ผู้เชี่ยวชาญ KM “เวลาของคุณหมดแล้ว” ขอเชิญพบกับ DKM “การจัดการความรู้” ยุค 5.0 (ตอนที่ 3)

418

แล้วก็มาถึง “ตอนที่ 3” จนได้ครับ

ใน ตอนแรก ผมได้ปูพื้นฐานเอาไว้เกี่ยวกับ Five Disciplines “ทฤษฎี 5 องค์ประกอบ” ของ Peter Senge ปรมาจารย์ด้าน KM (Knowledge Management) เอาไว้

จากนั้นตามด้วย ตอนที่ 2 (ตอนที่แล้ว) ที่ผมได้ขยายความถึง Learning Organization หรือ LO ซึ่งแปลว่า “องค์กรแห่งการเรียนรู้”

และในตอนหน้า (ตอนจบ) ผมจะขมวดปมเกี่ยวกับ Dynamic Knowledge Management หรือ DKM ซึ่งถือเป็น “การจัดการความรู้ ยุค 5.0”


ดังนั้น ใน “ตอนที่ 3” นี้ ก็อย่างที่ได้สัญญากันไว้ ว่าจะร่ายยาวถึง KM หรือ Knowledge Management ที่หมายถึง “การจัดการความรู้”

ก่อนอื่น เรามาทำความรู้จักกับคำว่า “ความรู้” ในภาพที่ 1 กันก่อนครับ

DKM KM Knowledge Management

จากภาพที่ 1 เราจะเห็นความแตกต่างระหว่างคำว่า “ความรู้” หรือ Knowledge กับคำว่า “สารสนเทศ” หรือ Information และคำว่า “ข้อมูล” หรือ Data

Data นั้น ถ้าดูจากภาพจะเห็นก้อนกลมๆ สีเทาเข้มกับสีเทา ซึ่งหมายความว่า “ข้อมูล” ทั้งหลายนั้นมีอยู่ทั่วไปรอบๆ ตัวเรา มีอยู่อย่างกระจัดกระจาย ต่อเมื่อเรานำ “ข้อมูล” มาผ่านกระบวนการ “ประมวลผล” ไม่ว่าจะด้วยสมองมนุษย์ หรือสมองกล (คอมพิวเตอร์) “ข้อมูล” ก็จะได้รับการแบ่งหมวดหมู่ และทำให้เราเข้าใจ “ข้อมูล” มากขึ้น เราเรียก “ข้อมูล” ที่ผ่านการประมวลผลว่า Information ซึ่งก้อนกลมๆ สีเทาเข้มกับสีเทา จะเปลี่ยนเป็นสีเขียวกับสีฟ้า

และเมื่อเรานำ Information มาผ่านกระบวนการ “จัดการความรู้” หรือ Knowledge Management ซึ่งหากเรามองจากรูป เราจะเห็นเส้นที่ทำการเชื่อมโยงก้อนกลมๆ สีเขียวกับสีฟ้า หรือ Information ต่างๆ เข้าด้วยกัน กลายเป็น Knowledge ขึ้น ซึ่งหมายถึง การนำ Information มาให้ความหมายผ่านการจัดระเบียบด้วยขั้นตอนของ “การจัดการความรู้”

ดังนั้น Knowledge Management ก็คือ การยกระดับสถานะของ Data และ Information ขึ้นเป็น Knowledge ดังภาพที่ 2

DKM KM Knowledge Management

จากภาพที่ 2 เราจะพบระดับความแตกต่างกันของ Data, Information และ Knowledge อย่างชัดเจน ซึ่งหากเรากลับไปพิจารณาภาพที่ 1 จะเห็นว่า ทั้ง Data, Information และ Knowledge เมื่อผ่านกระบวนการ “การจัดการความรู้” แล้ว จะนำไปสู่ “ภูมิปัญญา” หรือ Wisdom ในท้ายที่สุดนั่นเอง ขอให้สังเกตคำว่า Shared Understanding ให้ดี เพราะเราจะพูดถึงในลำดับถัดไปครับ

โดยทั่วไป ในแวดวงวิชาการเกี่ยวกับ “การจัดการความรู้” ได้แบ่งประเภทของ Knowledge ออกเป็น 2 แบบด้วยกัน ดังแสดงในภาพที่ 3

DKM

ภาพที่ 3 นี้คือรูปลักษณ์ของ Iceberg Theory หรือ “ทฤษฎีภูเขาน้ำแข็ง” ที่ชี้ให้เห็นว่า Knowledge นั้นประกอบด้วย Tacit Knowledge และ Explicit Knowledge

Explicit Knowledge คือ “ความรู้ที่เราพบเห็นได้ทั่วไป” เปรียบเสมือนยอดภูเขาน้ำแข็งในมหาสมุทร ซึ่งจะโผล่พ้นผิวน้ำเพียงส่วนบนของภูเขาน้ำแข็งทั้งลูก เพราะใต้ผิวน้ำจะเป็นส่วนฐานของภูเขาน้ำแข็งที่จมน้ำอยู่ซึ่งเราจะมองไม่เห็น นั่นคือความหมายของ Tacit Knowledge หรือ “ความรู้ในสมองของมนุษย์”

และ “การจัดการความรู้” หรือ Knowledge Management ก็คือกระบวนการนำเอาภูเขาน้ำแข็งทั้งลูก ที่หากเปรียบเทียบว่า “ภูเขาน้ำแข็ง” คือ “ความรู้” แล้ว “ความรู้” หรือ Knowledge ก็จะต้องประกอบด้วย Tacit Knowledge และ Explicit Knowledge หรือ “ความรู้ภายใน” และ “ความรู้ภายนอก”

ซึ่งจะนำไปสู่ภาพที่ 4 ด้านล่างนี้ครับ

DKM KM Knowledge Management

จากภาพที่ 4 เราจะพบการเคลื่อนตัวของ Tacit Knowledge และ Explicit Knowledge ที่หมุนเวียนอยู่เป็นวงจร นั่นหมายถึง Tacit Knowledge และ Explicit Knowledge จะหลอมรวมตัวเองเข้าหากัน ผ่านขั้นตอนของ “การจัดการความรู้” หรือ KM (Knowledge Management) จำนวน 4 กระบวนการ กล่าวคือ

  1. นำความรู้ที่มีอยู่ภายในสมองของมนุษย์ (Tacit Knowledge) จากแต่ละบุคคล (Individual) หรือ i มาจัดระเบียบ (จับกลุ่ม) เกิดเป็น “กลุ่ม” (Group หรือ g) เรียกขั้นตอนนี้ว่า Socialization หรือการสร้าง “สังคมความรู้”
  2. จาก “สังคมความรู้” Knowledge Management จะทำการรวบรวม Data และ Information โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Explicit Knowledge หรือ “ความรู้ภายนอก” เข้าไปใส่ใน “สังคมความรู้” เรียกขั้นตอนนี้ว่า Externalization
  3. ขั้นตอนที่ 3 ให้ทำการหลอมรวม (Combination) “กลุ่มความรู้” ที่ได้จาก Externalization มาสร้างเป็น “ชุดข้อมูลองค์กร” หรือ Organization (o) เกิดเป็น “ขุมความรู้ใหม่” ขึ้น เรียกขั้นตอนนี้ว่า “การผนึกความรู้”
  4. กระบวนการสุดท้าย คือการทบทวนชั้นความรู้ ไล่จาก o มา g สู่ i แล้วนำ “ขุมความรู้ใหม่” กลับไปถ่ายทอดให้กับ i หรือบุคลากรแต่ละคน ผนึกเข้ากลับเข้าไปเป็น Tacit Knowledge เรียกขั้นตอนนี้ว่า Internalization

จะเห็นได้ว่า ชุดบทความ ผู้เชี่ยวชาญ KM “เวลาของคุณหมดแล้ว” ขอเชิญพบกับ DKM “การจัดการความรู้” ยุค 5.0 กำลังเข้มข้นทุกขณะ ดังนั้น อย่าพลาดตอนจบนะครับ


อ่าน 2 ตอนแรกเพื่อทำความเข้าใจเรื่อง KM – DKM

ผู้เชี่ยวชาญ KM “เวลาของคุณหมดแล้ว” ขอเชิญพบกับ DKM “การจัดการความรู้” ยุค 5.0 (ตอนแรก)

ผู้เชี่ยวชาญ KM “เวลาของคุณหมดแล้ว” ขอเชิญพบกับ DKM “การจัดการความรู้” ยุค 5.0 (ตอนที่ 2)