Player-Manager ฟุตบอลอังกฤษ ต้นแบบ Demonstration Leadership ภาวะผู้นำทำให้ดู (ตอนแรก)

เมื่อพูดถึงศาสตร์ด้านการบริหารแล้ว ‘ภาวะผู้นำ’ เป็นทฤษฎีที่สถาบันการศึกษาใช้ในการจัดการเรียนการสอนในด้านการบริหารอย่างกว้างขวาง ไม่ว่าจะเป็น การบริการธุรกิจ การบริหารรัฐกิจ การบริหารการศึกษา


โดยภาวะผู้นำมีหลากรูปแบบ หลายทฤษฎี ตามแต่สำนักคิดต่างๆ จะนำเสนอออกมา ซึ่งบางภาวะผู้นำเป็นการคิดริเริ่มขึ้นใหม่ บางภาวะผู้นำเป็นการต่อยอดจากภาวะผู้นำที่เคยมีมาก่อนหน้า และบางภาวะผู้นำก็ถือเป็นการล้มทฤษฎีภาวะผู้นำรุ่นพี่ ดังที่ผมเคยเขียนถึง Professor Dr. Barbara Kellerman ผู้อาสาล้มทฤษฎีภาวะผู้นำ ในสาลิกาของเราแห่งนี้มาแล้ว

ภาวะผู้นำตัวเด่นๆ ในแวดวงนักบริหาร ก็เช่น

  • ภาวะผู้นำแบบเผด็จการ (Autocratic Leadership)
  • ภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตย (Democratic Leadership)
  • ภาวะผู้นำแบบปล่อยตามยถากรรม (Laissez-Faire Leadership)
  • ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ (Servant Leadership)
  • ภาวะผู้นำร่วม (Shared Leadership)
  • ภาวะผู้นำแบบกระจาย (Distributed Leadership)
  • ภาวะผู้นำเชิงจริยธรรม (Ethical Leadership)
  • ภาวะผู้นำแบบเน้นทีมงาน (Team Leadership)
  • ภาวะผู้นำแบบสร้างสรรค์ (Creative Leadership)
  • ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง (Transformational Leadership)
  • ภาวะผู้นำแบบแลกเปลี่ยน (Transactional Leadership)
  • ภาวะผู้นำแบบเหนือชั้น (Transcendental Leadership)
  • ภาวะผู้นำทางวิชาการ (Academic leadership)
  • ภาวะผู้นำตามสถานการณ์ (Situation Leadership)
  • ภาวะผู้นำร่วมคิดร่วมทำ (Facilitative Leadership)
  • ภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ (Strategic Leadership)

และที่ผมสังเคราะห์จากแนวคิด ทฤษฎีต่างๆ สร้างรูปแบบภาวะผู้นำขึ้นเอง อาทิ ภาวะผู้นำแบบวางเฉย Robotics Leadership ภาวะผู้นำนวัตกรรม e-Leadership ภาวะผู้นำ ICT Quiet Leadership ภาวะผู้นำทำลายล้าง ภาวะผู้นำดื้อดึง ภาวะผู้นำม่วนซื่น และที่ภูมิใจนำเสนอในตอนนี้ก็คือ ภาวะผู้นำทำให้ดู ซึ่งทั้งหมดนี้รวมเรียกว่า ภาวะผู้นำในศตวรรษที่ 21

John Dewey
John Dewey

หากเราย้อนกลับไปมองทฤษฎีการจัดการเรียนรู้ หรือแนวคิดของสาขาวิชาหลักสูตรและการสอน เราจะพบองค์ความรู้หนึ่งซึ่งได้รับการพูดถึงอย่างกว้างขวางในห้วงเวลาที่ผ่านมา นั่นคือ Learning by Doing ของ John Dewey นักปรัชญาการศึกษาคนสำคัญในยุค 1950 เจ้าของสำนักพิพัฒนาการนิยม (Progressivism) หรือเครื่องมือนิยม (Instrumentalism) และประสบการณ์นิยม (Experimentalism) โดยรวมเรียกว่าเป็นนักการศึกษาแบบแผนใหม่ (New Education)

John Dewey คือเจ้าของแนวคิด Child Centered Teaching and Learning หรือการจัดการเรียนรู้โดยให้ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง นำมาสู่ทฤษฎี Learning by Doing หรือการเรียนรู้โดยลงมือกระทำ หรือที่รู้จักกันในวงกว้างว่า Project-based Learning หรือการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน ซึ่งเป็นแนวคิดที่ล้ำสมัยมากว่า 70 ปี โดย Learning by Doing และ Project-based Learning คือลักษณะการจัดการเรียนการสอนที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนเกิดประสบการณ์จริงจากการลงมือทำโครงการใดโครงการหนึ่งระหว่างเรียน แทนที่จะให้ท่องตำรา อ่านหนังสือ หรือทำแบบฝึกหัดบนกระดาษ

โดยในปัจจุบัน แนวคิด Project-based Learning ได้รับการแตกกอต่อยอดมาเป็นการจัดการเรียนรู้รูปแบบต่างๆ อีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น Activity-Based Learning การเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมเป็นฐาน Task-Based Learning การเรียนรู้โดยใช้เนื้องานเป็นฐาน Work-Based Learning การเรียนรู้โดยใช้การทำงานเป็นฐาน Story-Based Learning การเรียนรู้โดยใช้เรื่องราวเป็นฐาน Model-Based Learning การเรียนรู้โดยใช้ตัวแบบเป็นฐาน Simulation-Based Learning การเรียนรู้โดยใช้การจำลองเป็นฐาน Research-Based Learning การเรียนรู้โดยใช้การวิจัยชุมชนเป็นฐาน Evidence-based Learning การเรียนรู้โดยใช้หลักฐานเชิงประจักษ์เป็นฐาน

และหากมองออกไปจากแวดวงการศึกษาสู่วงการกีฬา เราจะพบการนำแนวคิดของ John Dewey มาปรับใช้อย่างมากมาย ทั้งโดยไม่ได้ตั้งใจ และที่ตั้งใจ

ไม่ว่าจะเป็นวงการอเมริกันฟุตบอล บาสเก็ตบอล เบสบอล คริกเก็ต และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ฟุตบอล

Fred Clarke
Fred Clarke

Player-Manager ต้นแบบ Demonstration Leadership หรือ “ภาวะผู้นำทำให้ดู” ที่เก่าแก่ที่สุด เห็นจะต้องเอ่ยนาม Fred Clarke นักเบสบอลสังกัดทีม Louisville Colonels ผู้ซึ่งรั้งตำแหน่ง “ผู้เล่น-ผู้จัดการทีม” คนแรกของวงการกีฬาโลก และวงการเบสบอลยุคทศวรรษ 1890

รองลงมาก็เห็นจะเป็น Curly Lambeau นักอเมริกันฟุตบอลสังกัดทีม Green Bay ที่ก็รั้งตำแหน่ง “ผู้เล่น-ผู้จัดการทีม” ในแวดวงอเมริกันฟุตบอลยุคทศวรรษ 1920

อันดับ 3 คือ Bill Russell นักบาสเก็ตบอลสังกัดทีม Boston Celtics ผู้ดำรงตำแหน่ง “ผู้เล่น-ผู้จัดการทีม” ในวงการบาสเก็ตบอลยุคทศวรรษ 1960

รั้งท้ายได้แก่ Shane Deitz นักคริกเก็ตสังกัดทีม Vanuatu ผู้รั้งตำแหน่ง “ผู้เล่น-ผู้จัดการทีม” ในแวดวงคริกเก็ตยุคทศวรรษ 2010 เมื่อไม่นานมานี้

Kenny Dalglish
Kenny Dalglish

โดยมี Kenny Dalglish นักฟุตบอลสังกัดสโมสร Liverpool ตามมาเป็นอันดับ 4 ความยิ่งใหญ่ของ Kenny Dalglish ในฐานะ “ผู้เล่น-ผู้จัดการทีม” ทำให้เขาได้รับฉายาว่า King Kenny ที่พาทีม Liverpool ประสบความสำเร็จมากมายในยุคทศวรรษ 1980

ในครั้งหน้า เราจะมาเจาะลึกถึงฐานะ “ผู้เล่น-ผู้จัดการทีม” ในวงการฟุตบอลกันอย่างลงลึกในรายละเอียด โดยมี King Kenny เป็น Role Model คนสำคัญของแวดวงลูกหนังโลก และลงไปดูความยาก-ง่ายของการรั้งตำแหน่ง “ผู้เล่น-ผู้จัดการทีม” ของนักเตะ Big Name ระดับตำนานกันอีกสักตอนนะครับ