เป็นข่าวเด่นรอบโลก เมื่อญี่ปุ่นออกแถลงการณ์เรื่องรัชสมัยใหม่ที่มีชื่อว่า ‘เรวะ’ โดยเป็นการสิ้นสุดรัชสมัย ‘เฮเซ’ ของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ (Emperor Akihito) ซึ่งครองราชบัลลังก์มานาน 30 ปี นับตั้งแต่วันที่ 8 มกราคม ค.ศ. 1989 หลังจากพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ (Emperor Hirohito) สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 7 มกราคม ค.ศ. 1989


รู้ข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับราชวงศ์ญี่ปุ่น

เนื่องจากเป็นราชวงศ์ที่มีอายุเกือบ 2,700 ปี ราชวงศ์ญี่ปุ่น จึงเป็นราชวงศ์ที่มีการสืบราชบัลลังก์ต่อเนื่องยาวนานที่สุดในโลก ทั้งยังมีกฎการเปลี่ยนชื่อรัชสมัย (Era) ตามการเปลี่ยนองค์พระจักรพรรดิ รวมแล้วมีชื่อเรียกมากถึง 247 ชื่อ 

Japan royal dynasty

พระจักรพรรดิองค์ปัจจุบัน สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ (明仁/Akihito) ทรงเป็นพระจักรพรรดิลำดับที่ 125 รัชสมัยของพระองค์มีชื่อว่า เฮเซ (平成時代/Heisei) แปลว่า สันติสุขอยู่ทุกแห่งหน

ตามกฎมณเฑียรบาลของญี่ปุ่น ทายาทชายจะได้รับการสืบทอดราชบัลลังก์เมื่อพระจักรพรรดิเสด็จสวรรคต แต่เนื่องจากสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะทรงมีพระชนมพรรษา 85 พรรษา และพระวรกายไม่สู้แข็งแรงนัก จึงทรงต้องการให้ทายาทสืบทอดราชบัลลังก์และปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทน ซึ่งความเปลี่ยนแปลงนี้ถือเป็นเรื่องใหญ่ แต่เมื่อผ่านการพิจารณาให้ความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี จึงกำหนดให้จัดพิธีสละราชบัลลังก์ตามพระราชประสงค์ของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะในวันที่ 30 เมษายน 2019 นี้

Japanese Emperor Akihito
Japanese Emperor Akihito | Source : www.hellomagazine.com
Reiwa era for Japan
Emperor Akihito greets crowds at his last New Year’s public appearance on Jan. 2. When succeeded by his son, Naruhito, on May 1, it will mark the beginning of a new imperial era for Japan. © Reuters

ความหมายของ ‘เรวะ’ และเส้นทางญี่ปุ่นสมัยใหม่

Reiwa Era
‘Reiwa’ The new era © AFP | Kazuhiro Nogi | Source : www.capitalfm.co.ke

令 (เร) หมายถึง โชคดี ความรุ่งเรือง
和 (วะ) หมายถึง ความสงบสุข ความกลมเกลียว
令和 (เรวะ) หมายถึง ความรุ่งเรืองและสงบสุข
มาจาก 
万葉集 (มันโยชู)
วรรณคดีเก่าแก่ที่สุดของญี่ปุ่น

บรรยากาศในกรุงโตเกียวเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2019 

ก่อนตั้งชื่อรัชสมัยว่า เรวะ คณะรัฐมนตรีญี่ปุ่นถกประเด็นนี้ในระดับที่เป็นความลับขั้นสุดยอด (Top-secret discussions) และใช้เวลาหลายเดือนในการพิจารณาข้อเสนอของนักวิชาการด้านวรรณกรรมญี่ปุ่น – จีนคลาสสิก และข้อมูลทางประวัติศาสตร์ของญี่ปุ่นและฝั่งตะวันออก ต่อด้วยการหารือกับคณะผู้เชี่ยวชาญ 9 คน ซึ่งหนึ่งในนั้นคือ ศาสตราจารย์ชินยะ ยามะนะกะ (Shinya Yamanaka) จากมหาวิทยาลัยเกียวโต ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์เมื่อปี 2012

นี่คือประวัติศาสตร์หน้าใหม่ในรอบ 200 ปี ที่จักรพรรดิญี่ปุ่นส่งต่อราชบัลลังก์ให้แก่ทายาท โดยวันที่ 1 พฤษภาคม 2019 นี้ ถือเป็นการเริ่มต้นรัชสมัย ‘เรวะ’ อย่างเป็นทางการ และทายาทที่จะทรงสืบทอดราชบัลลังก์เป็นพระจักรพรรดิองค์ที่ 126 ต่อจากสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะคือ เจ้าฟ้าชายนารุฮิโตะ ชินโน มกุฎราชกุมารแห่งญี่ปุ่น (皇太子德仁親王/Naruhito Shinno)

Reiwa Era Japan 皇太子德仁親王
Kotaishi Naruhito Shinno, Crown Prince of Japan who is the elder son of Emperor Akihito and Empress Michiko | Source : www.hk01.com

ในยุคเรวะ หลายประเทศเชื่อว่าจะเกิดความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ เพราะที่ผ่านมา ญี่ปุ่นในยุคเฮเซเผชิญกับความท้าทายที่ทั่วโลกจับตามอง ทั้งเรื่องปัญหาทางเศรษฐกิจ ความไม่เท่าเทียมกันทางเพศ ความไม่สมดุลระหว่างชีวิตและการทำงาน สังคมสูงวัย โดยในด้านสังคมสูงวัยจะทำให้ญี่ปุ่นขาดแคลนแรงงานอย่างมาก แน่นอนว่าย่อมส่งผลกระทบต่อการเติบโตของประเทศ

หากต้องการข้อมูลเกี่ยวกับพระจักรพรรดิทุกพระองค์ของราชวงศ์ญี่ปุ่น ดูที่ List of Emperors of Japan

อย่างไรก็ตาม ชินโซ อาเบะ (安倍 晋三/Abe Shinzo) นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น กำลังดำเนินนโยบายให้ผู้หญิงเข้าไปทำงานมากขึ้นเพื่อลดความไม่เท่าเทียมทางเพศ และอนุญาตให้แรงงานต่างชาติเข้าไปทำงานในญี่ปุ่นเพิ่มขึ้นเพื่อลดปัญหาการขาดแคลนแรงงาน

ดูท่า…การใช้ชีวิตในรัชสมัยเรวะอาจจะยากกว่ายุคที่ผ่านมา เพราะต้องเผชิญปัญหาและความเปลี่ยนแปลงรอบด้านที่ชวนหนักอึ้ง ทั้งในด้านเศรษฐกิจ การค้าระหว่างประเทศ ทคโนโลยีดิจิทัล ภัยธรรมชาติ ฯลฯ แต่กระนั้น ชาวญี่ปุ่นเชื่อว่าการเปลี่ยนรัชสมัยคือ การเริ่มต้นยุคใหม่ รีเซ็ตประเทศใหม่ และนำมาสู่ความหวังครั้งใหม่ เหมือนดอกบ๊วยที่ผลิบานอีกครั้งเมื่อฤดูใบไม้ผลิมาถึง