Dark Side of Industrialization จาก Okja ถึง Food, Inc. และ Merchants of Doubt (ตอนแรก)

306

หลังจากประสบความสำเร็จกับ Parasite ทำให้หลายคนย้อนกลับไปหาดูผลงานเก่าๆ ของ Bong Joon-ho กันอย่างล้นหลาม

หนึ่งในนั้นคือ Okja


Okja หนังปี ค.ศ. 2017 ที่ส่งให้ Bong Joon-ho ไปเฉิดฉายที่เทศกาลหนังเมืองคานส์ จากการเข้าชิงรางวัลปาล์มทองคำ

เป็นหนังเสียดสี จัดหนักแบบ Black Comedy หรือ “ตลกร้าย” เปิดเรื่องมาก็จิกกัดอะนิเมะทั้งของ Studio Ghibli และ Walt Disney ที่มักให้ภาพป่าเขาลำเนาไพรสุดแสนจะโรแมนติก

Dark Side of Industrialization จาก Okja ถึง Food, Inc.

Okja คือชื่อของ “หมูยักษ์” พันธุ์ใหม่ หรือ Super Pig ที่อุตสาหกรรมอาหารได้คิดค้นขึ้นด้วยการตัดต่อยีน ให้โตเร็วกว่าหมูที่เรารู้จัก ทนทานทุกสภาพอากาศ และเติบโตได้ในสิ่งแวดล้อมที่หลากหลาย ที่สำคัญคือรสชาติอร่อย และให้ปริมาณเนื้อมาก

Super Pig ถูกกระจายไปให้ชาวไร่ชาวนาชาวสวน โดยเฉพาะฟาร์มปศุสัตว์ทั่วโลก เพื่อฝากขุนให้อ้วน จากนั้น อุตสาหกรรมอาหารจะรับซื้อมาเมื่อ Super Pig โตได้ที่ พร้อมเข้าโรงชำแหละ

หนังมีเรื่องราวกึ่งสารคดีในครึ่งหลังของภาพยนตร์ ที่ค่อยๆ เผยให้เห็นความเลวทรามต่ำช้าของอุตสาหกรรมอาหาร ด้วยการพาไปดูเบื้องหลังอันแสนทารุณโหดร้ายที่อุตสาหกรรมอาหารกระทำกับสัตว์ฟาร์ม แม้หนังจะแต่งแต้มฉากที่เกินจริงไปบ้าง แต่ประเด็นที่ต้องการสื่อนั้นครบถ้วนทุกกระบวนความ

คือการฉกฉวยประโยชน์โภชน์ผลกับเกษตรกรผู้เลี้ยงดูอุ้มชู ประคบประหงม Super Pig ขูดเลือดขูดเนื้อรีดนาทาเร้นอย่างไม่ไยดี แล้วยังมากระทำซ้ำกับ Super Pig อีกครั้งบนสายพานการผลิต

เพื่อไม่ให้เครียดเกินไป Okja มีฉากตลกและเรื่องราวการผจญภัยแทรกอยู่เป็นระยะ พร้อมแง่มุมดราม่าที่พร้อมส่งต่อให้กับธีมหลักที่ Bong Joon-ho ต้องการทำเสนอ

คือความเมตตากรุณา หรือคุณธรรมน้ำมิตร ที่ไม่ว่าอุตสาหกรรมใดก็พึงมี โดยเฉพาะอุตสาหกรรมอาหารที่ต้องสังเวยชีวิตสัตว์วันละนับล้านตัว

ดู Okja แล้ว ทำให้ผมคิดถึงภาพยนตร์อีกเรื่องหนึ่ง ซึ่งมีประเด็นนำเสนอคล้ายกัน ทว่า หนังเรื่องนี้เป็นภาพยนตร์สารคดี

นั่นก็คือ Food, Inc. ครับ

Food, Inc. หนังปี ค.ศ. 2008 คือผลงานฉกาจฉกรรจ์ของ Robert Kenner นักทำหนังสารคดีชั้นแนวหน้าของโลกคนหนึ่งซึ่งโด่งดังไม่แพ้ Michael Moore

จุดเด่นของสารคดีเรื่อง Food, Inc. คือการย่องเข้าไปแอบถ่ายโรงเลี้ยงสัตว์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นไก่ วัว หรือหมู ไปจนถึงโรงเชือดสัตว์เพื่อส่งต่อให้กับอุตสาหกรรมอาหาร

Robert Kenner ให้สัมภาษณ์ว่า แรงบันดาลใจในการสร้าง Food, Inc. นั้น มีที่มาจากข่าวในหน้าหนังสือพิมพ์ที่จุดประเด็นเรื่องปัญหาสุขภาพของคนอเมริกัน นั่นคือ “โรคอ้วน” ซึ่งเป็นต้นตอของโรคอื่นๆ ที่รายล้อม ไม่ว่าจะเป็นโรคหลอดเลือดสมอง เบาหวาน โรคหัวใจ แม้กระทั่งไตเสื่อม

หลังพาไปดูเบื้องหลังสุดโหดของฟาร์มและโรงฆ่าสัตว์แล้ว Food, Inc. ได้พาเราไปวิเคราะห์ถึงสาเหตุปัญหาสุขภาพที่เชื่อมโยงกับวัตถุดิบที่นำมาทำอาหารให้คนอเมริกันกินกันทุกวี่วัน

Food, Inc. เผยข้อมูลว่า การที่ “อาหารแดกด่วน” หรือ Fast Food ที่ทานสะดวก ไม่ต้องเตรียมวัตถุดิบเอง ไม่ต้องเสียเวลาประกอบอาหาร และล้างจานนั้น ที่สำคัญก็คือ Fast Food มีราคาถูกกว่าอาหารสดมาก เหมาะกับผู้บริโภคซึ่งมีรายได้ต่ำและมีเวลาว่างน้อยเนื่องจากต้องรีบไปตอกบัตรเข้างาน

“อาหารแดกด่วน” จึงเป็นคำตอบสุดท้ายที่สร้างแรงจูงใจสูงมากต่อคนหาเช้ากินค่ำทั้งมวล นำไปสู่โรคภัยไข้เจ็บนานัปการ

Robert Kenner บอกว่า ที่ Fast Food มีราคาถูกกว่าอาหารสดอย่างมากมายนั้น เพราะต้นทุนการผลิตของอุตสาหกรรม “แดกด่วน” ต่ำมากจากการใช้ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่ส่งเสริมโดยรัฐ

เพราะค้นพบกันว่า ข้าวโพดนั้นปลูกง่ายมาก และให้ผลผลิตสูงกว่าพืชชนิดอื่นเมื่อเทียบขนาดพื้นที่ปลูกเอเคอร์ต่อเอเคอร์ ยิ่งมีการตัดต่อพันธุกรรมทำให้ต้นทุนต่ำลงไปอีก ก็ยิ่งเป็นที่นิยม ทำให้ข้าวโพดมีราคาถูกมากจนกลายเป็นวัตถุดิบที่ใช้มากที่สุดในอุตสาหกรรมอาหาร

ในช่วงท้าย Food, Inc. พาเราย้อนกลับไปที่ฟาร์มเพื่อดูการลำเลียงข้าวโพดมาขุนสัตว์ต่างๆ ให้อิ่มหมีพีมัน

โดยเฉพาะฉากที่ทำร้ายจิตใจเป็นอย่างมากก็คือ สภาพอันน่าหดหู่ในฟาร์ม ที่ ไก่ วัว และหมู ล้วนถูกขุนให้อ้วนจนเดินกันแทบจะไม่ได้

ชีวิตแต่ละชั่วโมงของพวกมัน หมดไปกับการยืนรอวันตาย ท่ามกลางกองอุจจาระปัสสาวะของพวกพ้อง
โดยเฉพาะ ไก่ ที่ดูจะมีชีวิตที่น่าสงสารมากที่สุด หลายฟาร์มเลี้ยงไก่ในความมืดมิด โรงเลี้ยงปิดผนึกผนังทั้ง 4 ด้าน อากาศเบาบาง อาหารดีๆ น้ำสะอาดก็มีจำกัดมาก

และไม่มีแม้แสงอาทิตย์สักหยดเดียวเล็ดลอดเข้าไปได้!


ตามไปอ่านด้านมืดของอุตสาหกรรมอาหารใน Food, Inc. กันต่อ

Dark Side of Industrialization จาก Okja ถึง Food, Inc. และ Merchants of Doubt (ตอนที่ 2)