นักนำเสนอข้อมูลด้วยภาพ (Data Visualizer) เป็นอีกหนึ่งอาชีพที่มีความสำคัญและมีบทบาทอย่างมากในการขับเคลื่อนองค์กร 4.0 ไม่แพ้ นักวิทยาศาสตร์ข้อมูล (Data Scientist) ที่ทุกคนต่างได้เคยรับรู้กันแล้วผ่านสื่อต่างๆ ทว่า เรื่องราวของ Data Visualizer อาจยังไม่ค่อยได้ถูกนำเสนอผ่านตามากนัก ว่าคนทำอาชีพนี้ เขาต้องมีทักษะอะไรบ้าง ความท้าทายของ Data Visualizer คืออะไร และหน้าที่รับผิดชอบของเขาจะมีบทบาทในการขับเคลื่อนองค์กรในยุค Big data นี้อย่างไรบ้าง


เปิดโปรไฟล์ นักนำเสนอข้อมูลด้วยภาพ (Data Visualizer)’ อาชีพที่สร้างรายได้สูงสุดเคียงคู่มากับ Data Scientist

จากบทความ ที่เผยแพร่ใน เว็บไซต์ TK Park เรื่อง “ฮานส์ โรสลิ่ง กับพลังของ Data Visualization” ทำให้ทราบว่า อาชีพ ‘นักนำเสนอข้อมูลด้วยภาพ (Data Visualizer)’ ไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นบนโลกนี้ แต่เกิดขึ้นมานานแล้วในรูปแบบของอาชีพที่คนทั่วโลกคุ้นแคย แค่ยังไม่ได้รับการนิยามว่าเป็น Data Visualizer เท่านั้น

ด้วยคำกล่าวที่ว่า “ภาพหนึ่งภาพแทนคำพูดได้มากกว่าคำเป็นพันคำ” ทำให้เรารู้ว่ามนุษย์สามารถรับรู้ได้ดีที่สุดผ่านประสาทสัมผัสในการมองเห็น และในโลกปัจจุบัน ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ก็คือ การเปลี่ยนผ่านจากยุคที่ชุดของความรู้ได้รับการบันทึกลงกระดาษมาเป็นการบันทึกลงในสื่อดิจิทัล ซึ่งเอื้อต่อการเติบโตของคอนเทนต์ที่มีลักษณะเป็นภาพ เพราะภาพยังคงทรงพลังและทำหน้าที่สื่อความหมายได้มากกว่าถ้อยคำหรือการสื่อสารใดนั่นเอง

ดังนั้น จึงไม่น่าแปลกใจที่อาชีพ “คนสร้างภาพ” จะเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงานมาโดยตลอด ไม่ว่าจะเกิดปรากฎการณ์ Digital Disruption หรือมีเทคโนโลยีแห่งยุคดิจิทัลมาแทรกแซงแค่ไหน อาชีพช่างภาพ นักออกแบบกราฟิกและแอนิเมชัน ก็ยังเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงานอยู่เรื่อยๆ

ฮานส์ โรสลิ่ง (Hans Rosling) // www.intellectualtakeout.org

กระทั่งในยุค Big data นี้ มีข้อมูลยืนยันจากบริษัทจัดหางานแห่งหนึ่งในสหรัฐอเมริกา ที่ได้ทำการสำรวจแล้วพบว่าอาชีพที่มีรายได้เฉลี่ยต่อปีสูงสุด คือ นักวิทยาศาสตร์ข้อมูล (Data Scientist) ซึ่งรวมถึง Data Visualizer ซึ่งเป็นอาชีพที่หลายคนอาจไม่เคยได้ยินมาก่อนด้วย

โดย ผู้ที่ใช้ชีวิตคลุกคลีอยู่ในแวดวงการนำเสนอข้อมูลด้วยภาพมาอย่างยาวนาน และมักจะได้รับการกล่าวถึงหากจะพูดถึงบุคคลตัวอย่างระดับโลกที่มีความเชี่ยวชาญในด้านนี้ คือ ฮานส์ โรสลิ่ง (Hans Rosling) ศาสตราจารย์ด้านการแพทย์และสถิติศาสตร์ชาวสวีเดน ที่ชีวิตและผลงานของเขา มีคุณค่าและเผยให้เห็นถึงความสนุกของตัวเลขสถิติและความจริงที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังข้อมูลได้อย่างน่าสนใจ

www.ted.com

ฮานส์ โรสลิ่ง มีเทคนิคการนำเสนอข้อมูลแตกต่างจากนักสถิติทั่วไปซึ่งอยู่ในโลกของตัวเลขและตารางอันซับซ้อน แต่เขาพยายามหาวิธีอธิบายมันอย่างง่ายๆ ด้วยสื่อชนิดต่างๆ และเทคโนโลยีภาพสามมิติ ผลงานอันน่าทึ่งของเขาคือการบอกเล่าเรื่องราวของประชากร 200 ประเทศทั่วโลกในช่วง 200 ปี ด้วยข้อมูลสถิติกว่า 120,000 ตัวเลขจาก UN และการศึกษาภาคสนามเพิ่มเติม ประมวลออกมาเป็นกราฟิกให้คนทั่วไปสามารถเข้าใจในเวลาเพียง 4-5 นาที

ด้วยคุณูปการที่เขาได้ทำให้โลกได้ทราบถึงพลังของการนำเสนอข้อมูลมหาศาลด้วยภาพ ทำให้เขาได้รับเกียรติประวัติสูงสุดในชีวิต คือ ฮานส์ โรสลิ่ง ได้รับการคัดเลือกจากนิตยสารไทม์ ให้เป็นหนึ่งในร้อยบุคคลผู้ทรงอิทธิพลของโลกในปี 2012 และเป็นที่น่าเสียดายที่เขาได้เสียชีวิตลง เมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2017 ในวัย 68 ปี ด้วยโรคมะเร็ง


จาก Data Visualizer สู่ คนสร้างภาพในจักรวาลแห่งข้อมูล สัญชาติไทย ที่เก่งไม่แพ้ชาติใดในโลก

ถ้าพูดถึง ผู้ที่มีความเชี่ยวชาญในการนำเสนอข้อมูลด้วยภาพในบ้านเรา หรือผู้ที่มีทักษะ visualisation ขั้นเทพ ชื่อของ คุณโจ้ ภูริพันธุ์ รุจิขจร Data Specialist แห่งบริษัท บุญมีแล็บ (Boonmee Lab) จะปรากฎขึ้นเป็นชื่อแรกๆ

เพราะเขาคนนี้เป็นผู้สร้างสรรค์ผลงานน่าสนใจหายรูปแบบ ภายใต้กิจการ บุญมีแล็บ เช่น เว็บ elect.in.th ที่ให้ข้อมูลเรื่องการเลือกตั้ง ซึ่งตอนนี้ คุณโจ้ ได้สวมหมวกอีกใบ คือ เขาเป็นอาจารย์ประจำคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่สอนด้าน visualization โดยเฉพาะ ด้วย

จากบทสัมภาษณ์คุณโจ้ ที่เผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ The Potential บอกให้ทราบถึง จุดเริ่มต้นของ บุญมีแล็บ (Boonmee Lab) บริษัทดีไซน์เทคโนโลยี ที่อาสาเป็นผู้ช่วยขององค์กร จัดการข้อมูลมหาศาลและนำเสนออกมาให้เป็นเรื่องเข้าใจง่ายที่สุด ซึ่งนอกจากจะต้องใช้ทักษะของ Data Scientist แล้ว ยังต้องแยกสมองและใช้ทักษะของงการเป็น Data Visualizer ไปด้วยในเวลาเดียวกัน

“ที่บริษัท บุญมีแล็บ จะมีคนก่อตั้งสามคน ฐิติพงษ์ เหลืองอรุณเลิศ, รพี สุวีรานนท์ แล้วก็มีผม ฐิติพงศ์จะเน้นเรื่องออกแบบ รพีจะเน้นเรื่อง tech ส่วนผม เป็น Data Specialist ที่เน้นส่วนข้อมูลมากกว่า เช่น ข้อมูลเหล่านี้ควรจะเล่าเป็นอย่างไร ใช้ ชาร์ตประเภทไหนถึงจะเหมาะสม แล้วผมจะโค้ดเองบางส่วนด้วย เพราะว่า การโค้ดส่วน visualization นั้นจะต้องใช้ความเชี่ยวชาญคนละประเภทกับส่วนอื่นๆ สมัยเรียน ผมเรียนด้านวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ ไม่ได้มีความรู้เรื่องออกแบบโดยเฉพาะ แต่มาเรียนต่อปริญญาเอกด้าน visualization โดยตรง ซึ่งจะเน้นการทำวิจัย เช่น ทดสอบว่าทำชาร์ตหรือแผนภูมิแบบนี้ไป จะอ่านง่ายหรืออ่านยาก”

www.boonmeelab.com

จากนั้น บทสัมภาษณ์นี้ได้นำเสนอไอเดียที่ซ่อนอยู่ในผลงานสร้างชื่อเสียง ที่เราได้กล่าวถึงข้างต้น นั่นคือ การสร้างสรรค์ เว็บ elect.in.th ที่ให้ข้อมูลเรื่องการเลือกตั้ง ซึ่งเมื่อ่านแล้ว ทำให้เห็นภาพและความสำคัญของทักษะ visualization ที่อยู่ในตัวของ Data Visualizer มากขึ้น

“Elect เป็นปฏิทินที่บอกว่า เลือกตั้งครั้งที่ผ่านมาเกิดขึ้นเมื่อไหร่บ้าง เคยมีกบฏ ปฏิวัติ หรือรัฐประหารกันวันไหน ผมมองว่าข้อมูลการเมืองของไทย ไม่ค่อยมีการนำเสนอในรูปแบบอื่นนอกจากเป็นตัวเลข เช่น วันสำคัญหนึ่งวัน เราจะพูดถึงเหตุการณ์ที่เกี่ยวกับวันนั้น แต่ไม่มีการเชื่อมโยง ไม่มีการนำเสนอข้อมูลในเชิงปริมาณ บางครั้งก็จะมีบ้าง อย่างการนับความถี่ เช่น เรามีรัฐประหารมากี่ครั้ง แต่ก็ไม่เห็นอยู่ดีว่ารัฐประหารที่เกิดขึ้นมันถี่ขนาดไหน พอเราไปดูย้อนหลังก็รู้สึกว่ามันมีอะไรน่าสนใจดี อย่างการรัฐประหารก่อนหน้าครั้งล่าสุดก็น่าสนใจในแง่ที่ว่า มันเกิดขึ้นหลังจากที่ไม่เกิดขึ้นมานานแล้ว ซึ่งผมก็คิดว่า visualization จะช่วยให้เห็นภาพและดึงความน่าสนใจขึ้นมาได้”

elect.in.th

 นอกจากนั้น คุณโจ้ ยังได้พูดถึงหมวกอีกใบที่เขาสวมในฐานะผู้ประสิทธิ์ประสาทวิชา visualization ให้กับนิสิตจุฬาด้วย

“ผมเป็นอาจารย์ประจำคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปีหนึ่งผมสอนหลายวิชา แต่วิชาที่สอนโดยตรงคือวิชา visualisation ที่จะเปิดสอนปีละหนึ่งครั้ง ในระดับปริญญาตรี คือ เอาข้อมูลมาแปลงเป็นภาพได้อย่างไรให้อ่านเข้าใจง่าย สื่อสารได้ ตรงวัตถุประสงค์”

“ทักษะนี้ สามารถต่อยอดเป็นอาชีพได้ อย่าง Data Visualizer ที่คนทำหน้าที่นี้ต้องมีความสนใจหลายด้าน เพราะการจะนำเสนอข้อมูลออกมาเป็นภาพต้องใช้ศาสตร์จากหลายๆวิชา ปะติดปะต่อเพื่อนำเสนอออกมาให้เข้าใจง่ายที่สุด ซึ่งทุกวันนี้ผมเข้าใจว่าเด็กส่วนใหญ่มีความสนใจรอบด้านอยู่แล้ว ดังนั้น ผมคิดว่าคนที่มีความสนใจรอบด้านก็จะทำงานด้านนี้ได้ อย่างที่บอกว่ามันไม่ใช่เรื่องเทคนิคหรือโค้ดล้วนๆ จะต้องมีการการคิดประเด็นด้วย ว่าทำอย่างไรถึงน่าสนใจ ต้องมีการออกแบบเล็กๆน้อยๆ นอกจากนั้นก็ควรมีทักษะการเขียนโปรแกรมด้วย ก็จะยิ่งดีมาก”

สุดท้าย คุณโจ้ Data Specialist จาก บุญมีแล็บ และอาจารย์ประจำคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาฯ ยังย้ำถึงเทรนด์อาชีพ Data Visualizer ด้วยว่าการเรียนมาทางด้าน visualization ย่อมหาโอกาสทำงานในองค์กรธุรกิจทุกวันนี้ได้แน่นอน เพราะทุกวันนี้ในแง่ demand หลายบริษัทมีขนาดใหญ่ขึ้น มีข้อมูลมากขึ้น หลายองค์กรจึงมองหานักนำเสนอข้อมูลด้วยภาพเพื่อมาจัดการกับข้อมูลทั้งที่เป็นข้อมูลดิจิทัลและข้อมูลเอกสารอยู่แล้ว แต่ชื่อของตำแหน่งอาจแตกต่างกันไป เช่น อาจอยู่ภายใต้ชื่อตำแหน่ง data scientist หรือ analyst เพียงแต่ visualization specialist จะเน้นแต่เฉพาะการสื่อสารหรือวิเคราะห์ข้อมูลด้วยภาพ เท่านั้น


ที่มา :


มีอีกหลากหลายทักษะ อาชีพ ที่เป็นที่ต้องการ ในยุคดิจิทัลและยุคที่เทคโนโลยีเป็นใหญ่ ให้ได้อัปเดตกันต่อ

‘Data Journalist’ นักข่าว นักสื่อสารที่ก้าวไปอีกขั้น ถ้าไม่ได้ข้อมูลเชิงลึก…เราจะไม่หยุด!

รู้ไว้ไม่ตกเทรนด์ 3 อาชีพ สายเทคฯ รับยุค Big Data โตแรง ที่คนรุ่นใหม่ต้องรู้

‘The Future of Jobs Report 2018’ บอกคุณได้ว่าอาชีพไหนที่จะมาแรง ทักษะไหนที่คนไทยควรเพิ่ม