ลดช่องว่าง สร้างทุนมนุษย์แนวใหม่ ใส่ใจสร้างการศึกษาที่มีอนาคต

342

ปฏิเสธไม่ได้ว่า การปรับตัวเปลี่ยนแปลงด้านเศรษฐกิจ-การเมือง-เทคโนโลยี ตลอดจนภูมิรัฐศาสตร์ ภูมิศาสตร์เศรษฐกิจ วันนี้ได้เปลี่ยนแปลงไปจนส่งผลท้าทายต่อความอยู่รอดของการศึกษาในโลกศตวรรษที่ 21 อย่างมีนัยสำคัญ ความเคลื่อนไหวของโลกใบใหม่ส่งผลให้ปฏิสัมพันธ์และการผสมผสานความคิดและความร่วมมือระหว่าง “มนุษย์” กับ “เทคโนโลยี” เข้มข้นและกลมกลืนมากขึ้นเป็นลำดับ!


ปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับเทคโนโลยีนี้ได้สร้างและก่อรูปของผลิตภาพไปไกลเกินขีดจำกัดเดิมๆ ที่ปิดกั้นการดำรงชีวิตในศตวรรษที่ผ่านมา! บ่งชี้ว่าการพัฒนามนุษย์ในศตวรรษที่ 21 นั้น คุณภาพและความก้าวหน้าจะอยู่บนฐานความรู้ นวัตกรรม ความคิดสร้างสรรค์ ที่เชื่อมกับเทคโนโลยีที่มีความคิดและบุคลิกภาพของผู้คน คือมีลักษณะผสมผสานระหว่างวิทยาศาสตร์ วิศวกรรม ศิลปกรรม การสื่อสาร จินตนาการ ฯลฯ

ความเคลื่อนไหวที่ตอบโจทย์คุณภาพชีวิตทุกวันนี้ จึงต่างไปจากความคิด-การดำรงอยู่ในศตวรรษที่ 20 ซึ่งบริบทพื้นฐานความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ เป็นเรื่องสำคัญที่ต้องทบทวนพิจารณาถึง “การศึกษา” ที่มีอยู่ในสถานศึกษา ตั้งแต่ระดับพื้นฐานจนถึงอุดมศึกษาว่า ต้องปรับสร้างการศึกษาแห่งศตวรรษที่ 21 เช่นไร?

เนื่องจากการศึกษาเป็นบ่อเกิดความคิดและกลไกในการสร้าง “ทุนมนุษย์” ที่สำคัญ ซึ่งจะต้องเป็นทุนมนุษย์ในโลกแวดล้อมศตวรรษที่ 21 ที่ต่างไปจากศตวรรษที่ผ่านมาเกือบจะสิ้นเชิง นี่คือช่องว่างที่การศึกษาต้องได้รับการเติมเต็มและปรับสร้างให้สอดคล้องกับภารกิจที่ควรจะทำในระบบการศึกษา!

การศึกษายุคใหม่ ไม่ใช่เรื่องของสถาบันที่ทำให้ครูอาจารย์มีงาน หรือการมีห้องเรียน มีครู มีแท็บเล็ตอย่างงงๆ แบบที่ผ่านมาอีกแล้ว

แต่การศึกษาวันนี้ต้องมีเป้าหมายที่จะเสริมสร้างศักยภาพ สนับสนุนขีดความสามารถด้านความคิดและการปฏิบัติให้กับผู้คนและสังคม ที่ดำรงชีวิตอยู่ในกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลกยุคใหม่ ศตวรรษใหม่! การลดความสูญเสีย ลดช่องว่างที่มีอยู่ในระบบการศึกษา กับการพัฒนาที่เป็นจริงวันนี้ จึงเป็นเรื่องที่สำคัญและจำเป็นอย่างยิ่ง!

การลดความสูญเสียในกรณีนี้ ถ้ามุ่งปรับพื้นฐานอย่างรวดเร็วก็จำเป็นต้องเชื่อม การศึกษา คู่กับ การพัฒนาในภาคการผลิต บริการ ภาคธุรกิจ และกลุ่มที่เกี่ยวข้องเชื่อมโยงกับการสร้างเศรษฐกิจยุคใหม่ เนื่องจากว่าความตื่นตัวในการจัดการความก้าวหน้าและการมุ่งไปสู่อนาคตนั้น ภาคธุรกิจจะเป็นภาคที่ไวต่อความเปลี่ยนแปลงที่สุด เพราะเป็นผู้ที่จะได้รับผลกระทบทั้งวิกฤตและโอกาสกับตัวเองโดยตรง

การผูกโยงกับการศึกษา หรือการนำการศึกษาเข้าไปผูกโยงกับภาคธุรกิจ และการสร้างเศรษฐกิจในสังคม จึงเป็นการลดความเสี่ยงที่เร็วที่สุด มีความหมายที่สุด เพราะเป็นการสร้างปฏิสัมพันธ์ที่จะก่อให้เกิดผลลัพธ์ร่วมกัน ที่ชี้บอกความรับผิดชอบและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ซึ่งเป็นพื้นฐานของการพัฒนาคุณภาพชีวิต การจัดการความมั่นคงตามยุคสมัย และการสร้างแรงบันดาลใจในชีวิต-การงานได้อย่างตรงเป้า และมีประสิทธิภาพที่สุด

การพบปะกับผู้นำทางการศึกษาและผู้นำภาคธุรกิจ – อุตสาหกรรมของคณะทำงานพัฒนาบุคลากรของ EEC หรือ EEC HDC พบว่าการเปลี่ยนแปลงการศึกษาที่ดีที่สุด ไม่ใช่การเริ่มต้นที่การทุ่มงบประมาณลงไปในสถานศึกษาหรือในกระบวนการเรียนการสอน แต่เป็นการสร้าง “ความรู้ความเข้าใจใหม่” ด้วยการประสานปรับเชื่อมระหว่างการศึกษากับการงานและอาชีพในโลกของความจริง เพื่อให้บุคลากรทางการศึกษาได้ปรับวิธีคิด (mindset) ใหม่ กระตุ้นให้เกิดความร่วมมือที่จะจัดปรับกระบวนการจัดการเรียนการสอนและการบริหารการศึกษาใหม่ที่ตอบโจทย์โลกของอาชีพการงานและคุณภาพชีวิตที่เป็นจริง ที่สร้างความคิดและความปรารถนาเชิงบวกที่เป็นความก้าวหน้าให้ผู้คนในสถานศึกษา ที่มีส่วนสำคัญในการทำงานเปิดรับความก้าวหน้าเข้าทดแทนความซ้ำซากจำเจ และการบริหารจัดการที่ยึดเอาการเรียนการสอนปรัมปราของอดีตที่ผ่านมาเป็นหลักยึดมานาน!

การก้าวพ้นออกจาก “ภาพจำ-ความคิดเดิมๆ” จะช่วยเยียวยาและสร้างแรงบันดาลใจใหม่ ที่นำไปสู่ความร่วมมือใหม่ บนฐานของสังคมและการมีปฏิสัมพันธ์กับเรื่องใหม่ๆ กลุ่มใหม่ๆ ที่ต่างไปจากเดิมซึ่งถูกปิดล้อมมานาน โดยเฉพาะกับนโยบายรัฐบาลใหม่ที่มีความชัดเจนต่อเนื่องในการกระตุ้นการพัฒนาการศึกษา โดยได้วางกรอบการพัฒนา 12 อุตสาหกรรมเป้าหมายไว้ชัดเจน ช่วยให้มีทิศทางกระตุ้นการตื่นตัวในการจัดการศึกษา การพัฒนาความรู้-เทคโนโลยี-ทักษะที่สอดคล้องกับความต้องการ ซึ่งสามารถลดความสูญเปล่าไปในขณะเดียวกันด้วย

กรอบการพัฒนาดังกล่าวยังช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการพัฒนาเทคโนโลยียุคใหม่มากขึ้น ซึ่งเป็นการจัดวางนโยบายที่มีคุณูปการต่อสังคมยิ่ง ในการที่จะทำให้ประเทศมีปฏิสัมพันธ์กับโลกศตวรรษที่ 21 อย่างแม่นตรง มีเป้าหมายที่ชัดเจน ตั้งแต่นโยบายไปจนถึงแนวคิดและการปฏิบัติ ด้วยกระบวนการความเคลื่อนไหวใหม่นี้ การศึกษาไทยที่สูญเสียบทบาทไปนานจนสร้างปมปัญหาและความสูญเปล่ามหาศาลต่อเนื่องมานานก็จะจางคลายลง

การจัดการการศึกษาแบบใหม่ในพื้นที่ EEC วันนี้ กำลังปรับสร้างตัวกลับมาเติมเต็มให้การศึกษาตอบโจทย์ความก้าวหน้าของประเทศ และขยับปรับตัวขึ้นไปอยู่บนฐานของความเป็นจริงมากขึ้น ซึ่งเป็นภารกิจสำคัญในมิติของการพัฒนา ‘ทุนมนุษย์’ และยกระดับการพัฒนาประเทศ!


 

 

เรื่อง : ดร.อภิชาต ทองอยู่


อีกบทความที่เน้นการสร้างทุนมนุษย์ โดยผู้เขียนคนเดียวกัน

ทุนมนุษย์ยุค 4.0 : การศึกษาเพื่อสร้าง ‘ทุนมนุษย์’ แห่งศตวรรษที่ 21