนรู้กระบวนการคิดผ่านการออกแบบ ซึ่งหนึ่งในแพลตฟอร์มที่ให้ทำคือ บอร์ดเกม โดยนักศึกษาต้องหาก่อนว่า แกนที่จะนำเสนอคืออะไร แล้วก็เล่นเกมเยอะๆ ทำเทสต์ และแก้ไขจนออกมาสำเร็จ”


บอร์ดเกมนี้ เล่นได้ที่ไหน?

เนื่องจากองค์ความรู้ด้านการบริหารจัดการน้ำได้รับการออกแบบในแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อส่งต่อความรู้และเพิ่มการเข้าถึงของคนยุคใหม่ ดร.รอยล จิตรดอน กรรมการและเลขาธิการ มูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ กล่าวถึงความสำคัญของน้ำและประโยชน์ที่สังคมจะได้รับว่า

ดร.รอยล จิตรดอน กรรมการและเลขาธิการ มูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์

“น้ำ เป็นทรัพยากรที่หล่อเลี้ยงวิถีชีวิตของชาวไทยมาช้านาน ดังนั้น มูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ จึงมีความยินดีที่ร่วมสนับสนุนโครงการของขวัญจากพ่อ ปีที่ 2 เพราะเป็นกิจกรรมที่สร้างโอกาสให้ภาครัฐ ภาคเอกชน ชุมชน และประชาชน ร่วมมือกันกระตุ้นให้เกิดความตระหนักรู้ด้านการดูแลและบริหารจัดการทรัพยากรน้ำออกไปสู่สังคมไทย ซึ่งนอกจากผลงานของผู้เข้าแข่งขันสะท้อนถึงปัญหาน้ำที่ชาวไทยกำลังประสบแล้ว ยังเสนอแนวทางการแก้ไข อาทิ การสงวนน้ำ การพัฒนาแหล่งน้ำ การป้องกันและบำบัดน้ำเสีย ให้ผู้เล่นได้เรียนรู้อย่างเพลิดเพลินอีกด้วย”

โดยหลังจากผู้เข้าแข่งขันนำเสนอผลงาน ทดลองเล่นกับกรรมการผู้ตัดสิน นำคำแนะนำไปปรับปรุงผลงานให้มีความสมบูรณ์แบบมากที่สุด ผลงานบอร์ดเกมของทีมผู้ชนะเลิศจะได้เข้าสู่กระบวนการผลิตเป็น Box Set เพื่อมอบเป็นสื่อการเรียนรู้ให้แก่โรงเรียนในเครือข่ายมูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ศูนย์การเรียนรู้ และร้านบอร์ดเกมรวม 100 แห่งทั่วประเทศ

นอกจากนี้ Sea (ประเทศไทย) ยังร่วมมือกับพันธมิตร อาทิ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ ต่อยอดผลงานของผู้เข้าแข่งขันเป็น บอร์ดเกมดิจิทัล ที่เล่นผ่านเว็บไซต์และโมบายล์แอปพลิเคชันได้ โดยขณะนี้อยู่ในขั้นตอนการพัฒนา เมื่อจัดทำระบบแล้วเสร็จ ผู้สนใจสามารถดาวน์โหลดบอร์ดเกมในรูปแบบ Print & Play และรูปแบบดิจิทัล ได้ทางเว็บไซต์ www.seathailand.com/giftsfromdad


บทความเกี่ยวกับ บอร์ดเกม ที่แนะนำให้อ่านต่อ

‘Café Board Games’ ความนิยมที่เพิ่มขึ้นกับการแหวกคลื่น Digital