เจาะลึกแนวทางบริหารและสร้างฐานการเรียนรู้ที่เข้มแข็งของ ร.ร.พุทธจักรวิทยา

มีหลายโรงเรียนในประเทศไทยที่นำแนวคิด SLC (School as Learning Community) หรือ  โรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้ จากญี่ปุ่นไปใช้ในการจัดการเรียนรู้ ไม่ว่าจะเป็นโรงเรียนขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ และตัวอย่างโรงเรียนที่นำไปปรับใช้ล่าสุดจนเกิดสัมฤทธิผลคือ ร.ร.พุทธจักรวิทยา กรุงเทพมหานคร

ผลจากความร่วมมือและส่งเสริมการศึกษาโดย EDUCA แพลตฟอร์มการสื่อสารเพื่อพัฒนาครู และ คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาตลอดระยะเวลา 3 ปี ผศ.อรรถพล อนันตวรสกุล อาจารย์ประจำคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เล่าเกริ่นว่า

• การทำงานกับ ร.ร.พุทธจักรวิทยาในช่วงปีแรก เน้นการทำเวิร์กช็อปเพื่อเปิดใจและสร้างความเข้าใจกับครูและผู้อำนวยการ ในการบริหารโรงเรียนตามแนวทาง SLC
• จากนั้นให้คนภายนอกเข้ามาสังเกตการสอน โดย ดร.เอสุเกะ ไซโต ผู้เชี่ยวชาญด้าน SLC จากมหาวิทยาลัยโมนาช ประเทศออสเตรเลีย เข้ามาเป็นผู้สังเกตการณ์ ซึ่งการเปิดชั้นเรียนตามแนวทาง SLC คือต้องไม่รบกวนการสอนของครูและการเรียนของเด็ก เมื่อเข้าสู่ปีที่ 2 ของการดำเนินงาน เห็นความเปลี่ยนแปลงได้ชัดเจนจากบทสนทนาของกลุ่มครูที่มุ่งเน้นการหาแนวทางการสอนที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด เพื่อการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นของนักเรียน 

เมื่อมีครูต้องการความช่วยเหลือ เพื่อนครูจะดึงจุดแข็งของตัวเองมาช่วยสนับสนุน กลุ่มครูจึงมีความสัมพันธ์เชิงบวกมากกว่าเดิม ขณะที่เด็กก็มีความผูกพัน รู้จักทักษะการทำงานเป็นทีม พากันเรียนโดยไม่ทิ้งให้ใครเรียนคนเดียว

ในด้านผลที่เกิดอย่างเป็นรูปธรรมของ ร.ร.พุทธจักรวิทยา คือ นักเรียนมีคะแนนเฉลี่ยจากผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (โอเน็ต) ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ของปี 2562 เพิ่มขึ้น และจากคะแนนเฉลี่ยของทุกกลุ่มวิชามีค่าพัฒนาการเป็นบวก (เปรียบเทียบกับปีการศึกษา 2561-2562) มากที่สุดของเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา กรุงเทพมหานคร เขต 2 

“คะแนนโอเน็ตเป็นข้อมูลเชิงตัวเลขที่เห็นผลได้จากการทำ SLC แต่แนวคิด SLC ไม่ได้มีผลโดยตรงกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนทันที คือต้องใช้เวลา ซึ่งเมื่อครูสนใจการเรียนของเด็กมากขึ้นก็จะยอมปรับการสอนของตัวเอง เพื่อสร้างห้องเรียนที่เอื้อต่อการเรียนรู้ของเด็กทุกคน หลังจากนั้นเรื่องผลการเรียนจะเป็นผลที่ตามมาทีหลัง” 

ผศ.อรรถพลอธิบายเพิ่มว่า สิ่งเหล่านี้จะเกิดขึ้นได้เมื่อ 1) ครูต้องเชื่อก่อนว่าเด็กทุกคนเป็นคนสำคัญและเก่งได้ในแบบของเขา 2) ต้องมองว่าห้องเรียนไม่ใช่พื้นที่ปิด คนนอกเข้ามาเรียนรู้ด้วยกันได้ ยิ่งมีคนมาดู ก็จะทำให้ครูเห็นลูกศิษย์ในหลากหลายมิติมากขึ้น และเมื่อครูใส่ใจเด็กทุกคน จะช่วยลดความเหลื่อมล้ำในห้องเรียนได้เป็นอย่างดี

ในด้านผลการสอบโอเน็ตระดับชั้น ม.3 ของปีการศึกษา 2562 ธีรวัฒน์ เลื่อนฤทธิ์ ผู้อำนวยการ ร.ร.พุทธจักรวิทยา เผยว่ามีคะแนนเฉลี่ยรวมของทุกกลุ่มวิชาสูงขึ้นจากปีการศึกษา 2561 ซึ่งมีผลต่าง 0.84 ห่างจากโรงเรียนที่มีค่าพัฒนาการเป็นบวกลำดับ 2 และ 3 ซึ่งมีผลต่างที่ 0.57 และ 0.43

โดย ร.ร.พุทธจักรวิทยามี 2 กลุ่มวิชาที่คะแนนเฉลี่ยสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด คือ ภาษาไทยและภาษาอังกฤษ อยู่ที่ 55.95 และ 33.91 ตามลำดับ และหากเปรียบเทียบกับปีการศึกษา 2561 คะแนนภาษาไทยเพิ่มขึ้น 4.01 คะแนน ภาษาอังกฤษเพิ่มขึ้น 8.95 คะแนน

ขณะเดียวกัน คะแนนเฉลี่ยวิชาภาษาไทยและภาษาอังกฤษของ ร.ร.พุทธจักรวิทยายังสูงกว่าคะแนนเฉลี่ยระดับประเทศอีกด้วย ซึ่งคะแนนโอเน็ตวิชาภาษาไทยของประเทศอยู่ที่ 55.14 คะแนน และภาษาอังกฤษ อยู่ที่ 33.25 คะแนน 

“การที่ครูออกแบบการสอนที่สอดรับกับพัฒนาการของเด็กตามปรัชญาของ SLC คือไม่ทิ้งเด็กไว้ข้างหลังแม้แต่คนเดียว และจากการเปิดชั้นเรียนให้เพื่อนครูและคนภายนอกได้ร่วมสะท้อนถึงการเรียนรู้ของนักเรียน ทำให้ครูได้รับแรงกระตุ้นและต้องตื่นตัวตลอดเวลาในการเตรียมการสอน ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการจัดการศึกษาเพื่อให้นักเรียนได้รับการเรียนรู้ที่เหมาะสมและมีคุณภาพมากที่สุด” ผู้อำนวยการ ร.ร.พุทธจักรวิทยา กล่าว

โรงเรียนพุทธจักรวิทยา ยังได้รับโล่รางวัลดีเด่นด้านระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนในระดับประเทศ ประเภทโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็ก ประจำปี 2562 แสดงให้เห็นว่า SLC เป็นแนวทางที่ทำให้ครูได้ดูแลและติดตามเด็กอย่างใกล้ชิด สร้างความภาคภูมิใจให้แก่คณะครูอย่างมาก

ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาเป็นผลลัพธ์ปลายทางที่เป็นรูปธรรม แต่ความสำเร็จที่เกิดขึ้นจริงคือ การเกิดวิสัยทัศน์ร่วมกันของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง คือ ครู ผู้บริหาร และนักวิชาการ ที่ต้องการให้นักเรียนเรียนรู้อย่างมีความสุขและมีอนาคตทางการศึกษา

โดย ดร.นิภาพร กุลสมบูรณ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษา บริษัท ปิโก (ไทยแลนด์) จำกัด (มหาชน) องค์กรที่พัฒนาแพลตฟอร์ม EDUCA กล่าวเสริมว่า แนวคิดแบบ SLC มี 3 ปรัชญาที่ยึดถือในการดำเนินงานและมีความเป็นสากล ได้แก่

• ปรัชญาของความเป็นสาธารณะ
• ปรัชญาของความเป็นประชาธิปไตย
• ปรัชญาของความเป็นเลิศ

หนึ่งในช่องทางที่ครูผู้สอนสามารถศึกษาและนำไปปรับใช้ได้ www.educathai.com/knowledge/articles

“เรามองว่าแนวคิด SLC เป็นปรัชญาและวิสัยทัศน์การพัฒนาโรงเรียนที่เป็นสากล และเหมาะสมกับประเทศไทย เพราะตอบโจทย์การสร้างทักษะที่สำคัญแห่งศตวรรษที่ 21 ให้กับนักเรียนได้เป็นอย่างดี โดย SLC อยู่บนพื้นฐานปรัชญาพิพัฒนาการนิยม (Progressive Education) เชื่อในการลงมือปฏิบัติ ทำให้เกิดการเรียนรู้ที่แท้จริง เด็กๆ เป็นเจ้าของการเรียนรู้ และรู้สึกว่าความรู้เหล่านั้นมีความหมายกับพวกเขา” 

“ดังนั้น ต้องกลับไปทบทวนถึงปรัชญาการศึกษาว่า แท้จริงแล้วการจัดการเรียนรู้ของไทยตั้งอยู่บนปรัชญาการศึกษาใด และจะทำอย่างไรให้เกิดการเรียนรู้ที่สามารถสร้างทักษะที่สำคัญเพื่อให้เด็กๆ ของเราเผชิญความท้าทายได้ทุกยุคสมัย ไม่ใช่เพียงแค่วิกฤตการณ์จากโควิด 19 เท่านั้น” ดร.นิภาพรกล่าวปิดท้าย 

อ่านบทความที่น่าสนใจเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้ในแนวทางอื่นๆ

e-Education ทางออกการศึกษาไทย สู้ภัย COVID-19

เปิดโมเดล ห้องเรียนแห่งอนาคต นวัตกรรมจัดการเรียนรู้แห่งศตวรรษที่ 21 เปลี่ยนเด็กไทยให้ก้าวไกลทันโลก

แชร์แนวคิดและการเตรียมสอนแบบ New Normal โดยครูไทยใน 3 โรงเรียน