ทำไม “เอลซัลวาดอร์” ถึงเป็นประเทศแรกในโลกที่อนุมัติให้ “บิตคอยน์” เป็นสกุลเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย

“เอลซัลวาดอร์” เป็นประเทศแรกในโลกที่ประกาศให้บิตคอยน์ (Bitcoin: BTC) เป็นสกุลที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย ทำให้สกุลเงินดิจิทัลนี้เป็นสกุลเงินที่เป็นทางการควบคู่ไปกับดอลลาร์สหรัฐฯ ตั้งแต่วันที่ 7 กันยายน 2564 เป็นต้นไป โดยผู้อยู่อาศัยสามารถจ่ายภาษีด้วย BTC และธุรกิจต่างๆ ไม่สามารถปฏิเสธการชำระเงินด้วยบิตคอยน์ได้ แล้วอะไรคือเหตุผลที่ทำให้เอลซัลวาดอร์อวยยศบิตคอยน์ก่อนประเทศอื่นใดในโลก

จากการที่เอลซัลวาดอร์มีรายได้ต่อหัวต่ำที่สุดแห่งหนึ่งในละตินอเมริกา ในปี 2563 รัฐบาลหวังว่าการนำบิตคอยน์ไปใช้จะเพิ่มการพัฒนาทางเศรษฐกิจและทำให้เอลซัลวาดอร์น่าสนใจยิ่งขึ้นในสายตานักลงทุนหรือนักท่องเที่ยวที่ครอบครองคริปโตเคอร์เรนซี (สินทรัพย์ดิจิทัล) ที่สำคัญไปกว่านั้นคือต้องการให้ชาวเอลซัลวาดอร์ที่อาศัยอยู่ต่างประเทศ โดยเฉพาะสหรัฐอเมริกา ซึ่งมีผู้คนเชื้อสายเอลซัลวาดอร์เป็นหนึ่งในกลุ่มประชากรฮิสแปนิก (กลุ่มคนที่พูดภาษาสเปน) ที่ใหญ่ที่สุดในสหรัฐอเมริกา ซึ่งมักส่งเงินกลับให้กับครอบครัวเป็นประจำ สามารถเลือกส่งเป็นบิตคอยน์แทนได้

Nayib Bukele ประธานาธิบดีเอลซัลวาดอร์ อ้างว่าการอนุมัติดังกล่าวจะทำให้ชาวเอลซัลวาดอร์จำนวนมากเข้าถึงบริการธนาคารได้เป็นครั้งแรก และประหยัดค่าธรรมเนียมในการส่งเงินกลับบ้านจากต่างประเทศได้มากถึงปีละ 400 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เลยทีเดียว

จากข้อมูลของธนาคารโลกระบุว่า เอลซัลวาดอร์ได้รับเงินมากกว่า 5.9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2563 จากพลเมืองที่อาศัยอยู่ต่างประเทศ (ส่วนใหญ่อยู่ในสหรัฐอเมริกา) และประเทศเล็กๆ ในภูมิภาคอเมริกากลางนี้ กำลังพึ่งพาเงินจำนวนนี้ เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจที่สะบักสะบอมอย่างหนัก เมื่อจีดีพีหดตัว 7.9% ในปีที่ผ่านมา อันเนื่องมาจากการระบาดใหญ่ของโควิด-19

การตอบสนองภายในประเทศของเอลซัลวาดอร์ต่อบิตคอยน์

การสำรวจชี้ให้เห็นว่าประชากรชาวเอลซัลวาดอร์ส่วนใหญ่ไม่คุ้นเคยหรือไม่ไว้วางใจบิตคอยน์ ประชาชนส่วนใหญ่ในเอลซัลวาดอร์ปฏิเสธแนวคิดนี้ และจะใช้เงินดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อไป ซึ่งเป็นสกุลเงินตามกฎหมายของประเทศตลอด 20 ปีที่ผ่านมา ขณะที่รัฐบาลท้องถิ่นวางแผนที่จะเสนอ BTC มูลค่า 30 ดอลลาร์สหรัฐฯ ฟรีให้กับพลเมืองทุกคน เพื่อทดลองใช้สกุลเงินดิจิทัลนี้ และทำความคุ้นเคยกับกระเป๋าเงินดิจิทัลแห่งชาติที่เรียกว่า Chivo อย่างไรก็ตาม ผลสำรวจเมื่อเดือนสิงหาคม 2564 เปิดเผยว่าผู้ตอบแบบสอบถาม 7 ใน 10 คน ไม่เห็นด้วยกับเรื่องนี้ อันที่จริงมีเพียง 15% ของผู้ตอบแบบสอบถามเท่านั้นที่มีความมั่นใจในสกุลเงินดิจิทัล

วาระแห่งชาติของเอลซัลวาดอร์ที่สถาปนาบิตคอยน์ให้เป็นหนึ่งในสกุลเงินหลักอย่างเป็นทางการนี้ นำไปสู่การประท้วงที่ได้จุดประกายขึ้นในกรุงซานซัลวาดอร์ (เมืองหลวง) เนื่องจากประชาชนหลายภาคส่วน โดยเฉพาะบรรดาข้าราชการบำนาญมีความกังวลใจและกังขาว่าจากนี้ไปรัฐบาลจะจ่ายเงินบำนาญด้วยบิตคอยน์เท่านั้นหรือไม่ ขณะที่ชาวเอลซัลวาดอร์ส่วนใหญ่ก็ไม่คุ้นเคยกับบิตคอยน์เช่นกัน โดยไม่รู้ด้วยซ้ำไปว่า 1 BTC มีค่าประมาณกี่ดอลลาร์สหรัฐฯ

“บิตคอยน์เป็นสกุลเงินที่ไม่มีอยู่จริง เป็นสกุลเงินที่ไม่เป็นประโยชน์ต่อคนจน มีแต่คนรวยเท่านั้นที่จะได้ประโยชน์จากมัน” Jose Santos Melara ชาวเอลซัลวาดอร์ที่่กังขาในบิตคอยน์ และได้เข้าร่วมในการประท้วงเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว บอกถึงเหตุผลที่ไม่สนับสนุนการอนุมัติบิตคอยน์ให้เป็นหนึ่งในสกุลเงินหลักอย่างเป็นทางการของเอลซัลวาดอร์ “คนจนจะลงทุนในบิตคอยน์ได้อย่างไร หากพวกเขาแทบจะไม่มีอาหารเพียงพอในแต่ละวัน”

โดยก่อนหน้านี้ เมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา รัฐสภาของเอลซัลวาดอร์ได้อนุมัติกฎหมายที่อนุญาตให้ใช้คริปโตเคอร์เรนซีในการชำระค่าสินค้าและบริการทั้งหมดในประเทศควบคู่ไปกับดอลลาร์สหรัฐฯ

Laura Andrade ผู้อำนวยการสถาบันความคิดเห็นสาธารณะแห่งมหาวิทยาลัยอเมริกากลาง กล่าวว่า “นี่เป็นการตัดสินใจที่ฝ่ายบริหารและฝ่ายนิติบัญญัติได้ดำเนินการโดยไม่ปรึกษาหารือกัน ยิ่งผลสำรวจระบุว่า 70% ของชาวซัลวาดอร์คัดค้านกฎหมายนี้ยิ่งบ่งชี้ว่าเป็นการตัดสินใจที่ผิดพลาด”

“เราเห็นว่าผู้คนไม่รับรู้ถึงผลกระทบเชิงบวก ต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพความเป็นอยู่ของพวกเขาอย่างมีนัยสำคัญ” เธอกล่าวกับเอเอฟพี

ด้าน Oscar Cabrera นักเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเอลซัลวาดอร์ กล่าวว่า “ความผันผวนสูงของสกุลเงินดิจิทัลนี้จะส่งผลกระทบเต่อต่อราคาสินค้าและบริการ และส่งผลกระทบชิงลบต่อผู้บริโภค”

จากกระแสปฏิเสธบิตคอยน์ที่ทวีความรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ ทำให้รัฐบาลเอลซัลวาดอร์ที่กำลังติดตั้งเครื่องถอนเงินบิตคอยน์มากกว่า 200 เครื่อง จะได้รับการคุ้มกันโดยทหารเพื่อป้องกันการลอบวางเพลิงจากฝ่ายต่อต้าน

ขณะที่สหรัฐอเมริกา ได้เรียกร้องให้เอลซัลวาดอร์ตรวจสอบให้แน่ใจว่ามีการใช้บิตคอยน์อย่าง “มีการควบคุม” “โปร่งใส” และ “รับผิดชอบ” และปกป้องตนเองจาก “ผู้กระทำความผิด” เช่น แฮกเกอร์ที่แสวงหาเงินค่าไถ่

ปัจจุบัน บิตคอยน์ยังคงถูกวิพากษ์วิจารณ์จากหน่วยงานกำกับดูแลว่ามีศักยภาพในการใช้งานที่ผิดกฎหมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการฟอกเงินซึ่งมักจะเกี่ยวเนื่องกับอาชญากรรมร้ายแรง และการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย

ทั้งนี้ คริปโตเคอร์เรนซีได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นในกลุ่มประเทศแถบละตินอเมริกาในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แม้กระทั่งการวางแผนซื้อบิทคอยน์มูลค่า 30 ดอลลาร์สหรัฐฯ เพื่อเฉลิมฉลองการพัฒนาในเอลซัลวาดอร์ หลายประเทศที่มี CBDC (Central Bank Digital Currency-เงินสกุลดิจิทัลที่ออกโดยธนาคารกลางของประเทศนั้นๆ) ที่พัฒนาแล้วมากที่สุด ที่มีการเข้ารหัสลับที่พัฒนาและทดสอบโดยธนาคารกลาง เป็นประเทศละตินอเมริกาและแคริบเบียน

ในปี 2563 เวเนซุเอลาได้สร้างเหรียญดิจิทัล Petro ที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐเป็นรายแรกของโลก ย้อนกลับไปในปี 2561 เพื่อรับมือกับภาวะเงินเฟ้อรุนแรงของสกุลเงินโบลิวาร์เวเนซุเอลา แท้จริงแล้ว การยอมรับสกุลเงินดิจิทัลนั้นสูงขึ้นในประเทศกำลังพัฒนา อย่างไรก็ตาม สถาบันการเงินระหว่างประเทศได้ตั้งคำถามเกี่ยวกับแผนบิทคอยน์ของเอลซัลวาดอร์ ตัวอย่างเช่น Moody’s ปรับลดระดับหนี้ของเอลซัลวาดอร์ หลังจากที่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ไม่เห็นด้วย โดยมองว่าเป็นขั้นตอนที่ไกลเกินไปและการให้สกุลเงินดิจิทัลรวมถึงบิตคอยน์เป็นสกุลเงินที่ถูกกฎหมาย จะเป็นภัยคุกคามต่อเสถียรภาพทางเศรษฐกิจมหภาคของโลกในระยะยาว ขณะที่ประเทศที่พัฒนาแล้วชอบ Stablecoin (คริปโตเคอร์เรนซีประเภทหนึ่งที่มีมูลค่าค่อนข้างคงที่ ราคาไม่ผันผวน หรือขึ้น/ลงเหมือนสกุลเงินดิจิทัลทั่วๆ ไป) โดยมูลค่าตามราคาตลาดของ Stablecoin หลายตัวเติบโตอย่างมากระหว่างปี 2563-2564

สำหรับข้อมูลทั่วไปของ “สาธารณรัฐเอลซัลวาดอร์” คือ เป็นประเทศที่ตั้งอยู่ในภูมิภาคอเมริกากลาง ติดกับมหาสมุทรแปซิฟิกทางทิศใต้ ทางทิศเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือติดกับกัวเตมาลา ส่วนทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือมีพรมแดนติดกับฮอนดูรัส ทั้งนี้เอลซัลวาดอร์เป็นประเทศที่มีขนาดเล็กที่สุดในภูมิภาคอเมริกากลาง และเป็นประเทศเดียวในภูมิภาคนี้ ที่ไม่มีชายฝั่งทะเลติดกับทะเลแคริบเบียน มีพื้นที่ 21,040 ตารางกิโลเมตร และมีประชากร 6.5 ล้านคน
 
ขณะที่การสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตไทยและเอลซัลวาดอร์สถาปนาความสัมพันธ์ เมื่อวันที่ 24 กันยายน 2530 โดยเอกอัครราชทูต ณ กรุงซันติอาโก สาธารณรัฐชิลี เป็นเอกอัครราชทูตประจำสาธารณรัฐเอลซัลวาดอร์ อีกตำแหน่งหนึ่ง สำหรับสินค้าที่ไทยส่งออกไปยังเอลซัลวาดอร์ ได้แก่ รถยนต์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ ผลิตภัณฑ์ยาง เม็ดพลาสติก ผลิตภัณฑ์พลาสติก เครื่องรับวิทยุโทรทัศน์และส่วนประกอบ ส่วนสินค้าที่ไทยนำเข้าจากเอลซัลวาดอร์ ได้แก่ แผงวงจรไฟฟ้า เครื่องจักรไฟฟ้าและส่วนประกอบ ผลิตภัณฑ์จากกลาสติก เหล็ก เหล็กกล้าและผลิตภัณฑ์ เครื่องมือเครื่องใช้ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ ผลิตภัณฑ์จากกลาสติก และสิ่งพิมพ์

ที่มา :

• Bitcoin in El Salvador – statistics & facts
• In world first, bitcoin becomes legal tender in El Salvador
• สาธารณรัฐเอลซัลวาดอร์