Innovation Management ติดปีกสถานศึกษาสู่ยุค 5.0

733

ในยุคสมัยปัจจุบันที่เรียกกันว่า “ศตวรรษที่ 21” มีความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นมากมายในหลากหลายวงการ ทั้งทางการเมือง เศรษฐกิจ สังคม โดยเฉพาะแวดวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่มีพัฒนาการอย่างก้าวกระโดดในเรื่องของการสร้างสรรค์ “นวัตกรรม” ต่างๆ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตและคุณภาพสังคมที่ดีขึ้นของประชากรโลก Innovation Management 


ไม่ว่าจะเป็นเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร หรือวิทยาศาสตร์แขนงต่างๆ ก็ล้วนมีการผลิต “นวัตกรรม” ขึ้นอยู่อย่างต่อเนื่อง โดย “นวัตกรรม” ที่ได้รับการเผยแพร่ออกมาจากวงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ถูกนำไปต่อยอด ขยายผล และใช้งานในแทบจะทุกวงการ โดยเฉพาะแวดวงการศึกษา

“การศึกษาในศตวรรษที่ 21” คือการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในวงการการศึกษาเช่นกัน โดยมีการเผยแพร่ทฤษฎีและองค์ความรู้เกี่ยวกับ “การศึกษาในศตวรรษที่ 21” มาแล้วมากมายอย่างต่อเนื่อง ความแตกต่างหนึ่งซึ่งเห็นได้ชัดระหว่าง “การศึกษาในศตวรรษที่ 21” กับ “การศึกษาในศตวรรษที่ 20” ก็คือการเน้นเกี่ยวกับ “ทักษะ” และ “ทักษะ” ที่สำคัญที่สุดก็คือ “ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21” และทักษะหนึ่งซึ่งมีความสำคัญก็คือ “ทักษะการเรียนรู้” หรือ Learning skill

นอกจากนี้ ยังมี “ทักษะด้านการเรียนรู้และนวัตกรรม” ที่จะเป็นตัวกำหนดความพร้อมของผู้เรียนในการเข้าสู่โลกแห่งการทำงานที่มีความซับซ้อนมากขึ้นในยุค “ศตวรรษที่ 21” ซึ่งประกอบด้วย ความริเริ่มสร้างสรรค์และนวัตกรรม, การคิดอย่างมีวิจารณญาณและการแก้ปัญหา, การสื่อสารและความร่วมมือ

และยังมี “ทักษะด้านสารสนเทศ สื่อ และเทคโนโลยี” ซึ่งมีความสำคัญไม่แพ้กัน เหตุผลหลักก็คือ ในยุค “ศตวรรษที่ 21” ได้มีการเกิดขึ้นของช่องทางการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารผ่านสื่อใหม่ๆ และเทคโนโลยีใหม่ๆ มากมาย

ดังนั้น ผู้เรียนจึงต้องมีความสามารถในการแสดงทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณและปฏิบัติงานได้หลากหลาย โดยอาศัยความรู้หลายด้าน อันประกอบไปด้วย ความรู้ด้านสารสนเทศ, ความรู้เกี่ยวกับสื่อ และความรู้ด้านเทคโนโลยี

สำหรับนักบริหารการศึกษา ในยุคของ “การศึกษาในศตวรรษที่ 21” ที่ต้องอาศัย “ทักษะ” หลากหลายด้านในการบริหารจัดการ จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ “นักบริหารการศึกษาในศตวรรษที่ 21” จะต้องศึกษาเรียนรู้เกี่ยวกับ “นวัตกรรม” และ “เทคโนโลยี” ใหม่ๆ สำหรับนำมาปรับประยุกต์ใช้กับการบริหารการศึกษาในศตวรรษที่ 21 ต่อไป

ภารกิจของนักบริหารการศึกษา

เป็นที่ทราบกันดีในหมู่นักบริหารการศึกษา ว่าการบริหารการศึกษาในทุกระดับการศึกษา จะมีภารกิจ 4 ด้านซึ่งเป็นความรับผิดชอบหลักของนักบริหารการศึกษา อันได้แก่ ภารกิจด้านการบริหารงานวิชาการ ภารกิจด้านการบริหารงบประมาณ ภารกิจด้านการบริหารงานบุคคล และภารกิจด้านการบริหารงานทั่วไป

โดยภารกิจด้านการบริหารงานวิชาการ ครอบคลุมตั้งแต่งานบริหารหลักสูตรและการสอน งานบริหารการประกันคุณภาพ งานบริหารการวัดและประเมินผล งานบริหารการวิจัย รวมถึงงานบริหารการบริการวิชาการ ขณะที่ภารกิจด้านการบริหารงบประมาณครอบคลุมตั้งแต่งานกำหนดนโยบาย งานเขียนแผนงบประมาณ งานติดตามผลการของบประมาณ งานดำเนินการเบิกจ่ายงบประมาณ งานตรวจสอบ และงานประเมินผลการใช้งบประมาณ

ส่วนภารกิจด้านการบริหารงานบุคคล เช่น การประเมินและวางแผนอัตรากำลังบุคลากร การแสวงหาบุคลากร การกำหนดขอบข่ายอำนาจหน้าที่ในแต่ละตำแหน่ง งานประเมินผลการปฏิบัติงาน และการวางแผนพัฒนาบุคลากร ส่วนภารกิจด้านงานบริหารทั่วไป ประกอบด้วยการกำหนดนโยบายและแผนงานโครงการพิเศษ การจัดทำระบบการจัดการความรู้ งานธุรการ และการประชาสัมพันธ์

นวัตกรรมการเรียนรู้

“นวัตกรรมการเรียนรู้” เป็นการนำสิ่งใหม่ที่เกิดจากการใช้ความรู้ และความคิดสร้างสรรค์ที่มีประโยชน์ต่อเศรษฐกิจ สังคม และการจัดการเรียนรู้ ซึ่งในปัจจุบัน เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่า นวัตกรรม กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการขับเคลื่อนการระบบเศรษฐกิจ และสังคมฐานความรู้

“นวัตกรรมการเรียนรู้” คือการนำพลวัตของเทคโนโลยีต่างๆ มาใช้ และสร้างให้เกิดประโยชน์ “นวัตกรรมการเรียนรู้” จึงไม่ได้เป็นเพียงแค่การสร้างเทคโนโลยีใหม่ แต่รวมไปถึงการประยุกต์ และการผนวกเทคโนโลยีที่มีอยู่ ดังนั้น เทคโนโลยีจึงเป็นการนิยามถึงความรู้เพื่อสร้างนวัตกรรม เพิ่มผลิตภาพ และสร้างศักยภาพให้กับบุคลากร

ดังนั้น “นวัตกรรมการเรียนรู้” จึงเป็นแนวทางการพัฒนาและปรับปรุงนวัตกรรมการเรียนรู้ และรากฐานที่สำคัญในการพัฒนาการเทคโนโลยีการเรียนรู้นั่นเอง


Innovation Management


การจัดการนวัตกรรม

“นวัตกรรม” หมายถึงการทำสิ่งต่างๆ ด้วยวิธีใหม่ๆ และยังอาจหมายถึงการเปลี่ยนแปลงทางความคิด การผลิต กระบวนการ หรือองค์กร ไม่ว่าการเปลี่ยนแปลงนั้น จะเกิดขึ้นจากการปฏิวัติ คือการเปลี่ยนแปลงอย่างถอนรากถอนโคน หรือการพัฒนาต่อยอด ทั้งนี้ มักมีการแยกแยะความแตกต่างอย่างชัดเจนระหว่างการประดิษฐ์คิดค้น ความคิดริเริ่ม และนวัตกรรม อันหมายถึงความคิดริเริ่มที่นำมาประยุกต์ใช้อย่างสัมฤทธิผล และการที่องค์กรยุคใหม่จะประสบความสำเร็จได้นั้น องค์กรทั้งหลายจำเป็นที่ต้องมีลักษณะของ “องค์กรนวัตกรรม”

“องค์กรการศึกษา” ก็เช่นเดียวกับองค์กรอื่นๆ การที่องค์กรการศึกษาจะประสบความสำเร็จ และอยู่รอดท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลกอย่างรวดเร็วดังกล่าว ขึ้นอยู่กับการมีความคิดสร้างสรรค์ การค้นพบสิ่งใหม่ๆ และการสร้างนวัตกรรม

“การจัดการนวัตกรรม” จึงเป็นการจัดดำเนินการให้เกิดสิ่งใหม่ หรือวิธีการใหม่ๆ เพื่อสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันในอนาคต โดยคำว่า “นวัตกรรม” นอกจากจะกินความถึงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารแล้ว ในแวดวงการศึกษายังหมายถึงกระบวนการจัดการความรู้อีกด้วย

ดังนั้น จึงมีความจำเป็นที่ “องค์กรทางการศึกษา” จะต้องมี “การจัดการนวัตกรรม” เพื่อผลักดัน “องค์กรแห่งการศึกษา” ไปสู่การเป็น “องค์กรแห่งการศึกษาในศตวรรษที่ 21” ที่มี “การจัดการนวัตกรรม” เป็นแกนกลางในการบริหารการศึกษาต่อไปในอนาคต

ภารกิจใหม่ของนักบริหารการศึกษา

ดังที่กล่าวไป ว่า “การศึกษาในศตวรรษที่ 21” คือการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในแวดวงการศึกษา เพราะ “การศึกษาในศตวรรษที่ 21” คือการนำ “นวัตกรรมทางการศึกษา” เข้ามาปรับประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติงาน ดังนั้น “องค์กรทางการศึกษา” จึงจำเป็นต้องมี “การจัดการนวัตกรรม” เพื่อนำไปสู่การเป็น “องค์กรแห่งการศึกษาในศตวรรษที่ 21” ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญประการหนึ่งของ “การบริหารการศึกษาในศตวรรษที่ 21”

ดังนั้น ภารกิจดั้งเดิมของนักบริหารการศึกษาทั้ง 4 ด้าน คือภารกิจด้านการบริหารงานวิชาการ ภารกิจด้านการบริหารงบประมาณ ภารกิจด้านการบริหารงานบุคคล และภารกิจด้านการบริหารงานทั่วไป จึงไม่เพียงพอต่อ “การบริหารการศึกษาในศตวรรษที่ 21” ซึ่งบรรยากาศเต็มไปด้วยนวัตกรรมทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

เพราะต้องไม่ลืมว่า ทุกวันนี้ ทั้งการบริหารงานวิชาการ การบริหารงบประมาณ การบริหารงานบุคคล และการบริหารงานทั่วไป ล้วนมีเทคโนโลยีเข้ามาเกี่ยวข้องทั้งสิ้น


บทสรุป

ในยุคทองของ “การศึกษาในศตวรรษที่ 21” ภารกิจการบริหารการศึกษาในแต่ละด้านที่กล่าวมา ไม่ว่าจะเป็นการบริหารงานวิชาการ การบริหารงบประมาณ การบริหารงานบุคคล และการบริหารงานทั่วไป ต่างก็มีการนำ “นวัตกรรม” มาใช้ในการบริหารการศึกษากันอย่างกว้างขวางและครอบคลุม ท่ามกลางการกระจายตัวของ “นวัตกรรม” โดยเฉพาะ “นวัตกรรมการศึกษาในศตวรรษที่ 21” จึงมีความจำเป็นที่นักบริหารการศึกษาต้องปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงที่ทั้งรวดเร็ว เข้มข้น และรุนแรง

ดังนั้น “ภารกิจใหม่” ของนักบริหารการศึกษาในยุค “นวัตกรรมการศึกษาในศตวรรษที่ 21” จึงต้องเพิ่ม “ภารกิจ” ทางด้าน “การจัดการนวัตกรรม” หรือ “การบริหารนวัตกรรม” เพื่อให้สอดคล้องกับความก้าวหน้าของแวดวงการศึกษา 

เพราะในปัจจุบัน การบริหารงานวิชาการ การบริหารงบประมาณ การบริหารงานบุคคล และการบริหารงานทั่วไป ต่างต้องอาศัย “นวัตกรรม” เป็นตัวขับเคลื่อนนั่นเองครับ


การเรียนรู้และฝึกทักษะเพื่อเตรียมพร้อมสู่การทำงานและใช้ชีวิตในศตวรรษที่ 21 เป็นเรื่องจำเป็นอย่าและทางสาลิกาก็นำเสนอไว้หลายบทความ

SKILL SHARE แบบอย่างของ “การศึกษาในศตวรรษที่ 21”

ปรับเปลี่ยนประเทศสู่ศตวรรษที่ 21 ด้วยปัญญาจากท้องถิ่น ฝันให้ไกลและต้องไปให้ถึงของ ดร. สุวิทย์ เมษินทรีย์

2 ทศวรรษ ศตวรรษที่ 21 ผ่าตัดการศึกษาไทย ด้วยแนวคิดใหม่ EEC HDC

เปิดโมเดล ห้องเรียนแห่งอนาคต นวัตกรรมจัดการเรียนรู้แห่งศตวรรษที่ 21 เปลี่ยนเด็กไทยให้ก้าวไกลทันโลก