Dark Side of Industrialization จาก Okja ถึง Food, Inc. และ Merchants of Doubt (ตอนที่ 2)

266

แทนที่จะใช้ความพยายามในการแก้ปัญหา หรืออย่างน้อยก็แก้ข้อกล่าวหาอย่างตรงไปตรงมา แต่อุตสาหกรรมยาสูบ กลับใช้วิธี “สร้างความกังขา” ขึ้น ที่ไม่ใช่เพียงกลบเกลื่อนความผิดหรือเบี่ยงประเด็นข่าวเท่านั้น แต่ก้าวหน้าไปถึงขั้นไปผลักดัน “บุคคลที่สาม” ให้มาเป็นแพะรับบาปแทน


และที่ร้ายยิ่งไปกว่านั้นก็คือ “บุคคลที่สาม” ในกรณีนี้ ไม่ใช่คู่แข่งทางธุรกิจหรือพันธมิตรในอุตสาหกรรมเดียวกัน แต่กลับเป็นหน่วยงานของรัฐซึ่งมีหน้าที่ช่วยเหลือประชาชน
ผมกำลังพูดถึงภาพยนตร์สารคดี Merchants of Doubt อีกหนึ่งผลงานล้ำค่าของ Robert Kenner ผู้กำกับ Food Inc. อันโด่งดัง

Merchants of Doubt เป็นสารคดีปี ค.ศ. 2014 ที่ตีแผ่กลยุทธ์การประชาสัมพันธ์ ของ PR (Public Relation) ยุคใหม่ ที่มีความซับซ้อนและแยบยล ทั้งในการนำเสนอข่าว การแทรกแซงข่าว การเลี่ยงประเด็น ไปจนกระทั่งถึงการปิดข่าว และที่สำคัญก็คือ การสร้างข้อกังขา

กรณีศึกษาแรกของเคล็ดลับ PR คือประเด็น “ความกังขา” ของบรรษัทบุหรี่ข้ามชาติที่ใช้กลเม็ด PR มาช่วยคลายความกดดันจากการตกเป็นจำเลยสังคมจากข้อกล่าวหาว่า ก้นบุหรี่คือสาเหตุสำคัญของอัคคีภัยในสหรัฐอเมริกายุคทศวรรษที่ 1970

แต่ก่อนจะไปลงลึกกับ Merchants of Doubt ความเดิมในตอนที่แล้วและในตอนนี้ ผมจะพาแฟน SALIKA นั่ง Time Machine กลับไปดูiFood Inc. กันอีกสักเล็กน้อยครับ

ความเดิมในตอนก่อน นอกจากจะนำไปสำรวจเนื้อหาของ Food, Inc. แล้ว ผมยังแถมการรีวิว Okja ให้อีกนิดหน่อย โดยเฉพาะiFood, Inc. ซึ่งผมทิ้งท้ายไว้ที่ปมการทารุณกรรมสัตว์ฟาร์มของอุตสาหกรรมอาหาร

Dark Side (ตอนที่ 2) Food Inc.

นอกจากความโหดร้ายของฟาร์มและโรงฆ่าสัตว์แล้วFood, Inc. ยังตีแผ่ความอยุติธรรมที่อุตสาหกรรมอาหารกระทำต่อลูกจ้าง และเกษตรกรรายย่อย ซึ่งเป็นประเด็นที่เชื่อมโยงกับ Okja อย่างแนบสนิท

เพราะเบื้องหลังอุตสาหกรรมอาหารในอเมริกาที่ภาพยนตร์เผยให้เห็นนั้น ไม่เพียงกระทำกับสัตว์ ทว่า ยังกระทำต่อมนุษย์ด้วย!

ไม่ว่าจะเป็นความเสี่ยงทางด้านสุขภาพจากกระบวนการผลิต Fast Food โดยเฉพาะอันตรายจากการทำงานของลูกจ้าง และมลพิษที่ส่งถึงชุมชนโดยรอบโรงงาน

food inc

นอกจากiFood, Inc. ยังมีหนังหลายเรื่องที่ตีแผ่สภาพชีวิตลูกจ้างชาวเม็กซิกันที่หนีเข้าเมืองอย่างผิดกฎหมาย มาเป็นเหยื่ออันโอชะของอุตสาหกรรมอาหาร ที่ไม่ต้องคุ้มครองสิทธิแรงงานตามกฎหมายอเมริกันส่งผลให้ชาวเม็กซิกันเหล่านั้นถูกกดค่าจ้าง และต้องทำงานในสภาพแวดล้อมของโรงฆ่าสัตว์ที่เศร้าสลดหดหู่ โดยเฉพาะเครื่องจักรยนต์กลไกในโรงงานที่แทบไม่มีมาตรการใดๆ ในการป้องกันอุบัติเหตุเลย

เกษตรกรรายย่อยก็ถูกปฏิบัติอย่างต่ำทรามจากอุตสาหกรรมอาหารเช่นเดียวกันiFood, Inc. กระชากไส้อุตสาหกรรมอาหารให้เราได้เห็นว่า ระบบเกษตรพันธสัญญามีความเลวร้ายมากเพียงใด ซึ่งประเด็นนี้ก็เป็นสิ่งที่ Bong Joon-ho ใส่ลงไปในภาพยนตร์เรื่อง Okja เช่นกัน

เกษตรกรรมแบบพันธสัญญานั้น ทำให้เกษตรกรมีสถานะเป็น “ลูกจ้าง” ของอุตสาหกรรมอาหารโดยสิ้นเชิง ทั้งที่ทรัพยากรทุกอย่างเป็นของเกษตรกร ยกเว้นพันธุ์สัตว์และหัวอาหารซึ่งก็คือ ข้าวโพดตัดต่อยีน

สัญญาอัปยศเช่นนี้สร้างปัญหาวนไปวนมาไม่รู้จบ ด้วยการเป็นหนี้สินล้นพ้นตัวจากการกู้เงินธนาคาร โดยเฉพาะการต้องปรับปรุงโรงเลี้ยงบ่อยๆ ตามความต้องการและสัญญาที่ทำไว้กับอุตสาหกรรมอาหาร

https://www.imdb.com food industry
www.imdb.com/title/tt1286537/

Food, Inc. ทิ้งท้ายว่า นอกจากชาวปศุสัตว์แล้ว ชาวไร่ชาวนาชาวสวนก็ประสบปัญหาจากอุตสาหกรรมอาหารเช่นกัน

เพราะบรรษัทยักษ์ใหญ่ด้านพันธุ์พืช สร้างระบบบังคับทางอ้อมบีบให้เกษตรกรใช้เมล็ดพันธุ์ดัดแปลงพันธุกรรมที่ปลูกได้ครั้งเดียว โดยห้ามเก็บเมล็ดไว้ปลูกในฤดูต่อไป ต้องกลับไปซื้อใหม่จากบรรษัท

เกษตรกรที่ใช้เมล็ดพันธุ์ดั้งเดิมของพ่อแม่ปู่ย่าตายายในที่ดินของตนเอง จะต้องถูกฟ้องร้องดำเนินคดีข้อหาละเมิดสิทธิบัตร!

อ่านมาถึงตรงนี้ ในตอนต่อไปผมเชื่อว่า แฟนพันธุ์แท้ SALIKA จะยิ่งประทับใจ Merchants of Doubt หนังอีกเรื่องหนึ่งของเขามากขึ้นอีกเป็น 100 เท่า

และแม้ว่าหนังทั้ง 3 ในบทความชุดนี้ จะสะท้อนปัญหาของสหรัฐอเมริกาเป็นหลัก ทว่า หลายฉากทำให้อดนึกถึงบรรยากาศในบ้านเราไม่ได้

เพราะทุกอย่างมัน “เหมือนเปี๊ยบ”

ทั้ง “อุตสาหกรรมอาหาร” “ยาสูบ” “สุรา” “ยาฆ่าแมลง” “ปุ๋ยเคมี” “พืชจีเอ็มโอ” “ปิโตรเลียม” “โรงไฟฟ้านิวเคลียร์” “ถ่านหิน” ฯลฯ

ที่กำลังเดินหน้าสร้างความหายนะให้กับประเทศไทยอยู่ในปัจจุบันนั่นเองครับ!


อ่านต่อเลย บทความภาคจบ : www.salika.co/2019/09/22/merchants-of-doubt-dark-side-of-industrialization


ความเดิมตอนที่แล้ว สะท้อนด้านมืดจากเรื่อง Okja

Dark Side of Industrialization จาก Okja ถึง Food, Inc. และ Merchants of Doubt (ตอนแรก)