เมืองอัจฉริยะ หรือ สมาร์ทซิตี้ (Smart City) เป็นโครงการที่หลายๆ เมืองทั่วโลกพยายามพัฒนาให้เข้ากับยุค 4.0 โดยนำเทคโนโลยีมาผสานกับการใช้ชีวิต ทั้งด้านการขนส่ง การใช้พลังงาน ด้านความปลอดภัย ด้านสิ่งแวดล้อม รวมถึงโครงสร้างพื้นฐาน เพื่อให้ประชาชนที่อยู่ในสมาร์ทซิตี้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น สะดวกสบายขึ้น ปลอดภัยมากยิ่งขึ้น ซึ่งประเทศไทยเองก็มี แผนปั้น ‘สมาร์ทซิตี้’ โดยปักหมุดนำร่องพัฒนาเมืองเป็นสมาร์ทซิตี้ 7 แห่ง ได้แก่ ภูเก็ต เชียงใหม่ ของแก่น กรุงเทพฯ ชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา 

แต่ในบทความนี้จะพาไปเยือน มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) วิทยาเขตหาดใหญ่ ซึ่งตั้งอยู่ในจังหวัดสงขลา เพราะที่นี่พัฒนาพื้นที่วิทยาเขตจนเป็นสมาร์ทซิตี้ที่รัฐกับเอกชนร่วมกันต่อยอดได้อย่างน่าทึ่ง


Smart City Cisco - PSU

ม.อ. หาดใหญ่ กับความสมาร์ทของเมืองต้นแบบแห่งอนาคต

ก่อนจะมาเป็นโมเดลเมืองอัจฉริยะแห่งนี้ ซิสโก้ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ สร้างโมเดลต้นแบบการพัฒนาเมืองแห่งอนาคตในทุกมิติขึ้น เพื่อการใช้งานจริงในพื้นที่ของมหาวิทยาลัย โดยอยู่ภายใต้แนวคิด PSU Smart and Green Campus 2022 เพื่อสังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต และ Happy work place ซึ่งมีพันธกิจครอบคลุม 4 ส่วน ได้แก่

  1. วิทยาเขตที่ปลอดภัย (Safe and Secured Campus)
  2. สังคมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและยั่งยืน (Green & Sustainable)
  3. ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตกับ Sharing Economy
  4. สังคมที่มีสุขภาพดี (Healthy Society ) ซึ่งจะดำเนินการในเฟสที่ 2 

แม้เป็นเฟสแรกของการพัฒนามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ แต่ความอัจฉริยะมาเพียบ! 

  • Smart People
      • มหาวิทยาลัยกำลังสร้าง Learning Space เพื่อรวบรวมเครื่องมือเรียนรู้ที่ทันสมัย ได้แก่ 3D Printer, 3D Scanner, Robot และให้เป็นแหล่งเรียนรู้ร่วมกับผู้นำด้านเทคโนโลยีและเครือข่ายอินเทอร์เน็ตระดับโลก เช่น Cisco Academy, DevNet
  • Smart Environment
      • มีการติดตั้งระบบเฝ้าระวังคุณภาพของอากาศ เช่น PM2.5 ตรวจวัดความชื้น ทิศทางลม และสภาพแวดล้อมทางน้ำ ทั้งยังร่วมมือกับเทศบาลนครหาดใหญ่ติดตั้งระบบเฝ้าระวังลุ่มน้ำ แก้มลิงโดยรอบเมือง และภายในเทศบาลนครหาดใหญ่ เพื่อใช้เตือนภัยในฤดูฝน
PSU Smart City
Smart Pole จุดเชื่อมต่ออุปกรณ์ IoT ประกอบด้วย WiFi, Signage, Camera, Weather sensors, Dust sensors, EV Charger and Emergency button
psu-hatyai-campus-smart-city-model-1
จุดบริการชาร์จไฟสำหรับรถพลังงานไฟฟ้า โดยเริ่มให้รถ EV ของทางมหาวิทยาลัยใช้เป็นกลุ่มแรก
  • Smart Energy
      • Smart Lighting หลอดไฟ LED ที่มาพร้อมกับเซนเซอร์ตรวจจับการเคลื่อนไหว ตรวจวัดระดับความเข้มแสง และมีระบบควบคุมอัตโนมัติ จึงสามารถหรี่ไฟลงได้เองเมื่อไม่มีการใช้งาน ช่วยให้ประหยัดไฟมากขึ้น รวมถึงทราบข้อมูลการใช้พลังงานจากส่วนกลางได้ด้วย
      • รถโดยสารสาธารณะในมหาวิทยาลัยจะเปลี่ยนเป็น EV หรือ รถพลังงานไฟฟ้า ทั้งหมด โดยมีจุดจอดรถ จุดชาร์จแบตไฟฟ้า เพื่อกระตุ้นให้เกิดการใช้งานรถพลังงานสะอาด
  • Smart Mobility
    • มีระบบ Smart Transportation ที่สามารถแสดงตำแหน่งของรถโดยสาร EV นักศึกษาจะทราบเวลาที่รถมาถึงจุดจอดได้แบบเรียลไทม์
ภายในรถ EV ของมหาวิทยาลัย
ป้ายรถเมล์อัจฉริยะ ช่วยให้นักศึกษารู้ได้แบบเรียลไทม์ว่า รถบริการอยู่ ณ จุดใด ใกล้ถึงแล้วหรือยัง นอกจากนี้ ยังมีอุปกรณ์ตรวจจับคุณภาพอากาศอยู่เหนือจอแสดงผลอีกด้วย
  • Smart Living
      • มีระบบรักษาความปลอดภัยให้แก่บุคลากรและนักศึกษาภายใน ม.อ. หาดใหญ่ โดยตรวจการเข้าออกมหาวิทยาลัยผ่านระบบไม้กั้นที่ตรวจสอบ RFID long range บนบัตรของบุคลากร ร่วมกับระบบกล้อง จับป้ายทะเบียน ติดตามและเฝ้าระวังรถต้องสงสัยแบบ Real-time analytic and warning system 
      • Smart Pole เสาไฟอัจฉริยะที่ประกอบด้วยสิ่งจำเป็นสำหรับการเป็นโครงสร้างพื้นฐานบนท้องถนนในอนาคต ประกอบด้วย WiFi, Signage, Camera, Weather sensors, Dust sensors, EV Charger and Emergency button
      • Smart Parking ติดตั้งเซนเซอร์และระบบเพื่อแสดงจุดจอดรถที่ยังว่างในวิทยาเขต ทำให้ผู้มาติดต่อหรือบุคลากรหาที่จอดรถได้รวดเร็ว ไม่ต้องขับรถวนหาที่จอดอีก
      • ระบบกระจายข้อมูลสื่อสารผ่าน Digital content ไปยังตู้ Digital Signage ที่สามารถควบคุมและสั่งการได้แบบเรียลไทม์ และเชื่อมโยงเข้าสู่ IoT Platform
smart parking psu ม.อ. หาดใหญ่
เซนเซอร์แสดงจุดจอดรถที่ยังว่างในวิทยาเขต
ม.อ. หาดใหญ่
ข้อมูลรถ ภาพป้ายทะเบียน ภาพคนขับที่ขับรถเข้าออกมหาวิทยาลัย จะส่งเข้า IoC แบบเรียลไทม์ หากพบความผิดปกติ เช่น ข้อมูลรถไม่ถูกต้อง รถสวมทะเบียน ระบบ AI ตรวจเจอก็จะส่งสัญญาณไปยังส่วนกลางทันที
ม.อ. หาดใหญ่
ทั้ง 3 ประตูเข้าออก ม.อ.วิทยาเขตหาดใหญ่ จะมีระบบเก็บข้อมูลทั้งบุคคลภายในและภายนอก ตัวรถ ป้ายทะเขียน สภาพรถ ช่วยเพิ่มความปลอดภัยให้ผู้ที่เข้ามาในวิทยาเขตได้
  • Smart Economy
ม.อ. หาดใหญ่ ดึงความรู้จากปราชญ์ชาวบ้าน มาพัฒนาเมล่อนให้หอมหวานและมีมูลค่าสูงยิ่งขึ้น
    •  ม.อ. ยังจัดทำ Smart Farm ฟาร์มต้นแบบโดยรวบรวมองค์ความรู้และใช้เทคโนโลยีควบคุมผลผลิต บริหารจัดการด้านต่างๆ โดยร่วมกับคณะทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทำการเกษตร ปลูกหรือเพาะเลี้ยงแบบแม่นยำ (Precision) เพื่อเพิ่มมูลค่าของผลผลิต โดยในพื้นที่นี้มีการเพาะปลูกเมล่อน ซึ่งผู้บริโภคสามารถสั่งเพิ่มหรือลดความหวานและขนาดของผลผลิตได้ 
    • Research Market Platform ร่วมกับสตาร์ทอัพในพื้นที่สร้างแพลตฟอร์มออนไลน์ที่สามารถช่วยให้เกิดการ Matching ระหว่างนักประดิษฐ์กับเอกชน หรือภาคอุตสาหกรรมที่แสวงหานวัตกรรมในประเทศได้
  • Smart Utility
    • Intelligent Operating Centre (IoC) เป็นศูนย์บัญชาการและควบคุมกลาง โดยเชื่อมระบบทั้งหมดเข้าสู่การติดตาม สั่งการ ซึ่งตามปกติระบบคอมพิวเตอร์จะทำงานโดยอัตโนมัติ และมีห้องเพื่อให้ผู้ดูแลได้เห็นสภาพการทำงานโดยรวมของทั้งระบบ
    • City Data Platform เป็นการสร้าง Data Adapter เพื่อเชื่อมต่อข้อมูลจากหน่วยงานและฝ่ายต่างๆ เข้าสู่ City Data Platform จึงสามารถเชื่อมข้อมูลในระบบเดิมและระบบใหม่เข้าด้วยกัน รองรับการวิเคราะห์ ประมวลผลสำหรับเมืองในอนาคต เช่น นำข้อมูลไปใช้ในการวางผังเมือง นำข้อมูลไปวางแผนบริหารจัดการพื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
ม.อ. หาดใหญ่ PSU
ทีมที่ดูแลเรื่องสมาร์ทซิตี้ ยังเพิ่มฟังก์ชันตรวจจับความคลื่อนไหวของร่างกาย ดังที่เห็นเป็นแท่งสี แทนกระดูกที่เคลื่อนไหวไปมาตามอิริยาบถ ซึ่งใช้สังเกตพฤติกรรมบุคคลที่น่าสงสัยได้
ม.อ. หาดใหญ่ PSU
(จากซ้าย) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นิวัติ แก้วประดับ อธิการบดี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, วีรนันทน์ เพ็งจันทร์ ผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา และ วัตสัน ถิรภัทรพงศ์ กรรมการผู้จัดการประจำประเทศไทยของซิสโก้

เนื่องจากซิสโก้อยู่เบื้องหลังการพัฒนาเมืองอัจฉริยะในหลายๆ ประเทศ บริษัทจึงเชื่อมั่นในการนำเทคโนโลยีโครงสร้างพื้นฐานหรือ Core Network และ Data Center ที่ออกแบบมาเพื่อการใช้งาน AI หัวใจหลักของการพัฒนาต่อยอดสมาร์ทโซลูชันและแอปพลิเคชันต่างๆ พร้อมระบบรักษาความปลอดภัยแบบเอ็นด์ทูเอ็นด์ มาช่วยในการตอบโจทย์การสร้างสมาร์ทซิตี้ใน ม.อ. วิทยาเขตหาดใหญ่ 

วัตสัน ถิรภัทรพงศ์ กรรมการผู้จัดการประจำประเทศไทยของซิสโก้ กล่าวถึงความร่วมมือกับ ม.อ. สู่การเป็นเมืองอัจฉริยะว่า “ความร่วมมือครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ Co-Innovation ของซิสโก้ในการร่วมพัฒนาโซลูชันที่มีความหมายและสร้างสรรค์ เพื่อส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนจากความร่วมมือของภาครัฐกับเอกชน เราภูมิใจที่ได้เป็นหนึ่งในระบบนิเวศนวัตกรรมและการพัฒนาครั้งนี้” 

วัตสัน ถิรภัทรพงศ์ ยังบอกด้วยว่า การทำให้เมืองมีความชาญฉลาดนั้น ต้องขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี และดิจิทัลทรานส์ฟอร์เมชันมีบทบาทสำคัญอย่างมากในการยกระดับเมืองให้เป็นเมืองอัจฉริยะ แต่อย่างไรก็ตาม ต้องมีการจัดลำดับว่าพื้นที่ส่วนไหนต้องเร่งพัฒนาด้านใด เพื่อให้สอดคล้องกับเอกลักษณ์ วิถีพื้นถิ่น และแผนกลยุทธ์การพัฒนาของเมืองนั้นๆ 

ผศ.ดร.นิวัติ แก้วประดับ

ปิดท้ายที่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นิวัติ แก้วประดับ อธิการบดี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กล่าวถึงการที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ รับหน้าที่เป็นที่ปรึกษาให้แก่ 14 จังหวัดภาคใต้ เพื่อให้แต่ละเมืองเห็นโมเดลรูปแบบการนำเทคโนโลยีมาพัฒนาเมืองและนำไปปรับใช้กับพื้นที่เขตความรับผิดชอบของตน ความร่วมมือระหว่างซิสโก้และ ม.อ. จึงเป็นการตอบโจทย์การสร้างโมเดลสมาร์ทซิตี้ให้เป็นต้นแบบการพัฒนาเมืองแห่งอนาคตที่มีความสมดุลในทุกมิติ

ในมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ ยังมีสิ่งที่น่าสนใจให้ติดตามกันต่อ อดใจรออีกนิด…รับรองรู้รอบ อร่อยแน่!


อยากรู้เกี่ยวกับแผนพัฒนาสมาร์ทซิตี้ของประเทศ อ่านได้ในบทความด้านล่างนี้

แผนปั้น ‘สมาร์ทซิตี้’ ของประเทศเป็นอย่างไร เราจะได้มีชีวิตดีๆ ที่ลงตัวยิ่งขึ้น