โครงการรถไฟความเร็วสูงกรุงเทพฯ – หนองคาย เป็นความร่วมมือระหว่างรัฐบาลไทย กับ รัฐบาลจีน ซึ่งการก่อสร้างรถไฟสายดังกล่าวแบ่งเป็น 2 ช่วงคือ ช่วงที่ 1 กรุงเทพฯ – นครราชสีมา ระยะทาง 252.35 กิโลเมตร ประกอบด้วยสถานีรถไฟ 6 สถานี ได้แก่ บางซื่อดอนเมืองอยุธยาสระบุรีปากช่องนครราชสีมา ปัจจุบันกำลังดำเนินการก่อสร้าง


ส่วนระยะที่สอง ช่วงนครราชสีมา – หนองคาย ระยะทาง 355 กิโลเมตร มีทั้งหมด 5 สถานีคือ บัวใหญ่ – บ้านไผ่ – ขอนแก่น – อุดรธานี – หนองคาย โดยช่วงสถานีหนองคายมี 2 สถานีคือ สถานีหนองคายเป็นสถานีผู้โดยสาร และสถานีนาทาเป็นสถานีเปลี่ยนถ่ายสินค้าเพื่อเชื่อมเข้าสู่ระบบรถไฟทางคู่ไปแหลมฉบัง โดยอยู่ระหว่างการของบประมาณจากรัฐบาล

อย่างไรก็ตาม รถไฟความเร็วสูงสายนี้ไม่ได้สิ้นสุดเพียง 2 ช่วง แต่ยังมีช่วงที่ 3 ซึ่งเป็นจุดเชื่อมต่อไปยังนครหลวงเวียงจันทน์ สปป.ลาว เริ่มจากสถานีนาทาไปยังสะพานข้ามแม่น้ำโขงแห่งที่ 2 จังหวัดหนองคาย ที่สร้างเพื่อการเดินรถไฟโดยเฉพาะ โดยสร้างคู่ขนานกับสะพานแห่งที่ 1 ซึ่งรัฐบาลไทยได้ตกลงกับรัฐบาลจีนและรัฐบาล สปป.ลาวขอให้ทางฝ่ายจีนเป็นผู้ออกแบบและศึกษาความเหมาะสม เพื่อรองรับรถไฟปกติและรถไฟความเร็วสูง คาดว่าจะออกแบบแล้วเสร็จภายในปี 2562 เริ่มต้นก่อสร้างปี 2563 ใช้เวลาก่อสร้าง 3 ปี หรือเสร็จประมาณปี 2566 เพื่อรองรับเส้นทางรถไฟความเร็วสูงคุนหมิง – นครหลวงเวียงจันทน์ ที่จะก่อสร้างแล้วเสร็จในเวลาไล่เลี่ยกัน

ตามกำหนดการ ในวันที่ 17 เมษายนนี้ กระทรวงคมนาคมจะเสนอที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เห็นชอบร่างบันทึกความร่วมมือ (Memorandum of Cooperation หรือ MOC) เรื่องการเชื่อมโยงรถไฟความเร็วสูงช่วงหนองคาย – เวียงจันทน์ ระหว่างรัฐบาลไทย สปป.ลาว และจีน เพื่อเซ็นสัญญาร่าง MOC ที่กรุงปักกิ่ง ประเทศจีน ในการประชุมยุทธศาสตร์ “เส้นทางสายไหม” (One Belt One Road) ระหว่างวันที่ 25 – 27 เมษายน 2562 ซึ่งพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี จะร่วมหารือกับนายกรัฐมนตรีจีนด้วย

ทั้งนี้ การเชื่อมโยงรถไฟความเร็วสูงช่วงหนองคาย – เวียงจันทน์ มีผลจากการประชุมสามฝ่ายระหว่างประเทศไทย สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว และสาธารณรัฐประชาชนจีน ครั้งที่ 27 เมื่อวันที่ 1 มีนาคมที่ผ่านมา ที่ประเทศจีน ซึ่งได้เห็นชอบร่วมกันในการพัฒนาเส้นทางรถไฟทั้งขนาดทางกว้าง 1.435 เมตร และขนาดทางกว้าง 1 เมตร โดยการสร้างสะพานรถไฟแห่งใหม่ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของสะพานมิตรภาพไทย – ลาว (หนองคาย – เวียงจันทน์) ในปัจจุบัน ห่างจากสะพานเดิมประมาณ 30 เมตร

ขณะที่แผนการก่อสร้างรถไฟความเร็วสูงไทย – จีน เฟส 2 ช่วงนครราชสีมา – หนองคาย ทางรัฐบาลจีนต้องการเร่งให้เสร็จทันกับเฟส 1 กรุงเทพฯ – นครราชสีมา ในปี 2566 เพื่อเชื่อมต่อกับรถไฟความเร็วสูงลาว – จีน ที่เวียงจันทน์ ซึ่งกำลังก่อสร้างด้วยระยะทาง 420 กิโลเมตร เพื่อเปิดเดินรถพร้อมกันตลอดสายจากกรุงเทพฯนครราชสีมา – หนองคาย – เวียงจันทน์ – คุนหมิง

หากเส้นทางรถไฟความเร็วสูงสายนี้สร้างเสร็จ จะเป็นการเปิดประตูการค้าฝั่งตะวันตกของจีนจากคุนหมิง เมืองเอกที่ใหญ่ที่สุดของมณฑลยูนนาน ผ่าน 64 ประเทศทั่วโลก ตั้งแต่ภูมิภาคอาเซียน เอเชีย แอฟริกา และยุโรป ภายใต้ยุทธศาสตร์ One Belt One Road ซึ่งมีมูลค่าการลงทุนกว่า 1.4 ล้านล้านดอลลาร์ เชื่อมผู้คนกว่า 4,500 ล้านคน

หนึ่งในนั้นคือการเชื่อมโยงโครงข่ายขนส่งทางรางจากหนองคาย – นครราชสีมา – กรุงเทพฯ มาบรรจบกับรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบินที่กำลังจะเซ็นสัญญาก่อสร้าง ซึ่งจะยกระดับบริการโลจิสติกส์ไทยอย่างไร้ขีดจำกัด