ท้องร่วง อาการเจ็บป่วยไม่พึงประสงค์ที่ใครๆ ก็ไม่อยากเป็น โดยหนึ่งในสาเหตุที่มักก่อให้เกิดอาการนี้นั่นคือ การกินอาหารทะเลที่ปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรีย ดังนั้น หากเราสามารถตรวจสอบได้ก่อนว่าอาหารทะเลที่กำลังจะรับประทานนั้น มีเชื้อแบคทีเรียก่อโรคปะปนอยู่หรือไม่ ย่อมเป็นวิธีที่จะป้องกันและบอกลา ‘โรคอาหารเป็นพิษจากการกินอาหารทะเล’ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ


ด้วยตระหนักในปัญหานี้ คณะวิทยาศาสตร์ และคณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา จึงได้ร่วมกันทำวิจัยแบบบูรณาการเพื่อพัฒนาชุดทดสอบเชื้อวิบริโอ (Vibrio Parahaemolyticus) ซึ่งเชื้อนี้เป็นสาเหตุของโรคท้องร่วง โดยมักพบการปนเปื้อนอยู่ในอาหารทะเลสดนั่นเอง

หลักการตั้งต้นที่ ดร.ปิยะพร ณ หนองคาย อาจารย์ประจำคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา และ ผศ.ดร.มารุต ตั้งวัฒนาชุลีพร คณบดีคณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ร่วมกันกำหนดเพื่อพัฒนาชุดตรวจนี้ขึ้นมา คือ ต้องตรวจวัดได้ง่าย ให้ผลการตรวจวัดที่รวดเร็ว แม่นยำ และที่สำคัญ มีราคาถูก เพื่อต่อยอดพัฒนางานวิจัยนี้กับบริษัทระดับ SME หรือวิสาหกิจชุมชนให้สามารถเข้าถึงและนำชุดตรวจนี้ไปใช้ได้จริงในภาคอุตสาหกรรมและภาควิสาหกิจชุมชน ซึ่งจะเป็นการยกระดับการแข่งขันกับภาคอุตสาหกรรม และสร้างวงจรการบริโภคอาหารปลอดภัยให้กับผู้บริโภคทุกคนด้วย


ใช้ชุดตรวจเชื้อวิบริโอในอาหารทะเล ตรวจก่อนกิน ป้องกัน โรคอาหารเป็นพิษจากการกินอาหารทะเล อย่างได้ผล

เมื่อถามถึงวิธีมาตรฐานที่ใช้ในการตรวจเชื้อแบคทีเรียก่อโรคในผลิตภัณฑ์อาหารที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน ผศ.ดร.มารุต อธิบายว่า

“ที่ผ่านมา วิธีการตรวจหาเชื้อแบคทีเรียก่อโรคในผลิตภัณฑ์อาหาร ที่นิยมทำกันก็จะอาศัยการเพาะเลี้ยงเชื้อแบคทีเรียด้วยอาหารเลี้ยงเชื้อที่มีความจำเพาะต่อเชื้อนั้นๆ เพื่อเป็นการแยก (isolate) แล้วจึงนับจำนวนเซลล์ของแบคทีเรียในอาหาร และต้องทดสอบทางชีวเคมีเพื่อบ่งชี้ถึงชนิดของแบคทีเรีย ซึ่งวิธีการนี้จำเป็นต้องใช้เวลาในการวิเคราะห์นานประมาณ 1 สัปดาห์จึงจะทราบผล ส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยในการบริโภคอาหาร และความสามารถด้านการแข่งขันในอุตสาหกรรมการส่งออกอาหารทะเลอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้”

ด้วยเหตุนี้ นักวิจัยทั้ง 2 ท่าน จึงได้ร่วมกันพัฒนาชุดตรวจเชื้อแบคทีเรียก่อโรคในกลุ่มที่ก่อโรคอาหารเป็นพิษในอาหารทะเล ซึ่งพบว่า เชื้อแบคทีเรียชนิดวิบริโอ (Vibrio Parahaemolyticus) ที่พบมากทั้งในน้ำทะเลและอาหารทะเล เช่น หอยนางรม ปู ปลา กุ้ง เป็นตัวการสำคัญที่ก่อให้เกิด โรคอาหารเป็นพิษจากการกินอาหารทะเล

อย่างไรก็ตาม ผู้วิจัยตรวจพบว่าเชื้อแบคทีเรียดังกล่าวจะถูกทำลายหากนำอาหารทะเลไปปรุงสุกในอุณหภูมิสูง แต่ทว่า มีผู้บริโภคชาวไทยไม่น้อยนิยมรับประทานอาหารทะเลที่ไม่ผ่านกระบวนการปรุงสุก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการรับประทานหอยนางรมสด ทำให้เสี่ยงต่อการรับเชื้อวิบริโอเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายขึ้น ดังนั้น หากมีชุดตรวจหรือวิธีการตรวจเชื้อแบคทีเรียที่ง่ายและราคาไม่แพง ย่อมเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ช่วยเพิ่มความปลอดภัยในการรับประทานอาหารทะเลสดให้แก่ผู้บริโภคได้


แม่นยำ ราคาไม่แพง ตรวจง่าย ได้ผลเร็ว ทุกอย่างนี้รวมอยู่ใน ชุดตรวจเชื้อวิบริโอในอาหารทะเล

สำหรับ ชุดตรวจเชื้อวิบริโอในอาหารทะเล ที่คณาจารย์มหาวิทยาลัยบูรพาพัฒนาขึ้นนี้ ผศ.ดร.มารุตให้ข้อมูลเพิ่มเติมถึงจุดเด่นของผลงานวิจัยนี้ว่า

“ชุดตรวจเชื้อวิบริโอในอาหารทะเลที่พัฒนาขึ้นนี้ มีวิธีการตรวจวัดที่ง่ายและสะดวก ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญ ไม่จำเป็นต้องใช้เครื่องมือที่มีราคาแพง และที่สำคัญให้ผลการตรวจวิเคราะห์ที่รวดเร็ว โดยอาศัยเพียงการสังเกตการเปลี่ยนแปลงสีของชุดทดสอบเทียบกับชุดควบคุม คือ สีจางลงแสดงว่ามีเชื้อในอาหาร สีน้ำเงินแสดงว่าไม่มีเชื้อในอาหาร ซึ่งสามารถสังเกตเห็นการตรวจวัดได้ง่ายด้วยตาเปล่า จึงเหมาะสำหรับวิสาหกิจชุมชน หรือห้องปฏิบัติการขนาดเล็กเพื่อใช้ในการตรวจคัดกรองเชื้อวิบริโอที่ปนเปื้อนในอาหารเบื้องต้น ก่อนนำส่งตรวจด้วยวิธีมาตรฐานต่อไป”

ด้วยเหตุนี้ ความโดดเด่นชัดเจนของผลงานวิจัย ชุดตรวจเชื้อวิบริโอในอาหารทะเล สรุปได้ดังนี้

  • สามารถตรวจวัดเชื้อแบคทีเรียที่มีในตัวอย่างได้โดยตรง ไม่จำเป็นต้องสกัดดีเอ็นเอหรือเพิ่มจำนวนดีเอ็นเอด้วยเทคนิคอื่นๆ
  • อ่านผลการทดสอบได้ง่ายด้วยตาเปล่า ไม่จำเป็นต้องใช้เครื่องมือที่มีราคาแพง
  • มีความแม่นยำและจำเพาะต่อเชื้อที่ต้องการตรวจวัด
  • สามารถประยุกต์ใช้เทคนิคการตรวจวัดนี้กับเชื้อแบคทีเรียก่อโรคชนิดอื่นๆ ได้

หากภาคเอกชน ไม่ว่าจะเป็น SME วิสาหกิจชุมชน กลุ่มแม่บ้าน รวมถึงบุคคลที่สนใจนำ ‘ชุดตรวจเชื้อวิบริโอในอาหารทะเล’ ไปใช้ประโยชน์ สามารถติดต่อสอบถามรายละเอียดได้ที่ คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา โทร. 0-3810-3168 ในวันและเวลาราชการ

ยกระดับความปลอดภัยในการบริโภคด้วยนวัตกรรมสุดเจ๋ง ต่อไปนี้

5 นวัตกรรมจากเวทีประกวด ‘รางวัลนวัตกรรมข้าวไทย’ แปลงร่างข้าวไทยให้แตกต่างด้วยนวัตกรรม

พิชิตภารกิจลดช่องว่าง ขจัดความเหลื่อมล้ำ ใน ‘ระบบบริการสุขภาพไทย’ ด้วยเทคโนโลยี & นวัตกรรม

เปิดตัว ‘นวัตกรรมดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ยุค 4.0’ หนึ่งฟันเฟืองขับเคลื่อนไทยให้ไปสู่ Thailand Medical Hub

1 COMMENT

Comments are closed.