การจัดระเบียบโลกโดยพยายามจะสถาปนา ‘ระบบการจัดการกติกา หาแนวทางในการแก้ปัญหาสันติภาพและความขัดแย้งด้านการเมืองภายในและระหว่างประเทศ’ ขึ้นใหม่ ยังไม่สามารถจัดระเบียบได้ เนื่องจากมีผู้เล่นหลายขั้ว จึงขึ้นอยู่กับว่า รัฐอุกกาบาต รัฐดาวเทียม อยู่ภายใต้ร่มของรัฐศูนย์กลางใด


ฉะนั้น รัฐดาวเทียมอย่าง ‘อียู’ ก็สามารถที่จะกำหนดระเบียบเพื่อเป็นแนวทางของตนเองได้ แม้ว่าจะไม่มีความเป็นเอกภาพ อย่างกรณีของเวเนซุเอลา แต่หากรัฐใดมีลำดับชั้นที่ต่ำกว่านี้ อย่างรัฐอุกกาบาตหรือรัฐบริวารในภูมิภาค หากไปขัดแย้งกับเจตจำนงร่วมของอียู รัฐดาวเทียมอียูก็สามารถที่จะใช้มาตรการด้านเศรษฐกิจของตนเองได้ โดยเรื่องที่อียูนิยมเล่นก็เช่น สิทธิมนุษยชน การค้ามนุษย์

ในกรณีอุตสาหกรรมการประมง รัฐอุกกาบาตเคยถูกสั่งสอนไปแล้วและส่งผลออกไปในวงกว้าง ทั้งๆ ที่ไม่ค่อยเกี่ยวกับการฟื้นฟูอุตสาหกรรมประมงเสียเท่าไหร่ จนมีพรรคการเมืองนำออกมาเป็นนโยบายใหม่ เช่น ในกรณีรัฐบริวารของภูมิภาคอย่าง ‘กัมพูชา’ ซึ่งจัดการเลือกตั้งไปเมื่อปี 2561 แล้วเกิดข้อครหามากมาย อียูเคยเตือนรัฐบาลพนมเปญแล้วว่า การไล่กวาดจับและดำเนินคดีสมาชิกฝ่ายค้าน รวมถึงมีคำสั่งศาลสูงสุดให้ยุบ พรรคกู้ชาติ (CNRP) ซึ่งเป็นแกนนำฝ่ายค้าน จะกลายเป็นปัญหาใหญ่และทำให้การเลือกตั้งไม่เป็นธรรม แต่ทางพนมเปญกลับเดินหน้าต่อ จนสามารถกวาดทั้ง 125 ที่นั่งในรัฐสภาได้สำเร็จ และทำให้ประเทศกัมพูชาปกครองด้วยพรรคการเมืองเพียงพรรคเดียว

ความสัมพันธ์ระหว่างอียูกับกัมพูชาคือ หากอียูยกเลิก EBA (โครงการ Everything but Arms) อย่างเป็นทางการ จะส่งผลลบต่ออุตสาหกรรมสิ่งทอและรองเท้าในกัมพูชาอย่างหนัก ขณะที่มูลค่าสินค้าที่กัมพูชาส่งออกไปอียูสูงถึง 4,000 ล้านดอลลาร์ 

การเล่นนอกกติกานี้ อาจทำให้กัมพูชาไม่สามารถคุ้มครองอธิปไตยของชาติตนได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่า ‘ปักกิ่ง’ ในฐานะลูกพี่ใหญ่จะช่วยเหลืออย่างไร

แม้ว่าหลักการ ‘ไม่แทรกแซงกิจการภายในประเทศ’ เป็นหลักการสำคัญที่ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันอธิปไตยชาติ แต่หากการกำหนดกลยุทธ์ถ่วงดุลภูมิรัฐศาสตร์ของชาติไม่เกิดดุลยภาพก็อาจเกิดปัญหาได้ อย่างข่าวฮุนเซนในรอบสัปดาห์ที่ผ่านมานั้น มีปฏิบัติการด้านข้อมูลข่าวสารของคู่แข่งขันทางการเมืองเกิดขึ้น เพื่อช่วงชิงพื้นที่สำหรับการสะกดจิตหรือทำให้ฝูงชนคล้อยตาม ทั้งในเรื่องส่วนตัวและการดิสเครดิตค่านิยมของคนรุ่นใหม่ รวมทั้งยังมีการข่มขู่จากหน่วยงานที่มีอำนาจเหนือสถาบันการเมืองอีกด้วย

มาดูในบ้านเรา หากผลการเลือกตั้งออกมาไม่สุจริต หรือมีการคุกคามพรรคการเมืองอย่างที่หลายฝ่ายกังวล ก็อาจนำมาซึ่งปัญหาหลังเลือกตั้งอย่างที่กัมพูชาเผชิญอยู่ และหากไม่มีความสงบเยือกเย็นเพียงพอก็อาจทำให้ข้อมูลไหลไปอย่างรวดเร็วผ่านการติดแฮชแท็ก (#) ในทวิตเตอร์ ซึ่งสามารถทำลายการปฏิบัติการกระจายข้อมูลแบบเก่าที่เสนาธิการทหารเคยใช้ลงได้ และยุคนี้ก็มีผู้เล่นจำนวนมากที่สามารถกระจายข้อมูลเองได้โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งสถานีวิทยุแบบเดิมๆ อีกต่อไป

กล่าวคือ ‘ผู้ชม’ เป็น ‘ผู้เล่น
และปฏิบัติการด้านข้อมูลได้ด้วยตนเอง’

หากมีผู้เล่นจำนวนมากสามารถโต้ตอบและแย่งชิงพื้นที่ข้อมูลข่าวสารออนไลน์ โดยเป็นฝ่ายโต้ตอบและกดดันด้วยจำนวนรีทวีต แล้วคู่ตรงข้ามเห็นจำนวนก็อาจจะแต๋วแตกได้ หรือถ้าคู่ตรงข้ามเป็นบุคคลที่ไม่เล่นทวิตเตอร์ ข้อมูลในสื่อออนไลน์ก็จะกลายเป็นภัยคุกคามด้าน ‘ความน่าเชื่อถือ’ ในสายตาของคนในสังคม 

อย่างกรณีที่เกิดขึ้นวันก่อน แค่เรื่องสัมภาษณ์หัวหน้ากรมกลายเป็นการเปิดประตูให้คู่ตรงกันข้ามมากินข้าวและพักผ่อนที่บ้านตนเองไปซะได้ 

ขณะที่เราไม่เคยศึกษาสมรภูมิบนพื้นที่ออนไลน์สำหรับการกำหนด ‘กลยุทธ์ภูมิรัฐศาสตร์’ การตามกวาดล้างและจับกุมผ่านแพลตฟอร์มคงจะทำได้ยากมากยิ่งขึ้น อย่างแฮชแท็กเมื่อวานมีต้นทุนที่ต่ำกว่าการปฏิบัติการด้านข้อมูลข่าวสารรวมกันทั้งภาครัฐและเอกชนเสียอีก ทั้งยังสามารถแทรกซึมเข้าไปในวงกว้างและผู้คนส่วนใหญ่ก็คล้อยตามโดยปฏิเสธไม่ได้

หลังการเลือกตั้งที่ใกล้เข้ามานี้ อุตสาหกรรมการส่งออกกับกลุ่มอียู บริษัทผู้ลงทุน และหุ้นของบริษัทในตลาดหุ้น น่าจับตามองเป็นอย่างมาก และหากมีการเล่นนอกกติกาหรือเอาเปรียบคู่แข่ง คาดการณ์ว่าอาจส่งผลอย่างมากในแง่ของมาตรการใหม่ที่กลุ่มอียูจะนำมาใช้ในทางภูมิรัฐศาสตร์ ซึ่งมีความแตกต่างจากผลประโยชน์ด้านภูมิรัฐศาสตร์กับจีน รัสเซีย และสหรัฐอเมริกา

ดังนั้น ท่ามกลางการแข่งขันทางการเมืองภายในชาติ สิ่งที่ทุกฝ่ายควรจะคำนึงให้มากยิ่งขึ้นคือ ‘เกมมีกติกาและมีรัฐภายนอกรอโอกาสอยู่’ ซึ่งเราก็ไม่รู้ว่ารัฐภายนอกจับมือกับประเทศเพื่อนบ้านตกลงอะไรกัน


ความเหลื่อมล้ำ เกษตรกร ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย เรื่อง : ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย


หากสนใจบทความวิเคราะห์แง่มุมต่างๆ และแนวทางแก้ปัญหาที่สัมพันธ์กับการเลือกตั้ง 2562 ตามอ่านได้ที่

‘ประชานิยม’ ทำลายชีวิตคนจนอย่างไร หากใช้ระบบภาษี NIT ช่วยได้จริงหรือ?

มองให้ไกลกว่าการ ‘เลือกตั้ง’ ต้องเร่ง ‘ปฏิรูปการศึกษา’ พึ่งพาตัวเอง อย่าฝากความหวังไว้ที่นักการเมือง

เลขาธิการ EEC ย้ำ ถึงรัฐบาลเปลี่ยน โครงการ EEC ยังเดินหน้าแบบไร้รอยต่อ