เมื่อสัปดาห์ก่อน ระหว่างที่ดู Schindler’s List เวอร์ชันฉลอง 25th Anniversary ผมคิดว่า หลายคนอาจกำลังคิดถึงความโหดร้ายของสงคราม อีกมากท่านคงจะประทับใจกับมนุษยธรรมของ Oskar Schindler ที่ช่วยเหลือชาวยิวกว่า 1,000 คน ให้รอดพ้นจากความตาย


แต่ผมกลับนึกถึงความคลาสสิกของ “เครื่องพิมพ์ดีด” ที่ Oskar Schindler บรรจงพิมพ์ List รายชื่อคนยิวที่เขาช่วยเหลือลงไป อันเป็นที่มาของชื่อภาพยนตร์ว่า “Schindler’s List”

การที่ผมนึกถึง “เครื่องพิมพ์ดีด” ขึ้นมาก็เนื่องมาจากว่า โดยส่วนตัว ผมมีความผูกพันกับ “เครื่องพิมพ์ดีด” ไม่น้อย นอกจากการเป็น “เด็กพาณิชย์” ในยุคต้นทศวรรษที่ 2530 ร่ำเรียนเขียนอ่านอยู่กับ “เครื่องพิมพ์ดีด” นานถึง 3 ปี และเมื่อจบการศึกษาออกไปทำงานก็ยังทำงานด้วย “เครื่องพิมพ์ดีด” อยู่อีกเกือบ 2 ปี กระทั่งมาประกอบอาชีพเขียนหนังสือ ในระยะแรกก็ใช้ “เครื่องพิมพ์ดีด” ในการเขียนต้นฉบับ ก่อนจะเปลี่ยนมาใช้คอมพิวเตอร์จนถึงปัจจุบัน

พูดถึง “เครื่องพิมพ์ดีด” แล้ว มีภาพยนตร์สารคดีเรื่องหนึ่งซึ่งนำเสนอเรื่องราวของ “เครื่องพิมพ์ดีด” ไว้อย่างน่าสนใจมาก โดยเฉพาะบรรดาคนรัก “เครื่องพิมพ์ดีด” ทั้งหลายควรหามาดูกัน หนังเรื่องนั้นมีชื่อว่า California Typewriter (2016)

Doug Nichol ผู้กำกับสารคดีเรื่อง California Typewriter ออกไปสัมภาษณ์บรรดาคนรัก “เครื่องพิมพ์ดีด” จำนวน 14 คน โดย California Typewriter นำมาจากชื่อ “ร้านพิมพ์ดีด” ของ Herbert Permillion ซึ่งอุทิศตนให้กับการ “ซ่อมเครื่องพิมพ์ดีด” มาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1949

และหนึ่งในบรรดาคนรัก “เครื่องพิมพ์ดีด” จำนวน 14 คน มีชื่อของ Tom Hanks รวมอยู่ด้วย

Tom Hanks เริ่มสะสม “เครื่องพิมพ์ดีด” มาตั้งแต่ยุคทศวรรษที่ 1970 ถึงวันนี้ เขามี “เครื่องพิมพ์ดีด” มากกว่า 250 ตัว ซึ่งยังใช้การได้ดีเกือบทั้งหมด หรือมากถึงกว่า 90% เลยทีเดียว

ผลพวงจากการเป็น “นักสะสมเครื่องพิมพ์ดีด” นำมาสู่การตีพิมพ์ผลงานหนังสือเล่มแรกในชีวิตของ Tom ชื่อปกว่า Uncommon Type : Some Stories ซึ่งเป็นการรวม 17 เรื่องสั้นที่เกี่ยวโยงกับเครื่องพิมพ์ดีดทั้งหมดของเขา และแน่นอนว่า เรื่องสั้นทุกเรื่องเขียนขึ้นจาก “เครื่องพิมพ์ดีด”

นอกจากรวมเรื่องสั้น Uncommon Type : Some Stories และการเป็น “นักสะสมเครื่องพิมพ์ดีด” ล่าสุด Tom Hanks ต่อยอดสู่การสร้าง Application “ฝึกพิมพ์ดีด” บน iPad ภายใต้รหัส Hanx Writer

Hanx Writer เป็น Application จำลอง “เครื่องพิมพ์ดีดคลาสสิก” รุ่นต่างๆ ให้เลือกใช้ นอกจากสมรรถนะของโปรแกรมจะเทียบเท่า Microsoft Word แล้ว เสน่ห์ของ Hanx Writer คือลูกเล่นเกี่ยวกับ “เครื่องพิมพ์ดีด” ซึ่งบรรจงใส่เข้ามาอย่างมากมาย

อาทิ ขั้นตอนการใส่กระดาษ เสียงตอกแป้นพิมพ์ เสียงกระดิ่งเตือนใกล้หมดบรรทัด เสียงปัดแคร่ แถมยังสามารถเลือกสีตลับหมึกได้อีกด้วย

Tom Hanks บอกว่า
เขาไม่ได้มองพิมพ์ดีดที่สะสมอยู่
ว่าเป็น “ของสะสม”
แต่มองว่าเป็น “ของใช้ประจำวัน”

เพราะเขาใช้มันเขียนเรื่องสั้น จดบันทึก และตอบจดหมายแฟนที่มีเข้ามาทุกวัน แทนที่จะใช้คอมพิวเตอร์ตอบอีเมลกลับไป

ช่วงแรกๆ บรรดาแฟนคลับต่างไม่เข้าใจ แต่ต่อมาทุกคนจะส่งจดหมายที่เขียนด้วยลายมือใส่ซองติดแสตมป์และส่งไปรษณีย์มา และหลายคนก็ใช้เครื่องพิมพ์ดีดพิมพ์จดหมายเหล่านั้น

Tom บอกว่า มันจะเป็น Moment ที่ดีมากในการพิมพ์ดีดตอบจดหมายแฟนๆ ก่อนนอน เขาเปรียบเทียบว่า การใช้พิมพ์ดีดมันน่าตื่นเต้นกว่าอย่างแน่นอน ความสนุกอยู่ที่ได้ใช้เวลามากถึง 10 เท่าเมื่อเทียบกับอีเมล ช้าบ้างก็ได้ เขาบอก ชีวิตคนเราไม่ต้องเร่งรีบเสมอไป ละเมียดละไมกับบางเรื่องบ้าง

ผมเก็บจดหมายที่แฟนเขียนหรือพิมพ์ดีดมาทุกฉบับ
ส่วนอีเมลน่ะหรือ บางทีผมก็ลบออกถ้าเมลเต็ม

Tom Hanks กล่าวว่า เขาหลงใหลอักษรพิมพ์ดีดบนกระดาษมาก ยิ่งเมื่อมองลึกเข้าไปใน “เครื่องพิมพ์ดีด” เขายิ่งเห็นความวิริยะอุตสาหะของคนที่สร้างมันขึ้นมา อีกทั้งมองเห็นความประณีตบรรจงของโรงงานผลิต “เครื่องพิมพ์ดีด” ในฐานะ “นักสะสมเครื่องพิมพ์ดีด” แน่นอนว่า ถ้าเห็น “เครื่องพิมพ์ดีด” ต้องตาต้องใจแล้ว ราคาจะสูงแค่ไหนก็ยอมควักจ่าย

แน่นอนว่า ไม่ใช่เพียง “นักสะสมเครื่องพิมพ์ดีด” อย่าง Tom เท่านั้นที่มีมุมมอง ต่อ “เครื่องพิมพ์ดีด” เพราะปรัชญาของ “นักสะสมของเก่า” ทั่วทุกมุมโลกก็คือ ไม่มีใครทำ “ของเก่า” แบบนี้ได้อีก โดยเฉพาะในโลกของ “เครื่องพิมพ์ดีด”

Tom บอกว่า เมื่อ Godrej and Boyce โรงงานผลิต “เครื่องพิมพ์ดีด” แห่งสุดท้ายของโลกปิดกิจการลงไปในปี ค.ศ. 2011 ก็คงไม่มีนักธุรกิจคนไหนอุตริควักกระเป๋าลงทุนเปิดโรงงานผลิต “เครื่องพิมพ์ดีด” ขึ้นมาใหม่อีกแล้ว ในโลกที่ไม่มีใครใช้ “เครื่องพิมพ์ดีด” เป็นอุปกรณ์หลักในการทำงาน ไม่ว่าจะในอุตสาหกรรมใดๆ

ทุกวันนี้ จึงสามารถพูดได้ว่า
ไม่มีใครใช้ “เครื่องพิมพ์ดีด”
ในความหมายของการใช้งานจริงๆ กันแล้ว
เหลือเพียง “เครื่องพิมพ์ดีด”
ในความหมายของนักสะสม

และ “วิชาพิมพ์ดีด” ในความหมายของความรู้พื้นฐานด้านการพิมพ์สัมผัสของนักเรียนพาณิชยการ เพื่อฝึกฝนเอาไว้ใช้พิมพ์งานผ่านเครื่องคอมพิวเตอร์เท่านั้นเองครับ