ตามที่ salika.co ได้นำเสนอไปก่อนหน้านี้ว่า ผังเมืองรวมฉบับใหม่ใน 3 จังหวัดภาคตะวันออก ฉะเชิงเทรา ระยอง ชลบุรี หรือ ผังเมืองอีอีซี ที่กำลังดำเนินการอยู่ในขณะนี้ (คาดว่าจะประกาศใช้ได้ในเดือนสิงหาคม 2562) ถือเป็นผังเมืองรวมฉบับที่สมบูรณ์แบบที่สุดของเมืองไทย

แน่นอนว่า หน่วยงานที่มีบทบาทสำคัญต่อการร่างผังเมืองฉบับใหม่ในอีอีซีคือ กรมโยธาธิการและผังเมือง ไปฟังมุมมอง มณฑล สุดประเสริฐ อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง พูดถึงแนวคิดในการจัดทำผังเมืองฉบับนี้ว่าเป็นอย่างไร


มณฑล สุดประเสริฐ อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง

แนวทางการจัดทำผังเมืองอีอีซี

การจัดทำผังเมืองอีอีซีมีขั้นตอนการดำเนินงาน 3 ขั้นตอน ได้แก่

1. การสำรวจข้อมูลพื้นที่ นำเข้าข้อมูล GIS มาวิเคราะห์นโยบายและแนวทางการพัฒนาอีอีซี

2. บูรณาการข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องประกอบการจัดทำร่างแผนผัง

3. นำร่างแผนผังไปรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนและภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ประกอบการจัดทำแผนผังและเอกสารรายงานฉบับสมบูรณ์

ผังเมืองอีอีซี

โดยมีกรอบแนวคิดการจัดทำแผนผัง 8 ระบบตามที่กำหนดไว้ใน พ...อีอีซี ประกอบด้วย

1. ระบบสาธารณูปโภค

2. ระบบคมนาคมและขนส่ง

3. ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร

4. ระบบการตั้งถิ่นฐานและภูมิสังคม

5. ระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมแก่การประกอบอุตสาหกรรมเป้าหมาย

6. ระบบบริหารจัดการน้ำ

7. ระบบควบคุมและกำจัดมลภาวะ

8. ระบบป้องกันอุบัติภัย

โดยเน้นให้การพัฒนาเป็นไปอย่างสอดคล้องเหมาะสมกับศักยภาพของพื้นที่ นโยบายภาครัฐ และความต้องการของประชาชน ขอให้ความมั่นใจว่า การดำเนินการไม่ได้เน้นพัฒนาเฉพาะอุตสาหกรรมเป็นหลัก แต่คนในพื้นที่ต้องมีความสุขและมีคุณภาพชีวิตที่ดีด้วย


บทบาทของกรมโยธาธิการฯ ในการจัดทำผังเมือง

บทบาทของกรมโยธาธิการฯ เข้ามาเกี่ยวข้องในเรื่องของการวางผังเมืองเนื่องจาก พ...เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก 2561 ซึ่งประกาศใช้เมื่อเดือนพฤษภาคม 2561 มีมาตราที่เกี่ยวข้องกับผังเมือง 4 มาตราคือ มาตรา 9 มาตรา 30 มาตรา 31 และ มาตรา 32

ในมาตราที่ 9 บอกว่า ให้ สกพอ.จัดทำภาพรวมการพัฒนาอีอีซีเสนอให้แก่คณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (กพอ.) ที่มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ให้ความเห็นชอบ โดยให้ สกพอ.ร่วมกับกรมโยธาธิการฯ ช่วยกันจัดทำภาพรวมผังเมือง แผนผังและการใช้ประโยชน์ที่ดิน เสนอ กพอ. เมื่อผ่านการความเห็นชอบแล้ว สกพอ.กับกรมโยธาธิการฯ จะต้องจัดทำผังเมืองฉบับจริงให้เสร็จภายใน 1 ปี ซึ่งตัวแผนภาพรวม ทาง สกพอ. เสนอให้กับ กพอตั้งแต่วันที่ 10 สิงหาคม 2561 ที่ผ่านมา เพราะฉะนั้นภายในวันที่ 9 สิงหาคม 2562 จะต้องมีผังเมืองของอีอีซีทั้ง 3 จังหวัดประกาศใช้ และผังเมืองที่มีอยู่เดิมทั้งหมดเป็นอันยกเลิกไป ซึ่งการจัดทำผังเมือง หลังจากที่ทำร่างแล้วเสร็จก็ต้องเปิดเวทีรับฟังความคิดเห็นของคนในพื้นที่ เพื่อนำความเห็นของคนในพื้นที่กลับไปพิจารณา ถ้าดูแล้วเหมาะสมเราก็จะนำกลับไปปรับปรุงผังเมืองที่จะประกาศใช้ให้ตรงกับความต้องการของคนในพื้นที่


ภาพรวมผังเมือง 3 จังหวัดภาคตะวันออก

ใน 3 จังหวัด (ฉะเชิงเทราชลบุรีระยอง) รัฐบาลและ สกพอ.มองทิศทางการพัฒนาไว้ค่อนข้างจะครบถ้วน รองรับซึ่งกันและกัน โดยมองว่า ‘ฉะเชิงเทรา’ เป็นเมืองธรรมชาติ มีทั้งแม่น้ำ ป่าเขา พื้นที่เกษตร สวนผลไม้ นากุ้ง และอยู่ติดกับกรุงเทพฯ เพราะฉะนั้น สกพอ.จึงมองว่าน่าจะเป็นเมืองที่อยู่อาศัยชั้นดีรองรับคนที่ทำงานในอีอีซี ประกอบกับกรุงเทพฯ จะมีรถไฟความเร็วสูงผ่านฉะเชิงเทรา มาชลบุรีและระยอง ถ้ากรุงเทพฯ พัฒนาเต็มพื้นที่แล้วควรมีการตั้งชุมชนใหม่เป็นบ้านพักชั้นดี มีสิ่งแวดล้อมที่ดี ซึ่งฉะเชิงเทรามีความเหมาะสม

ส่วน ‘ชลบุรี’ เน้นเรื่องศูนย์กลางการท่องเที่ยวและศูนย์แสดงสินค้านานาชาติโดยมีพัทยาเป็นแหล่งท่องเที่ยวและการกีฬาเพื่อความบันเทิงระดับอาเซียน ในส่วนของแหลมฉบัง ศรีราชา เป็นเรื่องอุตสาหกรรมสมัยใหม่ของอาเซียน ใช้ทรัพยากรไม่มาก เน้นนวัตกรรมเทคโนโลยีที่ไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

สำหรับ ‘ระยอง’ เป็นพื้นที่อุตสาหกรรมอยู่แล้วจึงเน้นพัฒนาต่อยอดสู่อุตสาหกรรมที่อยู่ในกลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมายที่ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรม จึงเป็นเมืองศึกษาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 

รวมถึงพื้นที่สำคัญคือ สนามบินอู่ตะเภา ที่มีการพัฒนาในเรื่องอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับการบิน เป็นเมืองทันสมัย เป็นที่ตั้งของออฟฟิศต่างๆ รวมถึงท่าเทียบเรือจุกเสม็ด ซึ่งกรมโยธาธิการฯ เตรียมการวางผังพื้นที่ในรูปแบบเฉพาะ โดยแต่ละโซนมีรายละเอียดชัดเจน ว่าแต่ละย่าน แต่ละพื้นที่จะเป็นอย่างไร มีถนนกี่เส้น หากรวมอู่ตะเภาและจุกเสม็ด 2 พื้นที่ประมาณ 300 กว่าตารางกิโลเมตร ตรงนี้จะเป็นต้นแบบผังเมืองรวมทั่วไป ซึ่งในอนาคตจะใช้ต้นแบบนี้ขยายไปในพื้นที่อื่นๆ ทั่วประเทศ


ความสำคัญระหว่างอุตสาหกรรมกับการเกษตร

หลายคนสงสัยว่าการวางผังเมืองใหม่ในอีอีซี พื้นที่เกษตรจะหายไปเยอะไหม อุตสาหกรรมจะเพิ่มหรือไม่ ต้องเรียนว่าเรามองทุกมิติ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของพื้นที่ชุมชน พื้นที่อุตสาหกรรม และพื้นที่การเกษตร ซึ่งผมและทีมงานมองว่า ในอีอีซีมีพื้นที่เกษตรชั้นดี สวนเงาะ สวนทุเรียน สวนมังคุด ต้องรักษาไว้ แต่ก็มีบางพื้นที่ให้ผลผลิตไม่คุ้มทุน ไม่เหมาะทำการเกษตร ก็น่าจะมีการเปลี่ยนแปลงคือ เรากำหนดสีไว้แต่เจ้าของที่ดินจะเปลี่ยนหรือไม่เปลี่ยนก็แล้วแต่ เพียงแต่เรามองว่าควรจะปรับ

แต่อย่างไรก็ตาม การที่เราจะปรับพื้นที่ใดต้องมองเรื่องแหล่งน้ำธรรมชาติ อ่างเก็บน้ำ หรือพื้นที่ที่ไม่ควรมีอุตสาหกรรมเข้าไปข้องเกี่ยว เราก็เว้น เพราะฉะนั้นพื้นที่อุตสาหกรรมส่วนใหญ่จะอยู่ในโซนใกล้เคียงกับเขตนิคมอุตสาหกรรมซึ่งเป็นเขตส่งเสริมอุตสาหกรรมที่ สกพอ.กำหนดไว้อยู่แล้ว คือเป็นพื้นที่ต่อเนื่อง

สรุปคือผังเมืองรวมฉบับใหม่ในอีอีซีจะมีอุตสาหกรรมเพิ่มประมาณ 1.5% ของพื้นที่ทั้งหมด ส่วนพื้นที่ชุมชนจะเพิ่มประมาณ 5% เนื่องจาก สกพอ.และกรมโยธาธิการฯ ประเมินเหมือนกันว่าภายใน 20 ปีประชากรในอีอีซีจะเพิ่มเป็น 6 ล้านคน เราจึงเตรียมพื้นที่เพื่อรองรับ วางระบบสาธารณูปโภคที่จะสนับสนุนความเป็นอยู่ เช่น ไฟฟ้า น้ำประปา โรงเรียน มหาวิทยาลัย โรงพยาบาล สถานีดับเพลิง ระบบขนส่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ไม่ว่าจะเป็นรถไฟความเร็วสูง มอเตอร์เวย์ โดยมีการพิจารณาในรายละเอียดอย่างชัดเจนและใช้ปัจจัยหลายอย่างประกอบการพิจารณาในแต่ละพื้นที่


สิ่งที่ชุมชนจะได้รับจากผังเมืองใหม่

ขอให้ความมั่นใจว่าสิ่งที่เรากำลังดำเนินการ เราไม่ได้มองเฉพาะเรื่องการพัฒนาอย่างเดียว แต่มองว่าประชาชนในพื้นที่จะต้องดำรงชีวิตอยู่อย่างมีความสุขด้วย ไม่ใช่มีอุตสาหกรรมเข้ามาแล้วสร้างปัญหาให้คนในพื้นที่ เรามองคุณภาพชีวิต ทำอย่างไรให้เมืองที่จะเกิดอยู่ในพื้นที่เหมาะสม มีสิ่งแวดล้อมที่ดี คนอยู่อาศัยมีความสุข


มุมมองต่อสมาร์ทซิตี้

ในมุมมองของผมคำว่า สมาร์ทซิตี้ ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นไฮเทคทั้งหมด ไม่ต้องถึงขนาดเดินเข้ามาในอีอีซีแล้วจะต้องผ่านการสแกนม่านตา เอาแค่ว่าอยู่แล้วมีความปลอดภัยท่ามกลางการจัดการสิ่งแวดล้อมที่ดี มีพื้นที่ให้คนดำรงชีวิตอยู่ในเมืองได้อย่างมีความสุข เช่น ร้านค้า ศูนย์การค้า สวนสาธารณะทะเลสาบ อยู่ดีกินดีปลอดภัย นั่นคือ ‘สมาร์ทซิตี้’ ในมุมมองของผม


อ่านบทความเกี่ยวกับผังเมืองอีอีซี

‘ผังเมืองอีอีซี’ โมเดลบริหารจัดการเมืองรูปแบบใหม่ พื้นที่ไหน?…ห้ามแตะ!

บัญญัติ 8 ประการ ‘ผังเมืองอีอีซี’ ชีวิตน่าอิจฉาระดับ ‘ท็อปไฟว์’

เผยแผนเนรมิต ผังเมือง อีอีซี พร้อมรับฟังความคิดเห็นทุกฝ่าย เดินหน้าสู่การพัฒนาเศรษฐกิจไทยอย่างยั่งยืน