จากวิกฤตปัญหาที่ประเทศไทยกำลังเผชิญ ไม่ว่าจะเป็นกับดักรายได้ปานกลาง ต้นทุนการผลิตสูง การแข่งขันทางธุรกิจในรูปแบบใหม่ที่ห่วงโซ่อุปทานของโลกกำลังเปลี่ยนไป ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางสังคม ทั้งการเข้าถึงบริการของรัฐ การเข้าถึงด้านดิจิทัล ด้านการศึกษา และ ปัญหาสิ่งแวดล้อม เช่น PM2.5 ปัญหาน้ำแล้ง น้ำเค็ม น้ำท่วม ฯลฯ ถึงเวลาแล้วที่ประเทศไทยจะต้องเตรียมความพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่
เมื่อเร็วๆ นี้ สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA ได้พัฒนาแพลตฟอร์มนวัตกรรมประเทศไทย ระดมความร่วมมือหน่วยงานชั้นนำของประเทศจากทุกภาคส่วน ทั้งหน่วยงานรัฐ บริษัทเอกชน สถาบันการศึกษา และสมาคมธุรกิจ มาร่วมกันสร้างเครือข่ายนวัตกรรมประเทศไทย เพื่อก่อให้เกิดพลังที่ยิ่งใหญ่ในการพลิกฟื้นประเทศด้วยนวัตกรรมไทย
วัตถุประสงค์ของการพัฒนาแพลตฟอร์มดังกล่าวคือ ต้องการให้คนไทยเห็นความสำคัญในการร่วมกัน “พลิกธุรกิจให้รอด” จากการนำนวัตกรรมจากเครือข่ายดังกล่าวไปพลิกโมเดลธุรกิจของตัวเอง โดยวางกรอบการดำเนินงานใน 4 ด้าน ได้แก่
1) วางเป้าหมายให้ประเทศไทยอยู่ใน 30 อันดับแรกของดัชนีนวัตกรรมโลก ภายในปี 2573 เพื่อสร้างภาพลักษณ์ใหม่ของประเทศด้านนวัตกรรมที่ได้รับการยอมรับระดับโลก
2) สร้างดีเอ็นเอนวัตกรรมประเทศไทย ให้เกิดอัตลักษณ์ไทยรังสรรค์คุณค่าใหม่เพื่อชีวิตที่ดีขึ้น
3) สร้างเครือข่ายพันธมิตรนวัตกรรมไทยสู่ตลาดโลก ผ่านความร่วมมือระหว่างหน่วยงานชั้นนำของประเทศทั้งหน่วยงานรัฐ บริษัทเอกชน สถาบันการศึกษา และสมาคมธุรกิจ
4) สร้างแดชบอร์ดนวัตกรรมประเทศไทย โดยมีเป้าหมายให้เกิดข้อมูลนวัตกรรมที่มีความหลากหลายจากทุกภาคส่วน
เมื่อเข้าไปดูใน www.innovationthailand.org ที่รวบรวมผลงานนวัตกรรมไทย พบว่ามีการจัดเป็น 7 หมวดหมู่ คือ หมวด HEALTHY LIVING นวัตกรรมเพื่อชีวิตที่มีสุขภาพดี, หมวด SAFE LIVING นวัตกรรมเพื่อชีวิตที่มีความปลอดภัย, หมวด EASY LIVING นวัตกรรมเพื่อชีวิตที่สะดวกสบาย, หมวด SMART LIVING นวัตกรรมเพื่อชีวิตที่เป็นมิตรกับโลก, หมวด CONNECTED LIVING นวัตกรรมเพื่อชีวิตที่เชื่อมต่อถึงกันได้, หมวด WEALTHY LIVING นวัตกรรมเพื่อชีวิตที่มีอาชีพและรายได้ใหม่ๆ และ หมวด HAPPY LIVING นวัตกรรมเพื่อชีวิตที่มีความสุข
ในแต่ละหมวดจะมีสินค้าของคนไทยที่ได้รับการคัดเลือกมานำเสนอ แต่ละสินค้าเห็นแล้วต้องบอกว่าน่าสนใจและตั้งคำถามว่าคนไทยทำได้ขนาดแล้วหรือ? อาทิ
หมวด SAFE LIVING นวัตกรรมเพื่อชีวิตที่มีความปลอดภัย : หนึ่งในนวัตกรรมที่นำเสนอคือ อากาศยานหลายใบพัดสำหรับระบบตรวจจับฝูงชนเพื่อป้องกันการก่อวินาศภัย คิดค้นขึ้นเนื่องจากการรวมตัวกันของประชาชนตามวัตถุประสงค์และกิจกรรมต่างๆในพื้นที่หนึ่ง มักมีความเสี่ยงต่อการเกิดวินาศภัย อาทิ ในงานคอนเสิร์ต งานอีเวนท์ การชุมนุม เป็นต้น โดยการดูแลความปลอดภัยในปัจจุบันนั้นใช้เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย (รปภ.)และกล้องวงจรปิด (CCTV) เป็นหลัก แต่ด้วยข้อจำกัดทางด้านมุมมองของทั้งมนุษย์และกล้องวงจรปิด รวมถึงความสามารถในการตรวจจับและจดจำบุคคลจำนวนมากที่ไม่ดีนัก ทำให้การรักษาความปลอดภัยในรูปแบบปัจจุบันยังมีช่องว่างอยู่ นำไปสู่อันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินของบุคคลในบริเวณนั้นโดยตรง อาทิ การลักขโมย การทำร้ายบุคคลและการทะเลาะวิวาท เป็นต้น
การพัฒนา UAV ชนิดมัลติโรเตอร์เพื่อใช้ในการรักษาความปลอดภัยจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง โดยใช้เทคโนโลยีด้าน Imageprocessing และ Machine learning ผ่านอัลกอรึทึม Convolutional Neural Networks (CNN) เพื่อสร้างปัญญาประดิษฐ์ (AI) เน้นไปที่การตรวจจับบุคคลจากภาพมุมสูง จากนั้นจึงวิเคราะห์พฤติกรรมของแต่ละบุคคลโดยอาศัยข้อมูลของทิศทางความเร็วการเคลื่อนที่ การเคลื่อนไหวของแขนและมือ รวมถึงอาวุธของบุคคลเพื่อประเมินความเป็นไปได้ในการทะเลาะวิวาทและทำการแจ้งเตือนต่อไป
นอกจากนี้ UAV ยังสามารถบินติดตามเป้าหมายที่เคลื่อนที่หรือวิ่งได้อีกด้วย (Moving object tracking) โดยวิดีโอแบบ real-time และภาพถ่ายเหตุการณ์ทะเลาะวิวาทนั้นจะถูกบันทึกและส่งกลับมายังแอพพลิเคชั่นบนมือถือ (mobile app) อย่างอัตโนมัติเพื่อให้ง่ายต่อการใช้งานและประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมถึงเก็บข้อมูลเหล่านั้นไว้เป็นหลักฐาน เทคโนโลยีนี้ช่วยให้ประสิทธิภาพในการรักษาความปลอดภัยเพิ่มขึ้น ในแง่ของทั้งความแม่นยำและความรวดเร็วซึ่งเป็นการลดช่องว่างที่เกิดจากเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย (รปภ.) และกล้องวงจรปิด (CCTV) อีกทั้งสามารถประยุกต์ใช้งานกับกิจการความมั่นคงได้อีกด้วย สร้างสรรค์โดย บริษัท ท๊อป เอ็นจิเนียริ่ง คอร์ปอเรชั่น จำกัด
หมวด EASY LIVING นวัตกรรมเพื่อชีวิตที่สะดวกสบาย : อาทิ หุ่นยนต์บริการดูแลผู้สูงวัย นวัตกรรมด้านหุ่นยนต์สำหรับดูแลผู้สูงวัย สำหรับใช้ทางการแพทย์ที่สามารถโต้ตอบคำสั่งต่างๆ ได้อย่างชาญฉลาด ทำให้ผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยได้รับการดูแลให้ได้รับความสะดวกขึ้น และใช้ชีวิตได้ง่ายขึ้น มีระบบการทำงานโดยใช้เทคโนโลยีกล้องดิจิตอล 3D ในการจับภาพ การโต้ตอบสนทนาด้วยเสียง ทั้งยังเพิ่มความปลอดภัยมากขึ้นด้วยระบบวิเคราะห์การล้ม (Falling Detection) ของผู้สูงวัย ทันทีที่มีการล้มบนความสูงระดับพื้นดิน ความเร็วในการล้ม เทียบกับข้อมูลด้านการแพทย์ เพื่อเตือนในสถานการณ์ต่างๆ จากนั้นจะส่งสัญญาณเตือนไปที่ลูกหลาน โดยมาตรฐานการสื่อสาร Bluetooth Health Device Profile (HDP) นับเป็นนวัตกรรมที่ตอบรับสังคมโลกที่มีผู้สูงวัยเพิ่มมากขึ้น และสามารถเพิ่มมูลค่าสร้างรายได้ให้ประเทศ พัฒนาโดย บริษัท ซีที เอเซีย โรโบติกส์ จำกัด
หมวด SMART LIVING นวัตกรรมเพื่อชีวิตที่เป็นมิตรกับโลก : ตัวอย่างเช่น ชุดปลูกผักไม่ต้องใช้แสงแดด เป็นชุดปลูกผักอัตโนมัติภายในอาคารที่ใช้งานง่าย ใช้ระบบไฟ LED โดยให้แสงสว่างเพื่อการสังเคราะห์แสงของพืชผักแทนการใช้แสงแดด ผสานกับเทคโนโลยี Internet of Things (IoT) สำหรับเชื่อมต่อกับสมาร์ตโฟน โดยใช้ control panel ควบคุมเวลาและปริมาณของแสง LED ให้เหมาะสมกับชนิดของผัก สามารถตั้งโปรแกรมเวลาการให้แสงได้ทั้งแบบอัตโนมัติ และแบบ Manual มีการแจ้งเตือนเมื่อระดับน้ำใกล้หมด ผู้ปลูกสามารถตรวจดูสภาพน้ำ ปุ๋ย อุณหภูมิ และความชื้นสัมพัทธ์ รวมถึงสภาวะที่เหมาะสมสำหรับการเจริญเติบโตของผักในแต่ละช่วงเวลาได้ทันทีผ่านสมาร์ตโฟน ชุดปลูกมีหลายรูปแบบ โดยใช้พลาสติกมาตรฐาน Food grade มีรูปลักษณ์ทันสมัย ทำความสะอาดง่าย ใช้พื้นที่น้อย เหมาะแก่การเพิ่มพื้นที่สีเขียวในคอนโดมิเนียมและบ้านหลากหลายสไตล์ ผลิตโดย บริษัท ซีวิค มีเดีย จำกัด
หมวด HEALTHY LIVING นวัตกรรมเพื่อชีวิตที่มีสุขภาพดี : หนึ่งในนวัตกรรมที่นำเสนอคือ Prime หมวกเลเซอร์ปลูกผม สำหรับผู้ที่มีปัญหาผมบาง โดยจะช่วยกระตุ้นการเกิดใหม่ของเส้นผม ทำงานโดยอาศัยหลักการเลเซอร์บำบัดด้วยเทคโนโลยี Low Light Level Therapy (LLLT) โดยใช้ Laser diode ความยาวคลื่น 660 nm กำลังส่ง 5mW Power density 3.5 mW/cm2 ติดตั้งภายในหมวกนิรภัยสำหรับสวมใส่เพื่อการบำบัด ครั้งละ 20 นาที วันเว้นวัน จะสามารถเห็นผลได้ในเวลา 2 เดือน หรือหากใช้ในคนที่ผ่านการผ่าตัดปลูกถ่ายเซลล์ผมก็จะเห็นผลได้รวดเร็วยิ่งขึ้น นับเป็นนวัตกรรมด้านสุขภาพและการแพทย์ที่ช่วยสร้างความมั่นใจ ทำให้การปลูกผมทำได้ง่ายขึ้น นำมาซึ่งความสุขและการมีสุขภาพจิตที่ดี คิดค้นโดย บริษัท พรีมา เลเซอร์ เทอร์ราพี จำกัด (ร่วมกับ คณะแพทย์ศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี)
อีกหนึ่งผลิตภัณฑ์ที่เห็นแล้วชอบมากคือ “อุ” นวัตกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่หมักจากข้าวไทย โดยการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการผลิตแบบใหม่ที่เหมาะสมเพื่อให้ได้มาตรฐาน ได้แก่ การควบคุมสภาวะการหมัก การกรอง (degree of filtration) วิธีการฆ่าเชื้อที่อุณหภูมิต่ำ (low temperature long time; LTLT) เพื่อควบคุมภาพด้านประสาทสัมผัสและความปลอดภัย พร้อมทั้งออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้ทันสมัยและสะดวกต่อการบริโภค เป็นการยกระดับเครื่องดื่มอุให้มีมาตรฐานเป็นที่ยอมรับในระดับสากล ของ วิสาหกิจชุมชนกลุ่มภูมิปัญญาผู้ไทเรณูนคร ที่ผ่านมา เราเห็นเครื่องดื่มท้องถิ่นต่างประเทศอย่างสาเก เหมาไถ โซจู หรือแม้กระทั่งวอดก้า โด่งดังไปทั่วโลก ก็ได้แต่คิดว่าเมื่อไหร่เหล้าพื้นบ้านของไทยจะออกไปตีตลาดโลกกับเขาบ้าง นวัตกรรม “อุ” ครั้งนี้อาจจุดประกายให้เครื่องดื่มพื้นบ้านไทยได้มีโอกาสโกอินเตอร์ก็ได้
ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) กล่าวถึงการพัฒนาแฟลตฟอร์มดังกล่าวว่า แพลตฟอร์มนวัตกรรมประเทศไทย ที่ NIA ได้ริเริ่มขึ้นนี้ เป็นแพลตฟอร์มสำคัญในการพลิกฟื้นประเทศให้ผ่านพ้นวิกฤต เปรียบเสมือนเครื่องมือในการสร้างมุมมองใหม่ของประเทศไทยที่แตกต่างไปจากเดิม เพื่อให้เห็นว่าประเทศไทยกำลังก้าวสู่การเป็นประเทศไทย 4.0 ที่มุ่งนำนวัตกรรมเข้ามามีบทบาทในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคม ก้าวสู่การเป็นชาติแห่งนวัตกรรม (Innovation Nation)
 หรือ NIA ได้พัฒนาแพลตฟอร์มนวัตกรรมประเทศไทย ระดมความร่วมมือหน่วยงานชั้นนำของประเทศจากทุกภาคส่วน ทั้งหน่วยงานรัฐ บริษัทเอกชน สถาบันการศึกษา และสมาคมธุรกิจ มาร่วมกันสร้างเครือข่ายนวัตกรรมประเทศไทย เพื่อก่อให้เกิดพลังที่ยิ่งใหญ่ในการพลิกฟื้นประเทศด้วยนวัตกรรมไทย){kind=link}