DAISY หนังสือเสียง นวัตกรรมเพื่อผู้พิการทางสายตา

401

“เดซี่” หรือ DAISY ย่อมาจากคำว่า Digital Accessible Information System ครับ

ซึ่งเป็นที่ทราบกันในวงการ “เดซี่สากล” ว่าเป็น “มิติใหม่ของการผลิตหนังสือ” ซึ่งแตกต่างจากหนังสือเสียงในอดีต ที่เป็นระบบ Analog นั่นเองครับ


ดังที่กล่าวไปว่า DAISY นั้นเป็น “มิติใหม่ของการผลิตหนังสือเสียง” ก็เนื่องมาจาก ผู้อ่านสามารถเข้าถึงส่วนต่างๆ ของ “หนังสือเสียง” ได้โดยตรง และสามารถค้นคว้าหาข้อมูลต่างๆ ที่ต้องการเพิ่มเติมได้ อีกทั้งยังมีคุณภาพเสียงที่ดีกว่า โดยใช้พื้นที่ในการจัดเก็บข้อมูลที่น้อยกว่า

ซึ่งเมื่อเอ่ยถึง “หนังสือเสียง” เราคงต้องย้อนกลับไปยังอดีตที่ Dr. Raymond Kurzwell ได้สร้าง “เครื่องอ่านหนังสือ” หรือ Reading Machine เครื่องแรกของโลกขึ้น ด้วยความร่วมมือจากผู้พิการทางสายตานับร้อยคนเมื่อปี ค.ศ. 1975

เป้าหมายคือ การช่วยให้ผู้พิการทางสายตาสามารถเข้าถึงหนังสือได้เหมือนคนอื่นๆ นั่นเอง

นับเนื่องจนถึงทุกวันนี้ ซึ่งผมเคยเขียนเอาไว้ในหลายที่หลายทาง โดยเฉพาะใน “สาลิกาคาบข่าว” ของเราแห่งนี้ ว่านวัตกรรมของ Dr. Raymond Kurzwell นี้ คือแรงบันดาลใจสำคัญกับการเกิดขึ้นของ OCR หรือ Optical Character Recognition อันโด่งดังนั่นเองครับ

DAISY

โดยทั่วไป วิธีการสร้าง “หนังสือเสียง” ระบบ DAISY นั้น มี 2 ประเภท กล่าวคือ

  1. การผลิตโดยใช้โปรแกรมอื่น ประกอบด้วย

            1.1 Sigtuna DAR และ My Studio ของ “ประชาคมญี่ปุ่นเพื่อการฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการ หรือ JSRPD

            1.2 LP Studio/Pro ของ DAISY Consortium

            1.3 LP Studio/Plus ของบริษัท Labyrinten จำกัด แห่งประเทศสวีเดน

  1. การผลิตโดยใช้เครื่องผลิตหนังสือเสียงระบบ DAISY โดยเฉพาะ นั่นคือ Plextalk Recorder รุ่น PTR1 ของบริษัท Plextor จำกัด แห่งประเทศญี่ปุ่น

ในส่วนของ “การอ่าน” DAISY มีระบบ NCC หรือ Navigation Control Center Only หรือ “หนังสือเสียงที่มีศูนย์ควบคุมนำร่อง” อันประกอบด้วยตัวหนังสือที่แสดงหัวเรื่อง, บท, ตอน, หน้า เพื่อช่วยให้ผู้อ่านสามารถเข้าถึงส่วนต่างๆ ของหนังสือได้ด้วยตนเองแล้ว ก็จะมีขั้นตอนการบันทึกเสียงที่แตกต่างออกไป

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ถ้าเป็น DAISY แบบ Full Audio & Full Text หรือหนังสือเสียงที่ประกอบด้วย ทั้งเสียง และตัวหนังสือ หรือสิ่งพิมพ์เต็มรูปแบบ ก็ยิ่งมีกระบวนการจัดทำที่สลับซับซ้อนมากยิ่งขึ้นอีกขั้นหนึ่ง

ปัจจุบัน นอกจาก DAISY ชนิด NCC กับแบบ Full Audio & Full Text ดังกล่าวแล้ว ยังมีประเภทย่อยๆ ที่แบ่งซอยออกไปได้อีก 4 ประเภทดังนี้ครับ

  1. Audio with Title Element Only หรือ “หนังสือเสียงที่มีแต่ส่วนที่เป็นเสียงเท่านั้น”
  2. Audio with NCC and Partial Text หรือ “หนังสือเสียงที่มีศูนย์ควบคุมการนำร่อง” และส่วนเพิ่มเติมคือ Marked-up Text อันประกอบด้วยเครื่องมือที่จะช่วยในการค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมอีก 2 ตัวคือ Index และ Glossary
  3. NCC/NCX หรือ “หนังสือเสียงที่ประกอบด้วยทั้งเสียงและตัวหนังสือหรือสิ่งพิมพ์เต็มรูปแบบ” (Full Audio & Full Text) ซึ่งเป็น “หนังสือเสียง” ที่มีทั้งโครงสร้างของ NCC ควบคู่ไปกับตัวหนังสือที่เป็นสิ่งพิมพ์ชนิดครบถ้วน
  4. Full Text & Some Audio หรือ “หนังสือเสียงที่มีตัวหนังสือครบถ้วนแต่มีเสียงเป็นบางส่วน” หมายถึงหนังสือที่มีส่วนที่เป็นตัวหนังสือ ทั้งที่เป็นโครงสร้าง NCC/NCX และเนื้อหาทั้งหมด แต่ในส่วนที่เป็นเสียงอ่านนั้น มีเป็นบางส่วนเท่านั้น
  5. Full Text & No Audio หรือ หนังสือเสียงที่มีเพียงตัวหนังสือ แต่ไม่มีเสียงที่บันทึกจากการอ่านของมนุษย์

ทั้ง 5 ประเภท มีความซับซ้อน และความยุ่งยากในการผลิต แต่ก็มีความสมบูรณ์ที่สุดในด้านประโยชน์ของการใช้ เพื่อการอ่านและการค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมนั่นเองครับ

แฟน “สาลิกาคาบข่าว” ท่านใดที่สนใจรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับ DAISY หรือสนใจร่วมกิจกรรม “อ่านหนังสือบันทึกเสียง” ในโครงการ DAISY Thailand Project “ห้องสมุดคนตาบอดและผู้พิการทางสื่อสิ่งพิมพ์แห่งชาติ” สามารถเข้าไปค้นหาข้อมูลได้ที่ www.facebook.com/pg/daisyth.team

โดยเฉพาะการเป็นอาสาสมัครอ่านหนังสือบันทึกเสียง “ห้องสมุดคนตาบอดและผู้พิการทางสื่อสิ่งพิมพ์แห่งชาติ” ซึ่งจะมีการอบรมอาสาอ่านหนังสือบันทึกเสียง ทุกวันอังคารและวันเสาร์ ช่วงเช้าเวลา 10.00 น. และช่วงบ่ายเวลา 13.30 น. สามารถโทรศัพท์สอบถามรายละเอียดไปได้ที่ โทร. 0-2246-3835 ต่อ 201 และ 202

เพราะ “หนังสือเสียง” คือ “รอยยิ้มของคนตาบอด”

“มูลนิธิคนตาบอดไทย” ขอเชิญชวนทุกท่านร่วมสนับสนุน “โครงการผลิตหนังสือระบบ DAISY เพื่อส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิตสำหรับคนตาบอด” ผ่านแอปพลิเคชั่น True Money Wallet

การสนับสนุนของท่านทาง “มูลนิธิคนตาบอดไทย” จะนำมาจัดให้บริการแก่คนตาบอดในรูปแบบต่างๆ ดังนี้

  • “ห้องสมุดหนังสือเสียง” ให้แก่ผู้ที่เข้ามาติดต่อด้วยตนเอง และการให้บริการยืม-คืนผ่านทางไปรษณีย์
  • การกระจายเสียงวิทยุบริการการอ่านเพื่อประชาชน ในรายการ “หนังสือเสียงเพื่อประชาชน” สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย โดยการนำหนังสือเสียงประเภทต่างๆ ไปเผยแพร่
  • บริการสายด่วนข่าวสารความรู้ ผ่านระบบโทรศัพท์อัตโนมัติ โดยผู้ใช้บริการสามารถโทรศัพท์เข้ามาที่หมายเลข 1414 เพื่อรับฟังข่าวสารและหนังสือเสียงที่มูลนิธิฯ นำขึ้นให้บริการในระบบ
  • การให้บริการห้องสมุดออนไลน์ Tab2Read ผ่านทางเว็บไซด์ Tab2Read.com และ ผ่านทางแอพพลิเคชั่น Tab2Read Mobile

รายละเอียดเพิ่มเติมติดต่อได้ที่ หรือที่ “มูลนิธิคนตาบอดไทย” เว็บไซต์ http://nlbp.org ครับ