โลกที่แบ่งเป็น 2 ขั้ว กับการรวมกลุ่มกันเป็น ‘หุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์’

291

ดูแล้ว ภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) ของโลกปัจจุบันน่าจะกลับมาเป็น 2 ขั้วอีกครั้ง แต่ไม่ใช่แบบสงครามเย็นที่เป็นการต่อสู้กันระหว่าง สหรัฐอเมริกา vs สหภาพโซเวียต ซึ่งเป็นการต่อสู้กันระหว่างรัฐศูนย์กลาง


ที่ผ่านมานั้น รัฐศูนย์กลางสามารถปกป้องอธิปไตยได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ ทั้งทางการทหาร เศรษฐกิจ การนำกลุ่มทางนโยบายการเมืองระหว่างประเทศ และสามารถมีอิทธิพลต่อรัฐต่างๆ (รัฐดาวเทียม รัฐอุกกาบาต) ให้คล้อยตาม

แต่ในปัจจุบัน จีน ในฐานะรัฐศูนย์กลางอีกหนึ่งประเทศ ไม่สามารถดำรงอยู่ได้หากปราศจากการทหาร เศรษฐกิจจากรัสเซีย ในการเผชิญหน้ากับสหรัฐอเมริกา

ในขณะที่รัฐอิสระ ดูเหมือนว่าจะมีอธิปไตยและเป็นผู้นำในระดับภูมิภาคอย่าง ตุรกี และ อิหร่าน ก็ไม่สามารถปกป้องตนเองได้จริง ต้องจับมือกับรัฐศูนย์กลางเพื่อยับยั้งรัฐศูนย์กลางอย่างสหรัฐอีกที ดังนั้น การแบ่งตนเองเป็นหลายขั้วๆ จึงไม่ได้เกิดขึ้นจริง เพราะหลายรัฐยังไม่สามารถตัดสินใจแบบอิสระร้อยเปอร์เซ็นต์ทั้งสามเรื่อง

ตรงกันข้าม…ต้องรวมตัวกันเป็นหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์มากยิ่งขึ้น

ขณะที่สหรัฐไม่สามารถมีอธิปไตยทางเศรษฐกิจได้เต็มที่ จึงต้องยุติบทบาทของตนเองกับอียูในด้านการสนับสนุนการทหาร แต่เศรษฐกิจต้องแข่งขันกัน แล้วร่วมมือกันในเรื่องของการยับยั้งรัฐศูนย์กลางเพื่อการตัดสินใจด้านนโยบายระหว่างประเทศ

ปัจจุบัน แองโกลแซกซอนและสหภาพยุโรปอยู่ขั้วหนึ่ง

ส่วนอินเดีย จีน อียิปต์ อิหร่าน ตุรกี ญี่ปุ่น เอเชียกลาง และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อยู่อีกขั้วหนึ่ง

โลกกำลังทำงานเป็นสองขั้ว!!!

บนพื้นฐานของการสร้างความสัมพันธ์ทางการเมืองที่เท่าเทียมกันและคาดการณ์ล่วงหน้าของประเทศในเอเชีย แน่นอนว่าเป็นหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจที่เปิดโอกาสให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนและมีส่วนร่วมในการวางแผนระยะยาว แต่อย่างไรก็ตาม ในกลุ่มประเทศเอเชียก็ยังขาดอุดมการณ์ร่วมกันอยู่

เนื่องจากรัฐตะวันออกแบบเอเชียต่างมีการรักษาเอกลักษณ์และปกป้องประเพณีของตนเอง ยิ่งกว่านั้น รัฐเอเชียมุ่งมั่นที่จะมีบทบาทสำคัญยิ่งขึ้นในการเมืองโลก และมุ่งปกป้องความคิดเห็นของตนเองในประเด็นสำคัญที่เกิดขึ้นระหว่างประเทศ ซึ่งเป็นกระบวนการทางธรรมชาติ

โดยรัฐที่อยู่ขั้วเอเชียมุ่งเน้นไปที่ “การเชื่อมต่อระหว่างกัน” นี่คือสิ่งที่แตกต่างจากการแบ่งโลกเป็นสองขั้วแบบเดิม เพราะไม่ใช่การแข่งขันหรือรวมตัวกันด้านอาวุธ ความมั่นคงด้านการทหาร

รัฐขั้วนี้ยังเรียนรู้สิ่งใหม่จากการผลิตไปสู่การขนส่งสาธารณะขนาดใหญ่ ตามเส้นทางหลักหลายเส้นทางที่เชื่อมต่อยุโรปและเอเชีย เส้นทางการค้าเหนือ – ใต้จากประเทศในยุโรป ผ่านภูมิภาคแคสเปียนไปยังรัฐเอเชียกลาง อิหร่าน และอินเดีย อีกเส้นทางหนึ่งคือ ยุโรป – จีนตะวันตก ซึ่งจะเชื่อมต่อท่าเรือของรัสเซียในทะเลบอลติกกับท่าเรือในทะเลเหลือง

อีกเส้นทางที่มีแนวโน้มคือ อาร์กติก – ไซบีเรีย – เอเชีย ความหมายคือ การเชื่อมต่อท่าเรือของเส้นทางทะเลเหนือกับท่าเรือของมหาสมุทรแปซิฟิกและอินเดีย ผ่านไซบีเรียตะวันออก

เส้นทางการขนส่งที่เกิดขึ้นหลายเส้นทางอยู่ระหว่างการก่อสร้าง จึงต้องการผู้เข้าร่วมและการลงทุน ซึ่งรูปแบบที่เกิดขึ้นมานั้น ยังบอกไม่ได้ว่าเป็นรูปแบบไหน แต่จะกลายเป็นพื้นฐานเส้นทางสำหรับประเทศในเอเชียขนาดใหญ่ที่เป็นหุ้นส่วนและมีศักยภาพที่จะมีส่วนร่วมในกลุ่มดังกล่าว

ปรากฏการณ์การเปลี่ยนไปใช้เงินในสกุลท้องถิ่น น่าจะทำให้เห็นความชัดเจนในปัจจุบันว่าต้องการลดการขาดดุลบัญชี ขาดงบประมาณและขยายยอดการค้าร่วมกัน โดยบทบาทของธนาคารกลางแต่ละประเทศมีความสำคัญในด้านการกำหนดโควต้าทางการค้าระหว่างประเทศกับคู่ค้าที่ตนเองให้ความสำคัญ ซึ่งเป็นวิธีการอย่างหนึ่งที่จะหาทางเติบโตทางเศรษฐกิจของตนเองได้ ดังที่ยอดการค้าระหว่างจีน รัสเซีย ตุรกี รัสเซีย อิหร่านกับคอเคซัส แอฟริกา เอเชียกลาง มีการขยายตัวสวนทางกับสถานการณ์การค้าโลก

รัฐในกลุ่มนี้ต้องเตรียมตัวเพื่อรับความเปลี่ยนแปลงอย่างไร?

จากจุดเริ่มต้นของการสร้างประเทศก่อตัวไปสู่การสานสัมพันธ์ข้ามชาติข้ามพรมแดนจนมีความหลากหลายทางอาชีพ ประเทศทางเอเชียที่ดูดซับขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรมกันไว้หลายอย่าง แต่ก็ยังรักษามรดกและเอกลักษณ์ของตนเอง ขณะเดียวกันก็รักษาความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของผู้คนที่อาศัยอยู่และความเป็นเอกภาพเอาไว้ได้ 

ความหลากหลายภายในรัฐเป็นบรรทัดฐานที่ช่วยสร้างการ “ให้คุณค่า” สำหรับการปฏิบัติตามกฎหมายระหว่างประเทศอย่างเข้มงวด ช่วยเพิ่มความเชื่อมั่นและความเคารพซึ่งกันและกัน รวมทั้งช่วยสร้าง ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐ ส่งผลต่อการสื่อสารบนพื้นฐานที่เป็นธรรมและเป็นประชาธิปไตย โดยเน้นไปที่หลักการตามบทบัญญัติของกฎบัตรสหประชาชาติ

จากจุดนี้เสริมสร้างความมั่นคงภายในและความมั่นคงในการต่อสู้กับการก่อการร้ายสากลได้ ด้วยการทำหน้าที่สนับสนุนการสร้างระบบความปลอดภัยที่เท่าเทียมกัน ทำงานแบบหมู่คณะ ปฏิบัติตามหน้าที่อย่างเต็มที่ในฐานะหนึ่งในผู้ค้ำประกันตามระเบียบโลก

จริงๆ แล้วโลกสองขั้วนั้นไม่ได้มีเจ้าภาพหลักแค่รัฐใดรัฐหนึ่ง แต่มีหลายรัฐอยู่รวมกัน โดยมีหน้าที่รับผิดชอบร่วมกันบนผลประโยชน์ที่ยังคงพึ่งพาอาศัยกัน เคารพอธิปไตยและเคารพการตัดสินใจร่วมกันทางการทหาร เศรษฐกิจ การเมือง ไม่ได้บล็อกการทหารหรือการเมืองแบบใหม่เพื่อแข่งขันกันเองในกลุ่ม


 

 

เรื่อง : รศ.ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย