PISA ไม่ยากอย่างที่คิด: กรณีศึกษา “เที่ยวบินกลางคืน”

299

โครงการประเมินผลนักเรียนนานาชาติ (Program for International Student Assessment หรือ PISA) เป็นโครงการประเมินผลการศึกษาของประเทศสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือและพัฒนาทางเศรษฐกิจ (Organization for Economic Co-operation and Development หรือ OECD) มีจุดประสงค์เพื่อสำรวจว่า ระบบการศึกษาของประเทศได้เตรียมเยาวชนของชาติให้พร้อมสำหรับการใช้ชีวิตและการมีส่วนร่วมในสังคมในอนาคตเพียงพอหรือไม่


PISA ประเมินสมรรถนะที่เรียกว่า Literacy ซึ่งในที่นี้จะใช้คำว่า “การรู้เรื่อง” และ PISA เลือกประเมินการรู้เรื่องในสามด้าน ได้แก่ การรู้เรื่องการอ่าน (Reading Literacy) การรู้เรื่องคณิตศาสตร์ (Mathematical Literacy) และการรู้เรื่องวิทยาศาสตร์ (Scientific Literacy) ของนักเรียนวัย 15 ปี

PISA ให้นิยามการรู้เรื่องการอ่าน (Reading literacy) ไว้ว่า หมายถึง ความรู้และทักษะที่จะเข้าใจเรื่องราวและสาระของสิ่งที่ได้อ่าน ตีความหรือแปลความหมายของข้อความที่ได้อ่าน และประเมิน คิดวิเคราะห์ ย้อนกลับไปถึงจุดมุ่งหมายของการเขียนได้ว่าต้องการส่งสารสาระอะไรให้ผู้อ่าน ทั้งนี้เพื่อจะประเมินว่านักเรียนได้พัฒนาศักยภาพในการอ่านของตนและสามารถใช้การอ่านให้เป็นประโยชน์ในการเรียนรู้ ในการมีส่วนร่วมในกิจกรรมและความเป็นไปของสังคมอย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ เพียงใด

ในการทดสอบการอ่าน นักเรียนจะได้รับข้อความต่างๆ หลากหลายแบบด้วยกันให้อ่าน แล้วให้แสดงออกมาว่ามีความเข้าใจอย่างไร โดยให้ตอบโต้ ตอบสนอง สะท้อนออกมาเป็นความคิดหรือคำอธิบายของตนเอง และให้แสดงว่าจะสามารถใช้สาระจากสิ่งที่ได้อ่านในลักษณะต่างๆ กันได้อย่างไร

เรามาลองดูตัวอย่างข้อสอบ PISA ซึ่งนำเอาวรรณกรรมเรื่อง “เที่ยวบินกลางคืน” ของ “อ็องตวน เดอ แซ็งแตกซูว์เปรี” ผู้ประพันธ์ “เจ้าชายน้อย” มาสร้างเป็นแบบวัดกันครับ

PISA Vol de nuit

และแล้ว เครื่องบินขนส่งไปรษณียภัณฑ์สามลำจากปาตาโกเนีย ชิลี และปารากวัย ได้เดินทางกลับมาจากทางใต้ ตะวันตก และเหนือ สู่บัวโนส ไอเรส ซึ่งที่นั่นกำลังรอคอยสินค้าจากเครื่องบินเหล่านั้น เพื่อเครื่องบินที่จะเดินทางไปยุโรป สามารถออกเดินทางประมาณเที่ยงคืนได้

นักบินสามคนที่ผู้เบื้องหลังแผงควบคุมที่ใหญ่ราวกับเรือบรรทุกสินค้าตกอยู่ในความมืด และจดจ่ออยู่กับเที่ยวบินของเขาที่กำลังเคลื่อนตัวเข้าสู่เมืองใหญ่ ซึ่งจะต้องลดความสูงลงอย่างช้าๆ เพื่อออกจากท้องฟ้าที่มีพายุหรือเงียบสงบ ราวกับคนประหลาดกำลังลงมาจากภูเขา

รีวิแอร์ ผู้รับผิดชอบการปฏิบัติการทั้งหมด เดินไปมาในที่ลงจอดของบัวโนส ไอเรส เขายังคงเงียบจนกว่าเครื่องบินทั้งสามลำจะมาถึง ตลอดทั้งวันเขารู้สึกเหมือนมีลางร้าย เวลาผ่านไปนาทีแล้วนาทีเล่าจนกระทั่งมีโทรเลขมาถึง รีวิแอร์รู้สึกว่า เขาได้ช่วงชิงบางสิ่งจากโชคชะตา ซึ่งค่อยๆ ลดสิ่งที่เขาไม่รู้ลงทีละน้อย แล้วลูกเรือคนหนึ่งติดต่อกับรีวิแอร์ด้วยข้อความทางวิทยุ:

ไปรษณียภัณฑ์จากชิลีรายงานว่า เขาสามารถมองเห็นแสงสว่างจากบัวโนส ไอเรสแล้ว

เยี่ยมมาก

ไม่นานนัก รีวิแอร์ก็ได้ยินเสียงเครื่องบิน ความมืดได้ยอมปล่อยหนึ่งในนั้นออกมาแล้ว ดั่งทะเลที่มีคลื่นขึ้นๆ ลงๆ และสิ่งลี้ลับ ต้องยอมคืนสมบัติที่มันโยนเล่นไปมาเป็นเวลานานให้กับชายหาด ในไม่ช้า มันคงจะคืนอีกสองคนที่เหลือกลับมา

ในวันนี้ การทำงานก็จบสิ้นลง เจ้าหน้าที่ภาคพื้นดินที่เหนื่อยล้าคงจะกลับไปนอน และมีเจ้าหน้าที่ชุดใหม่ที่สดชื่นมาทำหน้าที่แทน มีเพียงแต่รีวิแอร์เท่านั้นที่ไม่ได้พัก: จากนั้นก็มาถึงคราวของไปรษณียภัณฑ์จากยุโรปที่จะเข้ามาเพิ่มความวิตกให้เขาอีก และมันจะเป็นอย่างนี้ไปตลอด และตลอดไป (เที่ยวบินกลางคืน, อ็องตวน เดอ แซ็งแตกซูว์เปรี.)


คำถามที่ 1: เรื่องนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาใดของวัน ให้ใช้เนื้อเรื่องเพื่อสนับสนุนคำตอบของนักเรียน

เฉลย: คะแนนเต็ม: ระบุว่าเป็นเที่ยวบินที่เกิดขึ้นตอนกลางคืนหรือตอนเย็น (แต่ไม่ใช่หรือหลังจากเที่ยงคืน) และอธิบายโดยอ้างถึงข้อมูลจากเนื้อเรื่องได้อย่างถูกต้อง อาจถอดความหรือยกประโยคมาตอบโดยตรง เช่นตอบว่า

1.ตอนกลางคืน เนื้อเรื่องกล่าวว่าพวกเขา “ตกอยู่ในความมืด
2.ตอนเย็น เขากำลังรอพวกนั้นมาถึง เพื่อให้เครื่องบินยุโรปสามารถออกเดินทางได้ตอนเที่ยงคืน
3.มันเป็นเวลากลางคืนเพราะ “ความมืดได้ยอมปล่อยหนึ่งในนั้นออกมาแล้ว”
4.ก่อนเที่ยงคืน นั่นคือเวลาที่เครื่องบินยุโรปออกเดินทาง
5.ระหว่างสองทุ่มถึงเที่ยงคืน เรารู้ว่ามันมืด แต่มันไม่ใช่เที่ยงคืน ซึ่งเป็นเวลาที่เครื่องบินอีกลำจะออกเดินทาง

ได้คะแนนบางส่วน: ตอบว่าตอนกลางคืน คือระบุว่าเป็นเที่ยวบินที่เกิดขึ้นตอนกลางคืนหรือตอนเย็น (แต่ไม่ใช่หรือหลังจากเที่ยงคืน) แต่ไม่มีหลักฐานสนับสนุนจากเนื้อเรื่อง

ไม่มีคะแนน: ระบุว่าเป็นเที่ยวบินที่เกิดขึ้นตอนเที่ยงคืนหรือหลังจากเที่ยงคืน

      1. “สามารถออกเดินทางประมาณเที่ยงคืนได้” (การยกประโยคที่ไม่เกี่ยวข้องมาจากเนื้อเรื่อง)
      2. “ประมาณเที่ยงคืน” (การยกประโยคที่ไม่เกี่ยวข้องมาจากเนื้อเรื่อง)
      3. หลังเที่ยงคืน

ให้คำตอบไม่เพียงพอหรือกว้างเกิน

      1. ในตอนเช้า
      2. ในตอนบ่าย
      3. ในตอนกลางวัน
      4. เวลาสามทุ่ม (หรือบอกเวลาที่แน่นอนอื่นๆ)

คำถามที่ 2: รีวิแอร์รู้สึกอย่างไรกับงานของเขา ให้ใช้ข้อมูลจากเนื้อเรื่องเพื่อให้เหตุผลสนับสนุนคำตอบของนักเรียน

เฉลย: คะแนนเต็ม: อธิบายความรู้สึกของรีวิแอร์ที่มีต่องานของเขา โดยอ้างถึงความเครียด การยืนหยัด การแบกรับภาระ หรือยังคงมุ่งมั่นที่จะทำหน้าที่ของเขา และให้คำอธิบายที่อ้างถึงส่วนที่เกี่ยวข้องในเนื้อเรื่อง อาจอ้างถึงเนื้อเรื่องทั่วๆ ไป หรืออาจถอดความหรือยกประโยคมาตอบโดยตรง การยกประโยคต้องเข้ากับอารมณ์ตามที่กล่าวไว้

1.เขามีงานท่วมหัว คุณจะได้เห็นจากบรรทัดสุดท้าย เขาไม่เคยได้พักเลย
2.เขาเครียด เพราะทั้งวัน “เขารู้สึกเหมือนมีลางร้าย”
3.เขาหนักใจกับงาน ทั้งวัน เขากังวลกับเครื่องบินสามลำนั้น จากนั้นก็ต้องกังวลกับอีกลำที่จะไปยุโรป!
4.เขายอมรับ คุณจะเห็นได้จากคำสุดท้าย “ตลอดไป” ซึ่งเขาคิดว่าคงไม่มีสิ่งใดเปลี่ยนแปลง
5.เขาเป็นห่วงงานของเขาจริงๆ เขาไม่อาจผ่อนคลายได้จนกว่าเขาจะรู้ว่าทุกคนปลอดภัย (ใส่หลักฐานอ้างอิงทั่วไปจากเนื้อเรื่อง)

ได้คะแนนบางส่วน: อธิบายความรู้สึกของรีวิแอร์ที่มีต่องานของเขา โดยอ้างถึงความเครียด การยืนหยัด การแบกรับภาระ หรือยังคงมุ่งมั่นที่จะทำหน้าที่ของเขา โดยไม่มีคำอธิบายที่อ้างถึงในเนื้อเรื่อง

1.เขารู้สึกรับผิดชอบจริงๆ สำหรับสิ่งที่เกิดขึ้น
2.เขาเครียด

ไม่มีคะแนน: ให้คำตอบที่ไม่เพียงพอหรือกว้างเกิน แสดงความเข้าใจเนื้อเรื่องที่คลาดเคลื่อนหรือให้คำตอบที่เป็นไปไม่ได้หรือไม่เกี่ยวข้อง

1.เขาชอบงานของเขา เพราะเขาอยู่ในตำแหน่งควบคุมดูแลสิ่งต่างๆ จำนวนมาก (ไม่ใช่การสนับสนุนจากเนื้อเรื่อง)
2.เขาคิดว่ามันยอดมาก เพราะเขาสามารถดูเครื่องบินได้ (ไม่ใช่การสนับสนุนจากเนื้อเรื่อง)


คำถามที่ 3: เรื่องนี้เขียนขึ้นในปี ค.ศ. 1931 นักเรียนคิดว่าปัจจุบันนี้ ความกังวลของรีวิแอร์ยังเป็นเหมือนเดิมใช่หรือไม่ ให้เหตุผลอธิบายคำตอบของนักเรียน

เฉลย: คะแนนเต็ม: คำตอบ (หรือแสดงโดยนัย) ใช่ หรือ ไม่ใช่ และอ้างถึงการเปรียบเทียบระหว่างช่วงเวลา และสนับสนุนคำตอบของนักเรียน อาจอ้างถึงการตระหนักทางด้านวัตถุ เช่น ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี หรือการพัฒนาในการรักษาความปลอดภัย หรือตระหนักทางด้านจิตวิทยา เช่น ความวิตกกังวล คำตอบต้องสอดคล้องกับการอ่านเนื้อเรื่องที่ถูกต้อง

1.ตอนนี้ นักบิน (เครื่องบิน) มีอุปกรณ์ที่มีความก้าวหน้าอย่างมากช่วยกำหนดทิศทาง และช่วยเสริมในด้านเทคนิคเมื่อสภาพอากาศไม่ดี
2.ไม่ใช่ ปัจจุบันเครื่องบินมีเรดาร์และระบบควบคุมการบินอัตโนมัติ ซึ่งช่วยให้รอดพ้นจากสถานการณ์อันตรายได้
3.ใช่ เครื่องบินก็ยังคงอันตรายอยู่เหมือนกับระบบขนส่งวิธีอื่นๆ ความเสี่ยงในการตกหรือเครื่องยนต์หยุดทำงานยังไม่สามารถกำจัดออกไปได้
4.ตอนนี้ เทคโนโลยีใหม่และความก้าวหน้าทางเทคนิคมีความสำคัญมาก ทั้งในเครื่องบินและภาคพื้นดิน
5.ใช่ ยังคงมีความเสี่ยงในการตกอยู่
6.ไม่ใช่ ก่อนหน้านี้ไม่มีความกลัวจากการโจมตีของผู้ก่อการร้าย

ไม่มีคะแนน: ให้คำตอบที่ไม่เพียงพอหรือกว้างเกิน

1.ไม่ใช่ ปัจจุบันมีความกลัวที่แตกต่างออกไป
2.ใช่ ความก้าวหน้าบางอย่างได้เกิดขึ้น
3.ในทางหนึ่งคือใช่ แต่ในบริบทของยุคสมัยใหม่ (กว้างเกิน)
4.หลายปีผ่านไป คนอาจเข้าไปเปลี่ยนแปลงมัน (กว้างเกิน)

แสดงความเข้าใจเนื้อเรื่องที่คลาดเคลื่อน หรือให้คำตอบที่เป็นไปไม่ได้หรือไม่เกี่ยวข้อง

1.ไม่ใช่ เพราะทุกวันนี้คุณไม่ได้เดินทางตอนกลางคืน (เข้าใจเกี่ยวกับโลกคลาดเคลื่อน)
2.ไม่ใช่ เพราะทุกวันนี้นักบินได้รับการฝึกที่ดีขึ้น (ไม่เกี่ยวข้อง)
3.ไม่ใช่ รีวิแอร์มีความสุขจริงๆ กับงานของเขา แต่ในปัจจุบันนี้มีความกังวลเกี่ยวกับผู้ก่อการร้าย (อ่านเนื้อเรื่องคลาดเคลื่อน)


คำถามที่ 4: เกิดอะไรขึ้นกับตัวละครหลักในเรื่องนี้

1.เขามีเรื่องประหลาดใจที่ไม่น่ายินดี
2.เขาตัดสินใจที่จะเปลี่ยนงาน
3.เขารอบางอย่างที่จะเกิดขึ้น
4.เขาเรียนรู้ที่จะฟังผู้อื่น

เฉลย: ตอบข้อ 3.


คำถามที่ 5: จากย่อหน้าที่สองจากท้าย (“…ไม่นานนัก…”) ความมือและทะเลเหมือนกันในลักษณะใด

1.ทั้งสองซ่อนสิ่งที่มีอยู่ภายในตัวมัน
2.ทั้งสองเสียงดัง
3.ทั้งสองถูกสยบด้วยมนุษย์
4.ทั้งสองเป็นอันตรายต่อมนุษย์
5.ทั้งสองเงียบสงบ

เฉลย: ตอบข้อ 1.


คำถามที่ 6: คำคู่ใดต่อไปนี้ อธิบายถึงภาวะจิตใจของรีวิแอร์ในเรื่องได้ดีที่สุด

1.ตื่นตระหนกและกระวนกระวาย
2.ตื่นเต้นและกระสับกระส่าย
3.โกรธและหงุดหงิด
4.กังวลและหนักใจ
5.ผ่อนคลายและมั่นใจ

เฉลย: ตอบข้อ 4.


ยังมีบทความอื่นๆ ที่น่าสนใจของ ดร.จักรกฤษณ์ สิริริน ให้อ่านกันต่อ

เรียนศาสตร์บริหาร จากหนังสือการ์ตูน (ตอนแรก)

Innovation Management ติดปีกสถานศึกษาสู่ยุค 5.0

IQ สูงที่สุด แต่ทำไมโลกไม่จำ