e-Education ทางออกการศึกษาไทย สู้ภัย COVID-19

1416

จากวิกฤตการณ์ COVID-19 แม้แวดวงการศึกษาไทย หลายสถาบันพยายามเร่งหาทางออก และมีแนวปฏิบัติเพื่อแก้ปัญหากันหลายมาตรการ อาทิ การจัดการเรียนการสอนผ่านระบบออนไลน์ หรือ e-Learning หรือการเปิดลงทะเบียนบนอินเตอร์เน็ต


แม้ว่าผมจะเคยเขียนบทความกระบวนทัศน์ e-Education ที่น่าศึกษา กับแนวทางการจัดการศึกษาของไทยใน SALIKA ของเราแห่งนี้เมื่อปลายปี พ.. 2561 มาแล้วก็ตาม
e-Education หมายถึง การนำเอาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมาใช้เป็นเครื่องมือในการจัดการศึกษาทั้งระบบ
เริ่มตั้งแต่กระบวนการสรรหาบุคลากรของสถาบันการศึกษา กระบวนการรับนิสิต งานทะเบียนและวัดผล งานหลักสูตรและการสอน งานห้องสมุด งานแนะแนว งานวิจัยและพัฒนา งานกิจการนักศึกษา การจัดการความรู้ ระบบสารสนเทศเพื่อผู้บริหารสถานศึกษา งานอาคารสถานที่ งานสวัสดิการและสิ่งอำนวยความสะดวก ฯลฯ

การใช้ e-Education ในปัจจุบันมีเครื่องมือที่หลากหลายให้เลือกใช้ อาทิ e-Contents, e-Book, e-Library, e-Courseware, LMS (Learning Management System) ศูนย์สื่ออิเล็กทรอนิกส์ (e-Content center) และการพัฒนาระบบการเรียนรู้ด้วย ict (e-learning system) รวมถึง virtual university, virtual classroom และ virtual laboratory  ชุดอุปกรณ์เพื่อการจัด distance learning และ smart card, e-Registration, e-Counseling, e-Testing, e-Loan, e-Academy, e-Platform, classroom without walls, outdoor education และการพัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้และการฝึกอบรมให้ครอบคลุมผู้เรียนทุกระดับอย่างทั่วถึง
อย่างไรก็ดีในฐานะที่เคยทำดุษฎีนิพนธ์เกี่ยวกับ e-Education หัวข้อแนวโน้มการใช้ e-Education ในการบริหารงานวิชาการสถาบันอุดมศึกษาของไทยผมมีข้อเสนอเพื่อเป็นทางออกแก่แวดวงการศึกษาไทยด้วยการนำ e-Education มาใช้ดังนี้ครับ
1. e-Registration
ย่อมาจาก Electronics Registration หรือระบบการลงทะเบียนด้วยอิเล็กทรอนิกส์ เป็นระบบการให้บริการนักศึกษาในระดับอุดมศึกษาทางด้านงานทะเบียนนักศึกษาทั้งกระบวนการด้วยระบบคอมพิวเตอร์ สดใส ดุลยา (2550) กล่าวว่า e-Registration มีจุดเริ่มต้นจากการพัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อการบริหาร (Management Information System) ให้ผู้บริหารสถาบันอุดมศึกษาได้ใช้ในงานประมวลผลทะเบียนนักศึกษาเพื่อมุ่งสู่ระบบบริหารงานแบบสำนักงานอัตโนมัติหรือ Office Automation โดยใช้ระบบคอมพิวเตอร์เป็นเครื่องมือในการบริหารงานดังกล่าว
สอดคล้องกับ รัชฎาพร  มะโนวัง (2550) ที่ได้กล่าวว่า e-Education คือเครื่องมือที่ช่วยสถาบันการศึกษา องค์การจัดการศึกษา ตลอดจนผู้ศึกษาหรือผู้เรียน ลดค่าใช้จ่าย จากการใช้บริการผ่านเครือข่าย ช่วยให้ข้อมูลและการบริการที่รวดเร็ว ทันสมัย อันเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษา และพรรณี สวนเพลง (2552) ที่ได้กล่าวว่านอกจากนี้ e-Education ยังมีการพัฒนาระบบขยายประโยชน์การใช้งานระบบฐานข้อมูลทะเบียนนักศึกษาผ่านเทคนิคการประมวลผลข้อมูลระยะไกล (Remote On-line Processing) ได้อีกด้วย

2. Learning Management System หรือ LMS
หมายถึง ระบบการจัดการการเรียนการสอนผ่านเครือข่ายคอมพิวเตอร์ มีเครื่องมือและส่วนประกอบที่สำคัญ สำหรับผู้สอน ผู้เรียนและผู้ดูแลระบบ ได้แก่ ระบบการจัดการรายวิชา ระบบการจัดการสร้างเนื้อหา ระบบบริหารจัดการผู้เรียน ระบบส่วนการจัดการข้อมูลบทเรียน และระบบเครื่องมือช่วยจัดการสื่อสารและปฏิสัมพันธ์และจัดกระบวนการเรียนรู้ ได้แก่ การสื่อสาร Chat, e-Mail, Webboard, การเข้าใช้ การเก็บข้อมูล, และการรายงานผล โดยองค์ประกอบหลักของระบบ LMS มี 4 ระบบ ที่สำคัญ คือ (Moodle HQ, 2006)
  • 2.1 ระบบจัดการรายวิชา Course Management System (CMS) การสร้างรายวิชา จัดทำเนื้อหาบทเรียนรายวิชาจัดทำแหล่งค้นคว้าข้อมูล ทำกิจกรรมเสริม
  • 2.2 ระบบบริหารจัดการข้อมูลผู้เรียน User Management System ระบบการเข้าใช้งานตรวจสอบการใช้งานรายละเอียดข้อมูลผู้ใช้
  • 2.3 ระบบตรวจกิจกรรมและติดตามประเมินผล Test & Tracking Management System กิจกรรมแบบฝึกแบบทดสอบ การบ้าน ระบบทดสอบประเมินผลการเรียน
  • 2.4 ระบบจัดการการสื่อสารและปฏิสัมพันธ์ Communication Management System เป็นส่วนส่งเสริมการเรียนให้มีการติดต่อสื่อสารกัน ทั้งระหว่างผู้สอนผู้สอน ผู้สอนนักเรียน นักเรียนนักเรียน ทั้งรูปแบบ Online และ Offline Webboard e-Mail Chat News Calendar เป็นต้น

3. Massive Open Online Course หรือ MOOC
หมายถึง ห้องเรียนออนไลน์ผ่านระบบอินเทอร์เน็ตแบบเปิด ชุติสันต์ เกิดวิบูลย์เวช (2006) กล่าวว่า ระบบนี้จะให้นักศึกษาได้มีโอกาสเรียนผ่านระบบออนไลน์โดยใช้อินเทอร์เน็ตเป็นสื่อช่วยในการพัฒนาการเรียนรู้ โดย MOOC มีการสร้าง การพัฒนา และการปรับปรุง ประยุกต์ใช้ระบบที่ส่งเสริมให้อาจารย์และนักศึกษาสามารถสื่อสารและมีปฏิสัมพันธ์ มีการออกแบบระบบคอมพิวเตอร์ที่ช่วยให้อาจารย์สามารถเก็บข้อมูล การเรียนของนักศึกษาได้ง่ายขึ้น (Moodle HQ, 2006) ทั้งนี้ MOOC เริ่มทดลองใช้ในมหาวิทยาลัยชั้นนำของสหรัฐอเมริกา อาทิ Harvard University, MIT, University Of California Berkeley โดยมีพัฒนาการสร้างความร่วมมือระหว่างหลายๆ มหาวิทยาลัยในเวลาต่อมา
4. e-Courseware ย่อมาจาก Electronics Courseware
หมายถึงแบบเรียนอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งเป็นลักษณะการเรียนการสอนผ่านระบบออนไลน์ โดยยึดหลักการออกแบบตามกระบวนการออกแบบการเรียนการสอน (Instructional Design) เพื่อเป็นสื่อที่มีความเหมาะสมกับผู้เรียนที่มีความแตกต่างด้านบุคคล ที่ผู้เรียนสามารถโต้ตอบกับเนื้อหา (Interactive) รวมทั้งมีส่วนของแบบฝึกหัดและแบบทดสอบให้ผู้เรียนสามารถตรวจสอบความเข้าใจและเป็นการทบทวนความรู้ โดยหลักการเรียนรู้ของสื่ออิเล็กทรอนิกส์นั้น ผู้เรียนสามารถเรียนได้ทุกที่ ทุกเวลา ตามความต้องการแต่ละบุคคล (นีรนาถ แจ้งเล็ก, 2554)
5. e-Library ย่อมาจากคำว่า Electronic Library
หมายถึง ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ ที่เป็นแหล่งความรู้ที่บันทึกข้อมูลไว้ในเครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่ายและให้บริการสารสนเทศทางอิเล็กทรอนิกส์หรือผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต (Günter, 2010) การจัดเก็บข้อมูลไว้ในระบบฐานข้อมูลในเครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่าย (Server) และให้บริการข้อมูลผ่านเครือข่าย แต่มีความแตกต่างในจุดเน้นบางประการ เช่น ห้องสมุดดิจิทัลมีการบริการเนื้อหาข้อมูลโดยตรง ห้องสมุดเสมือนเน้นการเชื่อมโยงข้อมูลจากหลายแหล่งไว้ด้วยกันโดยไม่จำเป็นต้องมีอาคารสถานที่ในการจัดเก็บ 

6. e-Testing ย่อมาจาก Electronics Testing
หรือการจัดการระบบการสอบผ่านเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ โดยสถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (สทศ.) ได้ดำเนินนโยบายสร้างระบบ e-Testing เพื่อให้สอดคล้องกับภาระงาน 2 ส่วน คือ การจัดสอบ O-Net ให้เป็นระบบมากกว่า 1 ครั้งต่อปี และการจัดสอบด้วยระบบ e-Testing (สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ, 2555) ที่สอดคล้องกับปัญหาที่สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติพบคือ การออกข้อสอบยังไม่เป็นไปตามมาตรฐาน ข้อสอบที่มีกระบวนการในการจัดทำระยะสั้น หรือจัดทำล่วงหน้าไม่กี่เดือน และที่ผ่านมาสถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติเปิดเผยข้อสอบแก่สาธารณะจึงไม่สามารถนำข้อสอบที่วิเคราะห์แล้วเข้าจัดเก็บเป็นคลังข้อสอบได้ (ผู้จัดการออนไลน์, 2555) โดย สทศ.ได้ดำเนินการสร้าง การพัฒนา และการปรับปรุง ประยุกต์ใช้ระบบการทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติขั้นพื้นฐาน (O-Net) และการดำเนินการพัฒนาระบบ e-Testing ซึ่งเป็นระบบการสอบโดยใช้คอมพิวเตอร์ เนื่องจากเป็นนโยบายที่รับผลลัพธ์ (output) จากการดำเนินการตามนโยบายธนาคารข้อสอบไปใช้เป็นข้อมูลนำเข้า (input) (สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ, 2555)
7. e-Assessment ย่อมาจาก Electronics Assessment
เป็นการประเมินโดยรวมเพื่อตรวจสอบความเข้าใจ หรือทัศนคติตลอดการเรียน ไม่มุ่งเน้นเกรดเพื่อการปรับปรุง การเน้นเกรดมากไปทำให้เด็กไม่สนใจที่จะเรียนรู้ จะสนใจแต่ผลสอบ ส่วน e-Evaluation ย่อมาจาก Electronics Evaluation ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของ Assessment เพื่อประเมินความรู้ของผู้เรียน ซึ่งจะไปคิดเป็นคะแนนได้ อาจมีหลายครั้งในแต่ละหลักสูตร (สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา, 2550)
ขอบคุณครับ

การศึกษาออนไลน์ในภาวะวิกฤต

เมื่อเด็กทั่วโลก ‘หยุดเรียนเพราะ โควิด-19’ คอร์สเรียนออนไลน์ฝึกทักษะภาษาฟรี คือ พระเอกขี่ม้าขาวในนาทีนี้