มีผู้บริหารประเทศ – ผู้นำองค์กรอย่างน้อย 4-5 คน ที่ได้ยินได้ฟังมา ให้ความสำคัญกับเรื่องการศึกษาร่วมกับการพัฒนาทุนมนุษย์ (Human Capital Development) จึงมุ่งยกระดับการศึกษาให้ก้าวหน้าเท่าทันโลกใบใหม่ เพื่อเป็นที่พึ่งพาของผู้คนและสังคมได้ต่อไป
อาทิ อดีตรองนายกรัฐมนตรี พลอากาศเอกประจิน จั่นตอง มองการศึกษาว่า
“การศึกษาต้องตอบสนองการพัฒนาประเทศให้ได้จริง ต้องช่วยเสริมสร้างให้บุคคล สถาบัน และประเทศก้าวหน้าไปด้วยกัน อย่างเท่าทันสอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี เศรษฐกิจ และสังคม”
ดร.สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี มองว่า
“การศึกษาปัจจุบันต้องปรับตัวให้มาก ต้องออกจากวิธีคิด (mindset) เก่าๆ ปรับสร้างวิธีคิดใหม่ ที่เข้าใจถึงการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและระบบเศรษฐกิจใหม่ เพื่อช่วยให้ผู้คนและสังคมของประเทศก้าวหน้าไปอย่างมีอนาคต”
ดร.คณิศ แสงสุพรรณ เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกหรือ EEC มีมุมมองเรื่องการพัฒนาคนและการศึกษาว่า
“ประเด็นเรื่องเงิน เราสามารถระดมทุนได้ เทคโนโลยีหาซื้อได้ แต่ บุคลากร-ทรัพยากรมนุษย์ เป็นเรื่องสำคัญที่ต้องสร้างขึ้นมา ด้วยการจัดการระบบการศึกษาที่มีความคิด ทัศนคติ และรู้เท่าทันความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน”
ข้อความสำคัญที่หยิบยกมากล่าวในที่นี้เป็นเรื่องของวิสัยทัศน์-มุมมอง ที่ห่วงใยและมีความปรารถนา-มุ่งหวังต่อการพัฒนาศึกษาในกระแสความเปลี่ยนแปลง ณ วันนี้ ซึ่งต้องกระตุ้นและส่งเสริมให้การศึกษากลับมามีชีวิตชีวา-มีศักยภาพที่จะช่วยสร้างเสริมแรงบันดาลใจให้คนในสังคมได้อีกครั้ง
ถ้าเข้าใจถึง การปฏิวัติเทคโนโลยีการสื่อสาร หรือ อินโฟเทค กับ การปฏิวัติเทคโนโลยีชีวภาพ หรือ ไบโอเทค ที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วแบบก้าวกระโดด ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม การดำเนินชีวิตในศตวรรษที่ 21 ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้เกิดจากความสามารถของคอมพิวเตอร์ในการประมวลผลอัจฉริยะที่ขับเคลื่อนให้เกิดการพัฒนาความก้าวหน้าใหม่ เกิดเครื่องจักรอัจฉริยะ หุ่นยนต์ แขนกลในระบบโลจิสติกส์ต่างๆ ไปจนถึงอากาศยานไร้คนขับที่ควบคุมด้วยเซนเซอร์ดิจิทัล AI IoT ฯลฯ
วิทยาการและเทคโนโลยีเหล่านี้ เป็นความเปลี่ยนแปลงที่ไม่ธรรมดาในโลกใบใหม่ เพราะมีผลต่อการพัฒนาศักยภาพการผลิต การบริการ การศึกษา การแพทย์ และการดำเนินชีวิต อย่างมีนัยสำคัญ!
ในช่วงรอยต่อช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ถึงต้นศตวรรษที่ 21 คอมพิวเตอร์อัจฉริยะ ได้พัฒนาศักยภาพขึ้นอย่างก้าวกระโดด จากแพลตฟอร์มและอัลกอริทึมที่มีความสามารถในการเชื่อมต่อและประมวลข้อมูลระดับลึก-ครอบคลุมมิติต่างๆ ที่ตอบสนองความต้องการใช้งานในทุกสาขาอาชีพได้อย่างกว้างขวางและมีประสิทธิภาพสูง ส่งผลให้มีการนำข้อมูลมหาศาลมาต่อยอดพัฒนาอัจฉริยภาพให้แก่จักรกลได้อย่างเป็นระบบและเกิดวงจรการพัฒนาซ้ำแล้วซ้ำเล่าได้อย่างน่าอัศจรรย์!
คอมพิวเตอร์อัจฉริยะพัฒนาไปไกลถึงขนาดที่สามารถเอาชนะสุดยอดมนุษย์ ในการแข่งขันการตอบทุกคำถามในรายการ “โลดโพรดี้” ที่โด่งดังในอเมริกาได้อย่างน่าทึ่ง และสามารถเดินหมากรุกเอาชนะแชมป์โลกได้อย่างน่าตื่นเต้น! ปรากฏการณ์เหล่านี้มาจากการต่อยอด-เชื่อมโยง-เสริมสร้างพัฒนาการปฏิวัติอินโฟเทคและไบโอเทค ให้มีบทบาทต่อชีวิตและการงานของมนุษย์มากขึ้นอย่างไม่หยุดยั้ง
ความท้าทายในกระแสความเปลี่ยนแปลงของศตวรรษที่ 21 คือ การผสมผสานตัวตนของมนุษย์เข้ากับเทคโนโลยี ปฏิสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นนี้จะสร้างศักยภาพใหม่ในชีวิต การงาน และการพัฒนาสังคมทุกมิติ ซึ่งไม่ได้เป็นแค่ความแปลกใหม่ในนวนิยายวิทยาศาสตร์เท่านั้น แต่จะมีปฏิสัมพันธ์กับชีวิตและการทำงานจริง ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคม-เศรษฐกิจ ผ่านการทำลายล้างสิ่งเก่า-รื้อสร้างสู่สิ่งใหม่ และสร้างโอกาสใหม่ไปในขณะเดียวกัน
นี่คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้การดำเนินชีวิตของเรา การงานของเรา สังคมของเรา และเศรษฐกิจประเทศเปลี่ยนรูปแบบไปอย่างต่อเนื่อง ซึ่งต่างจากโลกใบเก่าเกือบจะสิ้นเชิง และจะเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ!
กระแสความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นนี้ เป็นปัจจัยกระตุ้นให้ผู้รู้ ผู้สอนในแวดวง “การศึกษา” ต้องทบทวนตัวเองอย่างจริงจังถึงการเรียนการสอนในห้องเรียนและความสัมพันธ์ระหว่างครูกับผู้เรียนในแต่ละระดับชั้น ว่าได้สร้าง “ทุนมนุษย์” ที่เหมาะสมสอดคล้องกับโลกในยุคศตวรรษที่ 21 หรือไม่? เพราะหากการศึกษาและการเรียนการสอนตลอดจนการบริหารจัดการการศึกษายังย่ำอยู่แบบเดิม นั่นคือความล้าหลังที่ทำต่อเนื่องมาจากศตวรรษที่แล้ว!
และหากไม่ปรับกระบวนการเรียนการสอน การจัดการศึกษาในวันนี้ การศึกษาอาจกลายเป็นเพียงกิจกรรมที่สร้างความสูญเปล่าขึ้นในสังคมอย่างมหาศาล ส่งผลให้บุคลากรไร้ซึ่งปรัชญา แนวคิด ทิศทาง และกระบวนระบบด้านการจัดการที่จะสร้างและพัฒนาทุนมนุษย์ที่เหมาะสมสอดคล้องกับ “อุตสาหกรรม 4.0” และโลกในศตวรรษที่ 21
เพราะใช่ว่า ‘การศึกษา’ จะสร้างคุณประโยชน์-มีคุณูปการต่อชีวิตในด้านเดียว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในสถานการณ์วิกฤตและล่อแหลมอย่างปัจจุบัน!
การศึกษาในวันนี้จึงต้องมีทิศทางที่ชัดเจน มีการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ เพราะการลงทุน การสร้างและการพัฒนาบุคลากรนั้นสำคัญและจำเป็นอย่างมาก ที่จะต้องเกิดผลลัพธ์ในฐานะ “ทุนมนุษย์” ที่มีทักษะความรู้ มีความสามารถในการแก้ปัญหา การคิดเชิงวิพากษ์ มีความคิดสร้างสรรค์ ฯลฯ เพื่อสร้างผลผลิตที่สามารถตอบโจทย์ความต้องการใหม่ๆ สอดคล้องกับอาชีพและการดำเนินชีวิตที่ดีและมีคุณภาพท่ามกลางกระแสความเปลี่ยนแปลงอันเชี่ยวกรากเข้มข้นของวิทยาการและเทคโนโลยียุคใหม่!
เรื่อง : ดร.อภิชาต ทองอยู่
บทความเกี่ยวกับการพัฒนาคนในแง่มุมอื่นๆ
“การพัฒนาคน” ในโลกยุคใหม่ ต้องเริ่มจากนำพาความคิดผู้คนออกจาก “สังคมงมงาย” ไปสู่ “สังคมความรู้”
การสร้าง ‘ทุนมนุษย์’ ในคลื่นความเปลี่ยนแปลงใหม่ ปัจจัยสำคัญอยู่ที่ ‘ความต้องการ’
