อันที่จริง คำว่า Unbundling มีใช้มานานแล้ว อย่างน้อยก็ในยุค Disruption ช่วงแรกๆ ก่อนหน้าจะถึงวิกฤต COVID-19 หลายปี
รูปศัพท์ของ Unbundling หมายถึง “การแยกตัว” ซึ่งหากนำไปใช้กับ “การบริหารธุรกิจ” แล้ว ก็แปลได้ในทำนองว่า “การคลายล็อคธุรกิจออกจากการติดตรึงบางอย่าง เพื่อให้สามารถบริหารงานได้อย่างเป็นเอกเทศ”
นำไปสู่การสร้างรูปแบบ “การบริหารธุรกิจ” ให้สอดรับกับยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลงไป หรือที่รู้จักกันในชื่อ Unbundling Business Model
Unbundling Business Model หรือ “รูปแบบธุรกิจชนิดแยกส่วน” เป็นแนวคิดหนึ่งซึ่งเกิดขึ้นในยุค Re-Engineering หรือห้วงเวลาของการ Down-Sizing ธุรกิจในยุคเศรษฐกิจตกสะเก็ดครับ
โดยเฉพาะ “องค์กรขนาดใหญ่” ที่อ้วนตุ๊ต๊ะ ทำอะไรก็เทอะทะ เฟอะฟะไปหมด!
องค์กรเหล่านี้ มักมีธุรกิจหลายประเภทอยู่ภายใต้ “ร่มใหญ่” หรือ “บริษัทแม่” หรือที่รู้จักกันในนาม Holding Company แบบ “ยานแม่” ที่มี “บริษัทในเครือ” มากมาย
องค์กรเหล่านี้แบบนี้ เมื่อดำเนินธุรกิจมาถึงจุดหนึ่ง ก็ถึงเวลาที่ลูกๆ จะต้อง “ลงจากยานแม่” แยกออกจากกันไปตามประเภทธุรกิจที่มีสภาพแวดล้อม และปัจจัยการดำเนินงานที่แตกต่างกัน
นัยว่า เพื่อเป็นการ “หลีกเลี่ยงปัญหา” และ “ความขัดแย้ง” ทาง “การบริหารจัดการ” ที่ “ไม่สอดคล้องกัน” ของ “ธุรกิจแต่ละประเภท”
และด้วยเหตุผลสุดคลาสสิคที่ว่า “ธุรกิจลูก” แต่ละประเภท ต่างก็มี “แรงผลักดัน” “ปัจจัยในการแข่งขัน”
และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ที่ผมเน้นมาหลายครั้งก็คือ “วัฒนธรรม” ที่ “ไม่เหมือนกัน” นั่นเองครับ!
ดังที่กล่าวไปในตอนต้น คำว่า Unbundling นี้ มีใช้มานานแล้ว อย่างน้อยก็ในยุค Disruption ช่วงแรกๆ ก่อนหน้าจะถึงวิกฤต COVID-19 หลายปี
Linda Yueh บรรณาธิการโต๊ะเศรษฐกิจ สำนักข่าว BBC ให้คำจำกัดความใหม่ของ Unbundling ในยุค Disruption ว่า Unbundling เสมือนการ Switch ธุรกิจใหม่ให้เปลี่ยนโฉมหน้าไปจากธุรกิจเดิม
“การปรับตัวครั้งใหญ่ในยุค Disruption เห็นได้จากการเปลี่ยนแปลงรูปแบบธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นการแตกแขนงธุรกิจออกไปใน Segment ใหม่ หรือการปรับโฉมหน้าของธุรกิจหลักไปอย่างถาวร” Linda Yueh กล่าว และว่า
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเจนมากก็คือ การขยับสู่ธุรกิจโทรศัพท์มือถือของ Google หรือการที่ Uber แตกไลน์ไปสู่ธุรกิจค้าปลีก และโดยเฉพาะอย่างยิ่งการต่อสู้ในสนาม Streaming Movie ระหว่าง HBO กับ NETFLIX
“น่าตื่นเต้นมาก ที่ HBO กระโดดออกจากไลน์ Cable TV เข้าสู่สมรภูมิ “โรงหนัง Online” Linda Yueh กระชุ่น
นอกจากจะแปลว่า “การแยกส่วนธุรกิจ” ตามรูปแบบ Unbundling Business Model และการ Switch ธุรกิจออกจาก Segment เดิมแล้ว
Unbundling ยังสามารถหมายความถึง “การผลิตแบบกระจายตัว” ได้อีกด้วย
ศาสตราจารย์ ดร. Richard Baldwin แห่ง Graduate Institute of International and Development Studies หรือ “สถาบันบัณฑิตศึกษาค้นคว้าและพัฒนาประจำกรุงเจนีวา” (IHEID) ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
เจ้าของหนังสือ The Great Convergence: Information Technology and the New Globalization (2016) ได้กล่าวถึงความหมายของ Unbundling เอาไว้ว่าคือ การเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยี เป็นปัจจัยสำคัญอันจะนำไปสู่ Business Unbundling
“ยุค 5.0 ข้างหน้านี้ หุ่นยนต์จะมีราคาย่อมเยา และ A.I. ก็ฉลาดขึ้นมาก อีกทั้งการสื่อสารข้ามพรมแดนก่อนหน้านี้ ได้ผลักให้ต้นทุนการผลิตต่ำลงมาก” ศาสตราจารย์ ดร. Richard Baldwin กล่าว และว่า
ขณะเดียวกัน “ความเร็ว” ในการผลิต และเสถียรภาพของเครื่องไม้เครื่องมือ หรืออุปกรณ์ในโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ ที่ได้รับการพัฒนาขึ้นอย่างก้าวกระโดด จะพลิกโฉมหน้าธุรกิจโลกอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน
“ยุค 5.0 โรงงานอุตสาหกรรม สามารถตั้งขึ้นได้ในทุกๆ แห่งหน โดยต่อจากนี้ กระบวนการผลิตและขั้นตอนการผลิต ก็ไม่ต้องพึ่งพาแรงงานราคาถูก หรือแม้กระทั่ง แรงงานมีฝีมืออีกต่อไป” ศาสตราจารย์ ดร. Richard Baldwin ทิ้งท้าย
ดังที่ผมได้เคยเขียนในประเด็นเดียวกัน เอาไว้ในบทความ “ภาวะชะงักงันทางเศรษฐกิจ” จาก Slowbalisation ถึง Stagflation จากพิษ COVID-19 โลกจะก้าวเดินอย่างไรต่อ?” ใน SALIKA ของเราแห่งนี้มาแล้ว
โดยเฉพาะในวิกฤต COVID-19 ที่หลายคนได้ออกมาพยากรณ์สถานการณ์ของ “โลกยุคหลัง COVID” เอาไว้หลากหลายแนวทาง
และแนวทางของ New Unbundling ก็เป็นประเด็นที่น่าสนใจเช่นเดียวกันครับ
ดังที่ผมได้วิเคราะห์เอาไว้แล้วในบทความ “New Normal รับเหมารายย่อย พลิกวิกฤต COVID เป็นโอกาส!” ใน SALIKA ของเราแห่งนี้เช่นเดียวกัน
ว่านับจากนี้ “สถาปัตยกรรมการก่อสร้าง” จะเปลี่ยนไปเป็นอย่างมากแน่นอน!
ส่งผลโดยตรงกับ “ธุรกิจรับเหมาก่อสร้าง” จะพลิกโฉมหน้าไปอย่างสิ้นเชิง!
เพราะ “องค์กรใหญ่” จะเน้น Work from Home กันมากขึ้น ส่วน “ธุรกิจขนาดเล็ก” หรือ SME ก็จะปรับเปลี่ยนตัวตนเข้าสู่ Home Office เกือบทั้งหมด!
ผมได้วิเคราะห์ในตอนนั้นว่า “ธุรกิจรับเหมาก่อสร้าง” จะรุ่งอย่างคาดไม่ถึง เนื่องจาก “บ้าน” นับล้านหลัง จะถูก Renovate ใหม่ ปรับจาก “ที่อยู่อาศัย” เป็น “บ้านกึ่งสำนักงาน”
New Unbundling ก็เช่นเดียวกันครับ!
เพราะโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ ก็จะปรับเปลี่ยนตัวตนกันอย่างพลิกฝ่ามือ โดยคำว่า “ฐานการผลิต” อาจไม่ใช่เรื่องสำคัญอีกต่อไปแล้ว
เนื่องจาก New Normal หลังยุค COVID-19 ได้นำไปสู่ New Unbundling เพื่อการเปลี่ยนแปลง “โครงสร้างใหม่” ในทุกวงการ
โดยเฉพาะ “แวดวงธุรกิจ” และ “วงการเศรษฐกิจ” ที่เป็น “หัวใจหลัก” ของการ Unbundling เพื่อการขับเคลื่อนเรื่องต่างๆ ให้เกิดเป็น “สิ่งใหม่” บนโลกใบนี้นั่นเองครับ!
“ชีวิตวิถีใหม่” หลัง COVID-19 เจอ “วิกฤตน้ำ” นำสู่ “สงครามอาหาร”
){kind=link}