อัปเดตการพัฒนาวิธียับยั้ง ‘ไวรัสในกุ้ง’ และวัคซีนป้องกัน ฝืมือคนไทย

เห็นได้ชัดว่า “การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส” เป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิดความสูญเสียอย่างรุนแรงทางเศรษฐกิจได้อย่างสาหัสสากรรจ์ แต่ในบทความนี้ ขอพักยกจาก COVID-19 ไปดูเทคโนโลยีชีวภาพที่คนไทยร่วมคิดค้นเพื่อป้องกันไวรัสใน ‘กุ้ง’

กุ้งเลี้ยง เลี้ยงชีวิตและเศรษฐกิจประเทศ

รายงานจากสมาคมกุ้งไทย ปี 2562 ให้ข้อมูลว่า ประเทศไทยสามารถผลิตกุ้งเลี้ยงได้ประมาณ 290,000 ตันต่อปี คิดเป็นมูลค่าประมาณ 48,000 ล้านบาท ซึ่งถือเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าการส่งออกสูงที่สุดของประเทศ

แต่สิ่งที่คนทั่วไปไม่ค่อยรู้ คือ อุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้งได้รับผลกระทบอย่างต่อเนื่องจากการระบาดของโรคต่างๆ ซึ่งสร้างความสูญเสียมากถึง 60% ของผลผลิตในประเทศ

โดยเฉพาะการระบาดของ โรคตัวแดงดวงขาว (White Spot Syndrome Virus – WSSV) และ โรคหัวเหลือง (Yellow Head Virus-YHV) ซึ่งโรคดังกล่าวสามารถส่งผลกระทบเป็นโดมิโนไปยังอุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้งในประเทศเพื่อนบ้านอีกด้วย

ไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะควบคุมโรคระบาด ไม่ว่าจะเกิดขึ้นกับคนหรือสัตว์ และสำหรับอุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้ง ทางกรมประมงยืนยันว่า ยังคงมีการระบาดของโรคดังกล่าวอยู่อย่างต่อเนื่อง

เทคโนโลยีชีวภาพคือทางออก

เพื่อช่วยยับยั้งโรคระบาดในกุ้ง กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดย ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) จับมือกับ University of Kent พัฒนาวิธีการที่เกี่ยวข้องกับการใช้สาหร่ายเซลล์เดียว (Microalgal-based Platform) โดยได้รับทุนสนับสนุนการวิจัย International Collaboration Awards 2019 จำนวน 9 ล้านบาท จาก The Royal Society ภายใต้กรอบความร่วมมือ Global Challenges Research Fund (GCRF) สหราชอาณาจักร 

สำหรับคนไทยผู้วิจัยพัฒนาคือ ดร.วรรณวิมล ศักดิ์เสมอพรม นักวิจัยอาวุโส ทีมวิจัยเทคโนโลยีชีวภาพปลาและกุ้ง ไบโอเทค สวทช. โดยพัฒนาระบบที่ใช้เทคโนโลยีการแสดงออกของยีนแบบใหม่ในการผลิตอาร์เอ็นเอสายคู่ (double-stranded RNA; dsRNA) และการพัฒนาวัคซีนรีคอมบิแนนท์สำหรับใช้ผสมในอาหารเลี้ยงกุ้ง โดยใช้สาหร่ายเซลล์เดียว Chlamydomonas reinhardtii

“ที่ผ่านมามีการทำงานวิจัยร่วมกับ Prof. Colin Robinson ผู้เชี่ยวชาญจาก University of Kent โดยสามารถผลิตอาร์เอ็นเอสายคู่ในคลอโรพลาสต์ของสาหร่ายเซลล์เดียว ซึ่งมีประสิทธิภาพในการยับยั้ง ‘ไวรัสหัวเหลือง’ ผ่านการให้สาหร่ายลูกผสมเป็นอาหารเสริมแก่ลูกกุ้ง จึงมีแนวคิดที่จะพัฒนาระบบในการผลิตอาร์เอ็นเอและโปรตีนที่ช่วยยับยั้งโรคตัวแดงดวงขาวเพิ่มเติมต่อไป และหากผลเป็นที่น่าพอใจ จะสามารถนำเอาเทคโนโลยีนี้ไปใช้ช่วยเหลือเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งในการป้องกันการเกิดโรคตัวแดงดวงขาวและโรคหัวเหลืองได้ ทั้งในประเทศไทยและในระดับภูมิภาคอาเซียน”

นอกจากนี้ โครงการดังกล่าวยังครอบคลุมถึงการศึกษาการใช้สารสกัดจากสาหร่ายเซลล์เดียวผสมในอาหารเลี้ยงกุ้ง เพื่อยับยั้งเชื้อไวรัสและแบคทีเรียหลายชนิด นำโดย ดร.อภิรดี หงส์ทอง นักวิจัยอาวุโส ทีมวิจัยชีวศาสตร์และชีววิทยาระบบ ไบโอเทค สวทช.

เมื่อไรที่งานวิจัยในโครงการนี้สัมฤทธิผล เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งชาวไทยคงยิ้มกว้างเป็นกลุ่มแรก