ตั้งแต่ ศูนย์บริหารสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19) หรือ ศบค. มีมาตรการผ่อนปรนกิจการบางประเภท อย่างตลาดและธุรกิจร้านอาหาร ให้เปิดบริการได้อีกครั้งในวันที่ 3 พ.ค. หลังจากสถานการณ์การติดเชื้อโควิด-19 เริ่มดีขึ้น โดยมีเงื่อนไขชัดเจนในการ เปิดเมือง ครั้งนี้ว่า ทางร้านต้องจัดพื้นที่ในร้านใหม่ ทั้งส่วนประกอบอาหาร ไปจนถึงที่นั่งรับประทานอาหาร ให้มีการเว้นระยะห่างทางสังคม หรือ Social distance มากขึ้น เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อไวรัสโควิด-19 ซึ่งภารกิจนี้จะสำเร็จลงได้ ต้องมีตัวช่วย อย่าง เทคนิคออกแบบร้านอาหาร จากผู้เชี่ยวชาญด้านสถาปัตย์และการออกแบบ
เพราะที่ผ่านมา เราปฏิเสธไม่ได้จริงๆว่าทั้งตลาดและร้านอาหารล้วนเป็นพื้นที่เสี่ยงต่อการแพร่กระจายและติดเชื้อโรค ทั้งจากสภาพความเบียดเสียด แออัด บวกกับพฤติกรรมการกิน โดยเฉพาะการสัมผัสอาหารระหว่างกิน
นอกจากนั้น เพื่อสร้าง New normal หรือมาตรฐานใหม่ของการเสริมสร้างสุขอนามัยที่ดีให้ร้านอาหารในระยะยาว ศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมือง (UddC) หนึ่งในศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านยุทธศาสตร์เมือง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (CE.US) ได้เสนอ เทคนิคการออกแบบร้านอาหาร ที่สามารถใช้ในการวางผังพื้นที่อาหารของเมืองใหญ่ได้ทันที
ระดมสมอง ร่วมแชร์ เทคนิคการออกแบบร้านอาหาร ฝ่าวิกฤตโควิด เน้น Social distance และความสะอาด
ผศ.ดร.นิรมล เสรีสกุล ผู้อำนวยการศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมือง (UddC-CEUS) ให้ข้อมูลทางสถิติล่าสุดของกลุ่มผู้ค้าหาบเร่แผงลอยว่า
“กลุ่มผู้ค้าหาบเร่แผงลอย จัดเป็นแรงงานนอกระบบ ที่ในปัจจุบันมีจำนวนกว่า 5 ล้านคน จากการสำรวจปี 2562 โดย Women in Informal Employment: Globalizing and Organizing ร่วมกับสำนักงานสถิติแห่งชาติ เฉพาะในพื้นที่กรุงเทพฯ มีผู้ค้าหาบเร่แผงลอยกว่า 144,000 แผง”
“หลังประกาศมาตรการผ่อนปรน เรานำทีมสถาปนิกผังเมืองและนักวิจัยเมือง UddC-CEUS มาร่วมลงพื้นที่ออกแบบแหล่งอาหารของเมือง เพื่อช่วยบรรเทาผลกระทบกลุ่มผู้ประกอบกิจการอาหารทุกรูปแบบ”
“เพราะสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 มีแนวโน้มยืดเยื้อออกไปและอาจอุบัติซ้ำในอนาคต แหล่งอาหารของเมืองทุกรูปแบบจึงจำเป็นต้องออกแบบใหม่ เพื่อให้รับกับสภาพแวดล้อมแบบ “ปิดๆ เปิดๆ” และเอื้อให้ผู้ประกอบกิจการด้านอาหารและกลุ่มผู้ค้าหาบเร่แผงลอย ในฐานะผู้ผลิตอาหารและผู้กระตุ้นเศรษฐกิจของเมืองสามารถหารายได้เลี้ยงชีพได้ใกล้เคียงปกติ”
“โดย เทคนิคการออกแบบร้านอาหาร ต้องให้ความสำคัญกับ การเว้นระยะห่างทางสังคม หรือ Social distance วางมาตรการหรือระบบรักษาความสะอาดเข้มข้นขึ้น เพราะแหล่งอาหารเหล่านี้ถือเป็นที่พึ่งสำคัญของของคนเมืองที่หากต้องกักตัวในที่พักอาศัยนั่นเอง”
ด้าน ปรีชญา นวราช หัวหน้าทีมสถาปนิกผังเมือง UddC-CEUS เน้นย้ำว่า หัวใจสำคัญของการออกแบบแหล่งอาหาร ต้องวางผังโดยยึดมาตรการทางสาธารณสุขและมาตรการของรัฐเป็นหลัก พร้อมกับคำนึงถึงปัจจัยต่อไปนี้
- ความหนาแน่น (density)
- การเว้นระยะห่างระหว่างบุคคล (social distancing)
- การวางระบบโซน (zoning)
- ระบบการหมุนเวียนภายในร้าน (circulation)
- ระบบถ่ายเทอากาศ (ventilation)
- การลดการสัมผัส (contactless)
“ถ้าสามารถออกแบบพื้นที่แหล่งอาหารได้โดยคำนึงถึงหลักที่กล่าวมานี้ ย่อมจะช่วยลดและป้องกันแพร่กระจายของเชื้อโรคทั้งทางตรงและทางอ้อม”
“โดยที่ผ่านมาได้ให้คำแนะนำในการออกแบบ พร้อมร่วมหารือกับผู้ประกอบกิจการด้านอาหารหลายกลุ่ม เช่น ผู้ค้าหาบเร่แผงลอย ร้านอาหารตึกแถว ร้านชาบูปิ้งย่าง ฯลฯ เราเห็นได้ชัดเลยว่าร้านค้าเหล่านี้พร้อมปรับตัว เพื่อให้บริการลูกค้าได้อย่างถูกสุขอนามัยที่สุด”
แนะ 4 รูปแบบ เทคนิคการออกแบบพื้นที่ขายอาหาร ครอบคลุมร้านอาหารทุกรูปแบบ
สำหรับแนวคิดออกแบบวางผังและปรับปรุงพื้นที่แหล่งขายอาหารแต่ละประเภท มีการจำแนกตามระดับการแชร์พื้นที่ 4 รูปแบบ ดังนี้
- ตลาดอาหารและตลาดสด
ในพื้นที่ที่มีการใช้พื้นที่ร่วมกัน มีการแบ่งโซน และจัดลำดับการจับจ่ายอย่างชัดเจน เสนอให้จำกัดทางเข้า 1 ทาง และออก 2 ทาง ในช่วงวิกฤตโควิดนี้ โดยจำกัดจำนวนคนและระบายคนออกให้มากขึ้น
จากนั้นควรแบ่งพื้นที่จุดคัดกรองและทำความสะอาดให้ผู้ซื้อด้วยแอลกอฮอล์ 70% และจุดจำหน่ายสินค้าที่มีการสับหว่างของร้านค้า รักษาระยะห่างระหว่างผู้ค้ากับผู้ซื้ออย่างน้อย 1.5-2 เมตร จุดรับประทานอาหารให้สับหว่างที่นั่งหรือนั่งหันหน้าทางเดียว เว้นระยะมากขึ้น และมีจุดบริการซักล้าง
- ศูนย์อาหาร
เพื่อป้องกันแพร่ระบาดไวรัส ควรจัดให้มีการแบ่งโซนและจัดลำดับการจับจ่ายอย่างชัดเจน เสนอการจำกัดทางเข้า-ออก 1 ทาง เพื่อจำกัดจำนวนคน พร้อมทั้งจัดให้มีจุดคัดกรองและทำความสะอาดด้วยแอลกอฮอล์ จุดชำระเงินด้วยระบบออนไลน์ และลงทะเบียนเข้าศูนย์อาหาร จุดจำหน่ายสินค้าที่มีการสับหว่างของร้านค้า
ส่วนการรักษาระยะห่าง ให้ทำเช่นเดียวกับจุดกินอาหาร โดยให้ลูกค้านั่งหันหน้าทางเดียว และจัดให้มีจุดบริการทำความสะอาดและซักล้าง
- ร้านค้าขนาดเล็กภายในอาคารแถว
ด้วยขนาดของร้านที่จำกัด ที่ต้องแชร์โต๊ะหรืออุปกรณ์ร่วมกันในสถานการณ์โควิด ให้วางผังโต๊ะใหม่หันหน้าไปทางเดียว เว้นที่นั่งตามมาตรการ Social Distancing และเพิ่มฉากกั้นระหว่างกันกรณีที่ร้านมีความหนาแน่นสูง หากสถานการณ์ดีขึ้นแล้ว อาจจะจัดโต๊ะกลับตามเดิม แต่เพิ่มเติมฉากกั้นกากบาท ถ้าลูกค้าต้องแชร์โต๊ะร่วมกัน
- ร้านค้าแผงลอยหรือรถเข็นแผงลอย
เรียกรวมๆว่า เป็น สตรีทฟู้ด ขวัญใจคนเมือง ในยามวิกฤตินี้ขอแนะนำให้ออกแบบแบ่งโซนซื้อขายบริเวณหน้าร้าน และโซนปรุงอาหารหลังร้านอย่างชัดเจน เพิ่มแผงกั้นบริเวณหน้าร้าน จัดระบบจัดการแบบแผงเว้นแผง เว้นระยะห่าง ช่วยลดความหนาแน่นในการใช้งานพื้นที่
นอกจากนี้ ต้องมีการจัดระบบการเข้าคิว สั่งอาหารและชำระเงิน และรับของ แยกกัน ให้เกิดการเข้า-ออกทางเดียว และหันมาใช้แอปพลิเคชันจองคิวออนไลน์ ลดความหนาแน่นของลูกค้าที่มารอหน้าร้าน
เปิดคู่มือดูแลสุขอนามัยคนขาย ทำคู่ไปกับการออกแบบร้านสู้วิกฤตโควิด เปิดเมือง ได้อย่างปลอดภัยไร้กังวล
นอกจาก เทคนิคการออกแบบร้านอาหาร ที่จะช่วยให้ทั้งคนซื้อ คนขาย ปลอดภัยจากการแพร่เชื้อโควิด-19 แล้ว เคล็ดลับการดูแลสุขอนามัยของผู้ขายหรือผู้ปรุงอาหารก็เป็นมาตรการสำคัญที่จะช่วยป้องกันการแพร่เชื้อได้ไม่แพ้กัน
สสส. หรือ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ก็ได้เป็นเจ้าภาพร่วมกับหน่วยงานพันธมิตร เปิดตัว “คู่มือสู้โควิดในชีวิตจริง “มนุษย์โควิด ตอน เปิดเมืองให้ป(ล)อด” ซึ่งนำเสนอเทคนิคการ เปิดเมือง ให้ปลอดภัย ด้วยการนำศาสตร์ของการคิดเชิงออกเเบบ เเละการคิดเชิงระบบมาร่วมสร้างต้นเเบบบนพื้นฐานความรู้ด้านระบาดวิทยา
โดย ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม ผู้ช่วยผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และรักษาการผู้อำนวยการสำนักสร้างเสริมวิถีชีวิตสุขภาวะ สสส. ได้ อธิบายเพิ่มเติถึงแนวคิดของการจัดทำคู่มือนี้ว่า
“วิกฤตนี้มีผลกระทบต่อคนไทยต้องปรับตัวท่ามกลางการระบาดอย่างมีหลักยึด ถูกบีบให้ต้องป้องกันตัวเองจากมาตรการทางกฎหมายไม่ทางตรงก็ทางอ้อมอย่างเคร่งครัด เราจึงหวังว่าคู่มือเล่มนี้ จะเป็นตัวช่วยหนึ่งของการแก้ไขปัญหาซับซ้อนให้ได้ผลอย่างยั่งยืนในแบบ “new normal”
“โดยจะนำเสนอการดำเนินชีวิตวิถีใหม่ในแบบเข้าใจง่าย มีตัวอย่างวิธีการป้องกันตนเองในแบบที่เรียกว่า “เปิดเมือง” ให้ปลอดโรค ด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย สบายๆอ่านแล้วไม่หนักสมองจนเกินไป แต่ได้รับความรู้และเคล็ดลับในการปรับตัวที่นำไปใช้ได้จริง”
เช่น ในหน้าที่จั่วหัวเรื่องว่า “เจ๊เจ้าของร้านต้องสู้ชีวิต” แนะนำตั้งแต่ก่อนลูกค้าเข้าร้าน ว่าต้อง เว้นระยะห่างอย่าง 1 เมตร ระหว่างรอคิว ยิ่งในกรณีที่เป็นร้านอาหาร หรือตลาด อาจกำหนดจำนวนคนให้เหมาะสม ป้องกันความหนาแน่นของคนในร้าน โดยอาจเปิดเป็นรอบๆ ให้ลูกค้าเข้ามาก็ได้
หรือ ระหว่างการปรุงอาหาร คนปรุงอาหาร ต้องแยกช้อน เป็น 3 ช้อน คือ ช้อนชิม ช้อนตัก และช้อนตวง โดยแยก ช้อนชิม และไม่ใช้ตักอาหารโดยตรง ควรมี ช้อนกลาง ตักอาหารมาใส่ช้อนชิม หรือถ้าจะให้ดี ให้ใช้ช้อนชิมที่ใช้ครั้งเดียวทิ้ง
นี่เป็นแค่ตัวอย่างที่เราหยิบยกมาให้เห็น ในคู่มือเล่มเดียวกันนี้ ยังมีเนื้อหา กล่าวถึง เทคนิคการออกแบบร้านตัดผม ร้านเสริมสวย ป้องกันการแพร่เชื้อโควิด เคล็ดลับการป้องกันการติดเชื้อสำหรับผู้โดยสารวินมอเตอร์ไซค์ แท็กซี่ และ คนขับวินมอเตอร์ไซค์ และคนขับแท็กซี่ด้วย
ผู้ที่สนใจสามารถไปดาวน์โหลดมาอ่านได้ฟรี คลิอที่ลิงค์นี้เลย http://llln.me/tJwUKta
ที่มา :
- รายงานข่าว เรื่อง “เปิดกลยุทธ์ออกแบบร้านอาหาร หยุดโควิด-19” จากหนังสือพิมพ์ไทยโพสต์ (4 พฤษภาคม พ.ศ. 2563)
- คลิปรายการ “โควิด-19 สู้ไปด้วยกัน” ตอน หลายมหาวิทยาลัยปรับตัวสู้โควิด-19 ออกอากาศ 5 พ.ค. 63 ทาง ไทยพีบีเอส
- รายงานข่าว เรื่อง “เปิดตัวคู่มือ “มนุษย์โควิด เปิดเมืองให้ป(ล)อด” ใช้ได้ในชีวิตจริง” โดย Thitiphon Yothaphan เผยแพร่ในเว็บไซต์ สสส. วันที่ 02 พฤษภาคม 2563
ไม่ตกทุกเทรนด์และเคล็ดลับดีๆ เพื่อฝ่าวิกฤตโควิด-19 ในหลากมุมมอง ได้ที่นี่
ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ‘แพทย์ ไทย-จีน’ พร้อมประกาศชัยชนะใน สงครามโควิด-19 ไปด้วยกัน
ศิลปะเยียวยาได้ทุกสิ่ง Art Therapy “สื่อบันเทิง” มากกว่า “เพื่อนแก้เหงา” ยามเมื่อเรา Stay Home
จาก ‘สิงคโปร์’ สู่ ‘ยะลา’ เราได้เรียนรู้อะไรและกำลังรับมือ COVID-19 ด้วยวิธีใด
