ในช่วงที่เกิดการแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่ทำให้ชีวิตผู้คนเปลี่ยนแปลงไปทั้งสภาพความเป็นอยู่และสภาพจิตใจที่ตึงเครียด กลับทำให้อุตสาหกรรมบันเทิงผุดรายการหรือการให้บริการเกี่ยวกับ “การฝึกสมาธิ-เจริญสติ” (Mindfulness) มากขึ้น ทำให้คอนเทนท์นี้กำลังเติบโตรวดเร็วราวจรวดที่ทะยานขึ้นสู่ห้วงอวกาศ
โดยมูลค่าของ A World of Calm ของ HBO Max พุ่งสูงถึง 2,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 60,020 ล้านบาท) ในเดือนธันวาคมปี 2020 และหลังจากการระดมทุนรอบล่าสุด Headspace Guide to Meditation ของ Netflix มีมูลค่าเพิ่มอีก 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 3,000 ล้านบาท) ในปี 2020 ซึ่งในขณะที่ผู้บริโภคความต้องการทรัพยากรดีๆ สะดวก และเข้าถึงง่ายเพื่อฝึกสมาธิและเจริญสติเพิ่มขึ้น อุตสาหกรรมบันเทิงก็เดินหน้านำเสนอรูปแบบในการฝึกฝนเพื่อที่จะดูแลตนเองในด้านนี้ผ่านรายการบันเทิงและสารคดีด้วยประสบการณ์ที่แตกต่างออกไปจากวิถีปฏิบัติแบบเดิมดั้งเดิม และน่าประทับใจมากขึ้น
HBO Max แพลตฟอร์มสตรีมมิ่งออนไลน์จากค่ายบันเทิงยักษ์ใหญ่ ร่วมกับ Calm แอปพลิเคชั่นด้านการฝึกสมาธิและเจริญสติ เปิดตัวรายการสารคดี A World of Calm ขึ้น เมื่อเดือนตุลาคม 2020 โดยเปรียบเปรยว่าเสมือนยาถอนพิษที่เหมาะเจาะกับการใช้ชีวิตที่่ทันสมัยของคนเรา
รายการนี้ในซีซั่นแรกมีความยาวตอนละ 30 นาที ประกอบด้วยเรื่องราวที่ผ่อนคลายซึ่งบรรยายโดยนักแสดงชื่อดังอย่าง Keanu Reeves, Nicole Kidman และ Kate Winslet, Lucy Liu, Mahershala Ali และ Idris Elba ได้รับการออกแบบมาเพื่อเปลี่ยนความรู้สึกของคุณผ่านดนตรีที่มีเสน่ห์ลุ่มลึก การเล่าเรื่องด้วยเสียงที่ผ่อนคลายชวนฟัง และภาพที่งดงามน่าอัศจรรย์
โดยแต่ละคนจะบรรยายในตอนที่แตกต่างกันไป เช่น
ตอน The Coral City ที่นำเราไปสู่ใจกลางสามเหลี่ยมปะการังซึ่งเป็นสถานที่ที่วิวัฒนาการดำเนินไปอย่างดุเดือด ชวนดำดิ่งเข้าสู่โลกใต้น้ำที่มีมนต์ขลังทำให้เราได้สำรวจสิ่งมีชีวิตอันงดงามที่เรียกว่าบ้านในละแวกปะการังน้อยใหญ่ใต้ท้องทะเล บรรยายโดย Lucy Liu
ตอน Living Among Trees เผยเรื่องราวของ Rihards Vidzickis ช่างไม้ระดับปรมาจารย์เติมเต็มความฝันในวัยเด็กของเขาด้วยการแกะสลักเรือแคนูจากไม้ท่อนเดียว กระบวนการสร้างเรือแคนูที่สวยงามและเต็มเปี่ยมไปด้วยสมาธิ บรรยายโดย Keanu Reeves
ตอน A Horse’s Tale ที่นำเราเข้าสู่โลกที่น่าสนใจของม้า ผ่านการเดินทางจากอุณหภูมิเยือกแข็งของวงกลมอาร์กติกไปยังความร้อนแผดเผาของทะเลทรายที่ซาอุดิอาราเบีย โดยใช้ภาพจาก Niobe Thompson นักมานุษยวิทยาผู้สร้างภาพยนตร์ กำกับภาพยนตร์โดย Richard Mullane และบรรยายโดย Kate Winslet เป็นต้น
Netflix แพลตฟอร์มสตรีมมิ่งออนไลน์ชื่อดังอีกราย ได้ออกอากาศ “Headspace Guide to Meditation” เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2021 แอนิเมชั่นซีรีส์ ซีซั่นแรกนำเสนอ 8 ตอน น่ารักๆ สนุกสนานแต่ถ่ายทอดความรู้ด้านการฝึกสมาธิและเจริญสติได้เป็นอย่างดี แสดงให้เห็นว่าการทำสมาธิสามารถช่วยทำให้ชีวิตประจำวันของเราดีขึ้นได้อย่างไร ตั้งแต่การจัดการกับความเครียดไปจนถึงการแสดงความรู้สึกขอบคุณกับสิ่งดีๆ ต่างที่เข้ามาในชีวิต รวมถึงการเชื่อมสัมพันธ์กับบรรดาผู้คนที่เราห่วงหาอาทรมากที่สุด
แต่ละตอนจะสอนพื้นฐานและเทคนิคของการฝึกฝนก่อน จากนั้นจึงสรุปด้วยคำแนะนำในการทำสมาธิ และเจริญสติด้วยเทคนิคต่างๆ ที่แตกต่างกันไปเพื่อบรรลุเป้าหมายในแต่ละอย่าง โดยวัตถุประสงค์ของรายการนี้เป็นมากกว่าแค่การทำสมาธิ นั่นคือ “เราจะมีสติในทุกๆ เรื่องของชีวิตได้อย่างไร”
รายการนี้สร้างสรรค์โดย Andy Puddicombe นักเขียนชาวอังกฤษ นักพูดในที่สาธารณะ และอดีตพระที่ทิเบต เขายังผู้ร่วมก่อตั้งแอปพลิชั่นการทำสมาธิที่ชื่อว่า Headspace ซึ่งเป็นที่นิยมทั่วโลก จากการทำให้ผู้ใช้งานได้รับประโยชน์และเรียนรู้หลักการทางวิทยาศาสตร์จากการการทำสมาธิ
Headspace Guide to Meditation ทั้ง 8 ตอนในซีซันแรกนี้ มีความยาวตั้งแต่ตอนละ 19-24 นาที ประกอบด้วย
1. วิธีเริ่มต้น ให้ความรู้พื้นฐานว่าสมาธิคืออะไร เริ่มเส้นทางสู่ความสงบสุข จิตใจที่ปลอดโปร่ง ด้วยการเรียนรู้พื้นฐานและลองหัดทำสมาธิด้วยการจดจ่ออยู่กับลมหายใจ
2. วิธีปล่อยวาง แนะนำเทคนิคการปล่อยวางปัญหา ลดละความโกรธ ความหงุดหงิด และความโหยหา แนวทางการทำสมาธิในตอนนี้ใช้เทคนิคง่ายๆ อย่างการนึกภาพ
3. วิธีรักชีวิต หยุดพักเพื่อสัมผัสความรู้สึกขอบคุณและเรียนรู้ที่จะฟังเสียงจิตใจ พร้อมชวนเราไปสำรวจวิธีที่ทำให้กลับมารักและดูแลชีวิตของตัวเองอีกครั้ง รวมทั้งแนะนำวิธีทำสมาธิผ่านการสะท้อนความคิด
4. วิธีรับมือกับความเครียด หากรู้สึกอัดอั้นและว้าวุ่น ความรู้สึกนั้นมักเริ่มจากภายในจิตใจของเรา ลองเปลี่ยนมุมมองและความสัมพันธ์ที่มีต่อความกังวลและความเครียดผ่านวิธีการทำสมาธิที่ทรงพลังและมีประสิทธิภาพสูงอย่างการสังเกต
5. วิธีมีจิตใจดี ปล่อยวางความขับข้องใจที่มีต่อตัวเองและผู้อื่น เรียนรู้ที่จะใช้ชีวิตอย่างมีเมตตากรุณา ในตอนนี้จะสอนวิธีการทำสมาธิผ่านการแผ่เมตตา
6. วิธีรับมือกับความเจ็บปวด เรียนรู้ว่าคนเราสัมผัสความเจ็บปวดอย่างไร และฝึกที่จะอยู่กับปัจจุบันโดยปราศจากความทุกข์ทรมานแบบที่ทนไม่ไหว พยายามผสานร่างกายและจิตใจผ่านวิธีการทำสมาธิแบบการพิจารณาร่างกาย
7. วิธีรับมืออารมณ์โกรธ จงเปลี่ยนโทสะและความเกรี้ยวกราดเป็นพลังงานด้านบวก ตอนนี้จะพูดถึงวิธีปรับมุมมองเพื่อเปลี่ยนชีวิต ซึ่งนำมาประยุกต์ใช้กับสิ่งต่างๆ ได้
8. วิธีบรรลุศักยภาพที่ไร้ขีดจำกัดในตัวเรา ลองเปิดใจแล้วท่องไปในโลกแห่งความเป็นไปได้ที่ไร้ขอบเขตเมื่อฝึกฝนสติให้มั่นคงอย่างสม่ำเสมอ พร้อมก้าวสู่แนวทางการทำสมาธิแบบพักการรับรู้
ด้าน Disney+ คู่แข่งของ HBO Max และ Netflix ก็ต้องการช่วยให้ผู้ชมรู้สึกสงบและผ่อนคลายเช่นกัน โดยในเดือนพฤษภาคม 2020 ได้เปิดตัว Zenimation บน Disney+ ซีรีส์นี้นำคลิปจากแอนิเมชั่นคลาสสิกของดิสนีย์ เช่น The Lion King, Peter Pan, The Little Mermaid และ Frozen มาวางซ้อนทับกัน (overlay) ด้วยเสียงที่เงียบสงบสำหรับช่วงเวลาแห่งการมีสติ และประสบการณ์การรับฟังทัศนียภาพของเสียง (soundscape) ที่ประกอบด้วยเสียงคลื่นทะเลและลมที่พัดโชยมาเบาๆ เพื่อช่วยทำให้เราถอดปลั๊กชีวิตจากความวุ่นวาย ก้าวเข้าสู่ความผ่อนคลายและทำให้ประสาทสัมผัสของเราสดชื่น
ในแง่ขององค์กร มีหลายแห่งใช้หลักสูตรฝึกการเจริญสติเพื่อพัฒนาศักยภาพของพนักงาน เช่น มันถูกนำมาสอนให้พนักงาน Google ตั้งแต่ปี 2007 โดยใช้ชื่อว่า Search Inside Yourself นับถึงปัจจุบันถือเป็นหนึ่งในหลักสูตรที่ได้รับความที่นิยมที่สุดของบริษัทที่มีให้เลือกทั้งหลักสูตรแบบเร่งรัด 2.5 วัน หรือใช้เวลาเรียน 19 ชั่วโมง ภายในระยะเวลา 7 สัปดาห์
ทุกๆ ปีชาว Google หลายพันคนเข้าร่วมหลักสูตรนี้ ซึ่งเป็น 1 ใน 10 หลักสูตรเกี่ยวกับการฝึกสมาธิและเจริญสติ ซึ่งเป็นแนวทางปฏิบัติที่แพร่หลายมากขึ้น แม้จะต้องต่อคิวยาวเหยียดนานถึง 6 เดือนกว่าจะได้เรียนก็ตาม แต่เพื่อต้องการเปลี่ยนแปลงชีวิตให้ดีขึ้น หลายคนก็สมัครใจที่จะรอ สำหรับใครที่สนใจแนวทางนี้ลองหาหนังสือชื่อ Search Inside Yourself: The Unexpected Path to Achieving Success, Happiness (and World Peace) ที่เขียนโดย Chade-Meng Tan วิศวกร Google ที่ออกแบบหลักสูตรนี้มาอ่านดู เพื่อเรียนรู้กลยุทธ์ที่ช่วยเพิ่มผลผลิต ความคิดสร้างสรรค์ และความสุขในแต่ละวัน โดยพูดคุยถึงวิธีเปลี่ยนแปลงไปสู่การเป็นคนที่มีความมั่นใจในตนเอง และการมองโลกในแง่ดี เป็นต้น
จะเห็นได้ว่าหลักคำสอนอันดีงามของศาสนาพุทธ ได้รับการถ่ายทอดให้สอดรับกับยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลงไป ผ่านช่องทางและรูปแบบที่เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายใหม่ๆ ที่โหยหาความสุข ความสงบทางจิตใจ รวมถึงต้องการพัฒนาและปรับปรุงชีวิตให้ดีขึ้นในทุกด้านด้วยการฝึกสมาธิและเจริญสติที่มาพร้อมกับความบันเทิงและสุนทรียะ ผ่านแพลตฟอร์มทันสมัยอย่างสตรีมมิ่งออนไลน์ ที่เปิดช่องทางและโอกาสทางธุรกิจใหม่ๆ ได้อย่างทันสถานการณ์ และเมื่อผู้บริโภคตระหนักและสัมผัสได้ถึงคุณประโยชน์จากความบันเทิงที่รู้แจ้งมากขึ้น ก็จะยิ่งส่งแรงกระเพื่อมให้อุตสาหกรรมบันเทิงคิดค้นนวัตกรรมและความคิดสร้างสรรคฺ์ใหม่ๆ เพื่อจะนำเสนอเนื้อหาประเภทนี้ให้โดนใจมากขึ้นเช่นกัน
ที่มา :
- Transcendent Shows
- Here’s What Google Teaches Employees In Its ‘Search Inside Yourself’ Course
- ซีรีส์ Headspace: วิธีฝึกสมาธิ
