ท่ามกลางความอาลัยรัก Notre-Dame de Paris มีข้อเขียนหลั่งไหลออกมาหลายแง่มุม เพื่อเติมเต็มบรรยากาศ ผมขอนำเสนอเรื่องราวของ “โบสถ์คู่แฝด Notre-Dame” แห่งประเทศ Canada และความงดงามของสถาปัตยกรรม “Gothic”


Landmark สำคัญอันหนึ่งของเมือง Montreal คือ Basilique Notre-Dame de Montréal โบสถ์ Catholic ในรัฐ Québec ประเทศ Canada

Basilique Notre-Dame de Montréal สร้างขึ้นเมื่อต้นคริสต์ศตวรรษที่ 18 ด้วยรูปลักษณ์ สถาปัตยกรรม Gothic โดยเฉพาะ “หอคอยคู่” ตระหง่านเหนือหลังคาทรงต่ำ ตามแบบ Notre-Dame de Paris ประเทศฝรั่งเศส

เมื่อชาวฝรั่งเศสเข้ามาตั้งรกรากใน Canada ตะวันออก ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นดินแดนอาณานิคมยุคโบราณ ฝรั่งเศสที่เป็นประเทศศูนย์กลางของศิลปะ Gothic อันยิ่งใหญ่ จึงนำอารยธรรมดังกล่าวเข้ามาเผยแพร่ที่เมืองเก่า Old Montreal หรือ Ville-Marie

สถาปัตยกรรม Gothic มีโครงสร้างทรงสูง นิยมสร้างยอดหอคอยทรงแหลม ยกตัวตึกให้แลดูสูงระหงเมื่อมองผ่านทางเพดาน

อาคารมนุษยนาควิทยาทาน
ตึกไปรษณีย์กลางบางรัก

ในบ้านเรา “อาคารมนุษยนาควิทยาทาน” ภายในวัดบวรนิเวศวิหาร และ “ตึกไปรษณีย์กลางบางรัก” ก็มีลักษณะของสถาปัตยกรรม Gothic เช่นกัน

จุดเด่นของสถาปัตยกรรม Gothic คือวิวัฒนาการ “ค้ำยัน” หรือ Buttress ส่วนใหญ่มักสร้างด้วยการก่ออิฐถือปูนค้ำยันจากภายนอก โดยเฉพาะการใช้เสาหิน หรือ Column เพื่อกระจายน้ำหนักของหลังคา

เห็นได้ชัดว่าบานประตูและหน้าต่างจะมีลักษณะโค้งแหลมแบบกว้าง เปิดช่องแสงให้ลอดผ่าน ลักษณะภาคบังคับของกำแพงต้องประดับประดาด้วย “กระจกสี” หรือ Stained glass ขนาดใหญ่ที่วิจิตรประณีต

เหนือประตูทางเข้าและเสาส่วนใหญ่ใช้ประติมากรรม Gothic รูปลอยตัว ไม่ว่าจะเป็นรูปบุคคลสำคัญในคริสต์ศาสนา หรือรูป Gargoyle สัตว์ประหลาดสไตล์ Gothic

มหาวิหาร Notre-Dame de Montréal คือศูนย์รวมจิตใจของชาว Montreal เป็นทั้งสถานที่บูชาแห่งนิกายโรมันคาทอลิกใหญ่ที่สุด และเป็นทั้งโบสถ์ที่ใหญ่ที่สุดของทุกศาสนาในทวีปอเมริกาเหนือ

Basilique Notre-Dame de Montréal ใช้จัดพิธีสำคัญๆ มาแล้วมากมาย อาทิ ต้อนรับการเสด็จเยือนของพระสันตะปาปาจอห์น พอล ที่สอง ในปี ค.ศ. 1984 และพิธีแต่งงานของ Céline Dion ศิลปินร่วมสมัยขวัญใจชาว Québec ในปี ค.ศ. 1994

พลันที่สัมผัสด้านนอกของโบสถ์ เรารู้สึกถึงความขรึมขลังอลังการ ทว่า เมื่อก้าวเท้าเข้าไปภายในรูปลักษณ์การตกแต่งด้านในยิ่งโอฬารมากกว่าเป็น 100 เท่า

แม้สถาปัตยกรรม Gothic ของ Notre-Dame de Montréal จะจำลองแบบมาจาก Notre-Dame de Paris ทุกกระเบียดนิ้ว หากแต่ความสวยงามและซับซ้อนนั้น ได้รับการยอมรับว่า ไม่เป็นรองต้นฉบับแต่ประการใด

“งานกระจกสี” ซึ่งถือเป็น 1 ใน “ช่างศิลป์ 4 ประการ” ของ “จิตรกรรม Gothic” เป็นจุดเด่นของโบสถ์ โครงสร้างกำแพงสูงแบบเปิดช่องแสง ในยามกลางวันจะฉาบด้วยสีส้มทองเปล่งประกายหลังแท่นบูชา ตัดกับสีฟ้าของไฟประดับประดายิ่งขับเน้นความเร้นลับออกมาอย่างวิจิตรบรรจง

โดยทั่วไป จิตรกรรม Gothic ภายในโบสถ์ส่วนใหญ่ มักแสดงเรื่องราวในพระคัมภีร์ไบเบิล แต่สำหรับ Basilique Notre-Dame de Montréal แล้ว นอกจาก “กระจกสี” จะเล่าประวัติความเป็นมาทางศาสนาแล้ว ยังบอกกล่าวเรื่องราวของผู้คนในยุคอาณานิคม Ville-Marie มาจนกระทั่งถึงความเป็น Montreal ในปัจจุบัน

และฉับพลันเมื่อแหงนหน้าขึ้นชมเพดานโค้งก็เสมือนดั่งกำลังเพิ่งมองดวงดาวส่องสว่างบนสรวงสวรรค์ อีกทั้งบริเวณปะรำพิธี Sacré-Coeur รวมถึงราวบันได และเก้าอี้สวดมนต์สไตล์ Linden wood ก็ร่วมสมัย โดยเฉพาะความตระการตาไปกับเพดานไม้ภายในห้องสวดมนต์ที่สร้างขึ้นทดแทนเพดานเก่าที่ถูกไฟไหม้ในปี ค.ศ. 1982

ก่อนออกจากโบสถ์ ไม่ต้องสังเกตก็จะเห็น Pipe organ ยักษ์ Casavant et Frères อันเก่าแก่ซึ่งติดตั้งไว้ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1891 และในปัจจุบันก็ยังใช้งานได้ดี

อารยธรรม Gothic ใน Québec นอกจากความเด่นชัดของ Notre-Dame de Montréal แล้ว ดูเหมือนว่า บรรยากาศทั่วไปของ Québec ก็อบอวลไปด้วยกลิ่นอายของศิลปะ Gothic

โดยเฉพาะฉากชีวิตยามค่ำคืนของชาว Québec ที่นอกจากจะเร้นลับตามแบบ Gothic แล้ว ยังดำรงอยู่ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลกยุคศตวรรษที่ 21 ได้อย่างกลมกลืนอีกด้วย


อ่านบทความเกี่ยวกับ ‘Notre-Dame de Paris’ ในแง่มุมอื่นๆ 

โลกโศกสลด… ‘มหาวิหารน็อทร์–ดาม’ เซ่นกองเพลิง

Notre-Dame Cathedral ความเสียหายของมหาวิหารกับการนำ ‘3D Mapping’ มาช่วยพลิกฟื้นมรดกโลก