การใช้ชีวิตท่ามกลางสถานการณ์โควิด-19 นั้น เราทุกคนต่างมีวิธีสร้างภูมิคุ้มสร้างเสริมสุขภาพต่างกันไป และแน่นอนว่า การใช้อาหารเป็นเครื่องมือสร้างสุขภาพให้แข็งแรง เป็นทางเลือกหนึ่งที่ได้รับการยอมรับ จนเกิดเป็นแนวทางการรับประทานอาหารเพื่อสร้างภูมิต้านให้ร่างกายมากมายหลายรูปแบบ ที่ได้รับการนำมาปรับใช้ในยุคโรคระบาดครองเมืองกันมากขึ้น และที่ผ่านมามีการนำ “สมุนไพรไทย” ซึ่งในปัจจุบันได้มีการศึกษาวิจัยต่อยอดสมุนไพรไทยที่มีสรรพคุณดีเด่น โดยส่วนใหญ่เป็นส่วนผสมในการทำอาหารจนเป็นที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวาง มาใช้เป็น ‘อาหารไทยสู้โรค’ ในยุคที่พวกเราต้องต่อสู้กับโรคระบาดนี้กันอย่างแพร่หลาย
เพื่อสร้างความเข้าใจและแนะแนวทางในการใช้ ‘อาหารไทยสู้โรค’ สสส. เครือข่ายงดเหล้า และ Safety Food ได้เชิญผู้เชี่ยวชาญจากหลากหลายด้านมาให้คำตอบ ในงานเสวนาออนไลน์ มิติใหม่ “อาหารไทยในยุคโควิด” ที่จัดขึ้น ผ่าน FB Live เครือข่ายงดเหล้า กับประเด็นที่ว่า พืชผักสมุนไพรไทยต้านโควิดได้จริงหรือไม่? รวมถึงประเด็นที่เกี่ยวข้องด้านโภชนาการต่างๆ
‘เพราะอาหารที่ดีต่อสุขภาพไม่จำเป็นต้องเป็นอาหารที่มีราคาแพง แต่เป็นอาหารที่มีประโยชน์และร่างกายได้รับโภชนาการอย่างครบถ้วน’
เผยแนวคิด จากผู้ประกอบการธุรกิจร้านอาหาร พร้อมดัดแปลงเมนู ชูรสชาติสมุนไพรไทยมัดใจผู้บริโภค
เริ่มต้น เสวนา โดย อ.ศรีอัมพร เฉลิมพร ร้านบ้านเพิ่มบุญ ฉะเชิงเทรา พูดคุยผ่านประเด็น มุมมองกลางน้ำผู้ประกอบการร้านอาหาร
“จากสถานการณ์โควิด-19 ร้านอาหาร บ้านเพิ่มบุญ แทบไม่ต้องเพิ่มต้นทุนในการบริการและปรับต้นทุนน้อยมาก คนที่รักสุขภาพผู้ป่วยจะพึ่งเราตลอดเวลา ร้านของเรามุ่งมั่นและให้ความสำคัญกับโภชนาการที่ผู้บริโภคจะได้รับเช่น ความสะอาดของร้าน ห้องครัว ทุกขั้นตอนกระบวนการผลิต เราจะดูแลและรักษาความสะอาดให้ถูกลักษณะทุกขั้นตอน ให้สะดวกและรวดเร็ว เนื่องจากสถานการณ์ยุคโควิดเปลี่ยนจากบริการที่ลูกค้าเข้ามาใช้บริการนั่งทานในร้านได้ แต่ต้องเปลี่ยนแผนไปเป็นรูปแบบซื้อกลับบ้านเราก็ได้ทำการดำเนินการอย่างดีและรวดเร็วที่สุด”
“ในส่วนของเมนูอาหารยอดฮิตจากทางร้าน ได้แก่ เมนู เปาะเปี๊ยะโหระพา เมนู ยำคู่หู ตะไคร้-ถั่วพู อันดับหนึ่งของร้าน เป็นเมนูเด็ด ขวัญใจผู้บริโภค ใครไปใครมาก็ต้องซื้อ เป็นเมนูที่ไม่มีเนื้อสัตว์เป็นมังสวิรัติเป็นเมนูเจได้เลย ต่อมาเป็นเมนู ก๋วยเตี๋ยวบก มีพืชผักสมุนไพรเป็นส่วนประกอบหลัก และสุดท้าย เมนูคลุกกะปิ อาจจะไม่แตกต่างจากร้านอื่นมากแต่เป็นเมนูที่คนส่วนใหญ่นิยมไม่แพ้กันซึ่งทั้งหมดนี้จะใช้วัตถุดิบหลักเป็นพืชผักสมุนไพรที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ จึงเป็นที่มา “อาหารไทยสู้โรค” ให้กับร้านเพิ่มบุญ”
โดยอาจารย์ศรีอัมพร ได้ระบุชัดเจนว่าต้นทุนของอาจารย์คือความรู้และแนวคิดในการทำ อาหารไทยสู้โรค นี้นั่นเอง “การทำธุรกิจร้านอาหารของอาจารย์ ความสุขเป็นกำไร ผู้กินมีความสุข ผู้ทำก็มีความสุข ยาที่ดีที่สุดคืออาหารที่มีคุณค่า”
“หากมองย้อนกลับไปคนไทยให้ความสำคัญกับพืชสมุนไพรไม่มากก็น้อยแต่ในปัจจุบันกับได้รับค่านิยมเป็นอย่างมาก สมุนไพรแต่ละชนิดเป็นส่วนสำคัญในการทำอาหารอยู่แล้วตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เมื่อเกิดโรคระบาดจากเชื้อไวรัสโควิด-19 ร้านอาหารต่างๆ พากันปรับตัวเกิดการพัฒนาอาหารไทยยุคโควิด มีการนำมาเป็นวัตถุดิบในการทำประกอบอาหารให้เกิดเมนูใหม่อีกด้วย”
เสริมสร้างภูมิคุ้มกันแก่ร่างกาย พร้อมทริคปรุงเครื่องสมุนไพร สร้างสรรค์ “อาหารไทยสู้โรค”
ด้าน อ.สมพร ขุมทองรัตนกุล แพทย์แผนไทย ได้มาให้ความรู้และอธิบาย ในหัวข้อสมุนไพรในอาหารไทย ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันร่างกายอย่างไรบ้าง?
“ธุรกิจด้านอาหารต่างดัดแปลงเมนูอาหารจากพืชสมุนไพรเยอะแยะมากมาย แต่ละขั้นตอนกระบวนการผลิตจะมีวิธีที่แตกต่างกันออกไป และจะมีวิธีการทำอย่างไรให้ สมุนไพร ควบคู่ ไปกับ อาหารไทย ให้เกิดประโยชน์ต่อผู้บริโภคอย่างสมดุลกันที่สุด”
อ.สมพร เริ่มบอกเล่าต่อความเป็นมาและภูมิปัญญาของวัฒนธรรมอาหารไทยในอดีตสู่ปัจจุบัน
“การสั่งสมและสืบทอดมาอย่างยาวนานตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของอาหารไทย ที่ยากจะมีชาติใดลอกเลียนแบบได้ นับเป็นวัฒนธรรมของชาติที่มีความโดดเด่น ทั้งในเรื่องของรสชาติคุณค่าทางโภชนาการและมีสรรพคุณทางยาอีกมากมาย โดยอาหารไทยแบ่งเป็น อาหารคาว และ อาหารหวาน”
“อาหารไทยเป็นอาหารที่มีพืชสมุนไพรเป็นองค์ประกอบที่สำคัญ เช่น มีพืชผักต่างๆ เครื่องปรุง เครื่องเทศ ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่บ่งบอกถึงเอกลักษณ์ของอาหารไทยและเนื้อสัตว์เช่นเนื้อหมูเป็ดไก่ปลากุ้งหอยลายอื่นในเครื่องเทศจะช่วยในการแต่งกลิ่นรสและเพิ่มสีสันของอาหารแล้วยังใช้ดับกลิ่นข่าวของเนื้อสัตว์และยังมีสรรพคุณในทางยาที่ทำให้อาหารไทยเป็นอาหารที่เหมาะสมในการส่งเสริมสุขภาพ”
ต่อมา อ.สมพร ยังได้ให้ความรู้เรื่อง “คุณค่าทางยาในองค์ประกอบของรสชาติสู่อาหารไทย” ต่อด้วยว่า อาหารไทย มีเอกลักษณ์ด้านรสชาติ มีความกลมกล่อมขอ 3 รส คือ เปรี้ยว หวาน เผ็ด ได้อย่างลงตัวพอดียังมีเมนูอาหารรสขม และอาหารรสหวาน ที่เด่นในรสหวาน
จุดเด่นของอาหารไทย คือการใช้เครื่องเทศชนิดต่างๆ เพราะนอกจากจะทำให้อาหารมีรสและกลิ่นตามที่ต้องการแล้วส่วนใหญ่ยังมีสรรพคุณทางยาเช่น กระเทียม ขมิ้น ข่า ตะไคร้ กระชาย พริกไทย เป็นต้นรสชาติของเครื่องเทศ หรือรสชาติในเมนูอาหาร จะเป็นตัวบอกสรรพคุณทางยาได้อย่างชัดเจนและช่วยเสริมภูมิต้านทาน
เรียนรู้วิธีคิดมุมมองต้นน้ำจากเกษตรกร พร้อมปฏิบัติจริง สร้างพื้นที่เรียนรู้ความมั่นคงทางอาหารของชุมชน
ทั้งนี้ก่อนที่เราจะได้รับประทานพืชผักสมุนไพรทั้งหลาย ล้วนต้องผ่านกระบวนการต้นน้ำที่มาจากเกษตรกร ซึ่งเป็นสายผลิตที่เริ่มจากศูนย์สู่พื้นที่การเรียนรู้เกษตรกรชุมชน โดยเวทีนี้ มี อ.สนธิกาญจน์ วิโสจสงคราม ศูนย์การเรียนรู้กสิกรรมไทยบ้านภูลิตา สงขลา ที่จะมาอธิบายเรื่องและแนะนำความรู้ส่งต่อให้กับชาวเกษตรหรือผู้ที่สนใจเริ่มต้นหันมาผลิตเอง
ก่อนสถานการณ์ Covid-19
มีการจัดอบรมส่งเสริมการเรียนรู้การรวมกลุ่มเครือข่ายเกษตรอินทรีย์ อาหาร ปลอดภัย สนับสนุนให้ผลิตอาหารในรูปแบบเกษตรกรรมยั่งยืน มีแหล่งอาหารในรูปแบบชุมชน มีแหล่งเรียนรู้ชุมชนและแหล่งต้นแบบอาหารปลอดภัย อาทิเช่น ส่งเสริมให้ความรู้ร้านอาหาร ในโรงเรียนและชุมชน สนับสนุนให้โรงเรียนมีแหล่งอาหารที่ปลอดภัยและมั่นคง
‘ทุกคนจะมีองค์ความรู้ติดตัว อะไรที่จะผลิตเองได้ก็จะสามารถปรับตัวได้และสามารถนำผลผลิตต่างๆ มาต่อยอดได้ เกษตรกรแต่ละครัวเรือนปลูกผักกินเอง การตลาดในชุมชนตลาดหน้าบ้านออนไลน์มีการรวมกลุ่มเครือข่ายให้ความรู้ทางออนไลน์ มีศูนย์เรียนรู้เป็นแหล่งอาหารชุมชนเป็นแหล่งต้นแบบให้ชุมชน มีรูปแบบเกษตรกรรมยั่งยืนหลากหลายรูปแบบมีแหล่งอาหารในลักษณะสวนป่าอาหาร รวมกลุ่มเล็กๆผลิตและแปรรูป’
การรับมือช่วงโควิด-19 และการสร้างแหล่งอาหารปลอดภัยและความมั่นคง
ทุกครัวเรือนสามารถผลิตพืชผักทานเองได้ อาทิเช่น กลุ่มคนวิสาหกิจ จะมีพื้นที่ส่วนกลางที่ช่วยกันส่งเสริมและปลูกพืชผักเกิดตลาดเล็กแลกเปลี่ยนซื้อขายในชุมชน มีการตลาดออนไลน์ให้ความรู้ การรับมอสถานการณ์ต่างๆ ด้วยการสร้างแหล่งอาหารปลอดภัยและความมั่นคงทางด้านอาหาร 1 ครัวเรือน 1 แปลงเกษตรอินทรีย์ 1 แหล่งอาหารปลอดภัย 1 ตำบล 1 แหล่งอาหารปลอดภัยในโรงเรียน
เพียงพอ ปลอดภัย มีปริมาณที่หลากหลายด้วยเกษตรอินทรีย์ระดับครัวเรือน ความรู้ในการผลิต
โภชนาการ หลักการโภชนาการ ความเข้าใจ พฤติกรรมการบริโภคอาหาร เข้าถึงอาหารปลอดภัย
ครัวเรือนผลิตเอง หรือเครือข่ายความรู้ในการเข้าถึง ตลาดชุมชน
ความยั่งยืนของอาหาร การปรับตัวตั้งรับเมื่อวิกฤติของเกษตรกรแหล่งสำรองอาหารในยามวิกฤติ
“สิ่งที่อยากชวนเครือข่ายเกษตรกรและผู้ประกอบการร้านอาหารทำร่วมกัน คือ การพัฒนากลไกการพัฒนาห่วงโซ่อาหารร่วมกันภาคการเกษตรต้นน้ำสู่ผู้บริโภคผู้ประกอบการร้านอาหารสนับสนุน ให้มีมาตรฐานเกษตรอินทรีย์มาตรฐานด้านอาหารปลอดภัยที่สามารถตรวจสอบย้อนกลับเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภคมีการประสานงานร่วมกันระหว่างเกษตรกรและผู้ประกอบการร้านอาหารในการวางแผนการผลิตและการตลาดร่วมกันตั้งแต่กระบวนการการผลิตการทำมาตรฐานการรวบรวมส่งผลิตเกษตรอินทรีย์สู่ร้านอาหารพัฒนาหนึ่งร้านอาหารหนึ่งต้นแบบอาหารปลอดภัยและโภชนาการทางชุมชน”
ทำความเข้าใจ ธุรกิจท่องเที่ยวผ่านมุมมองผู้บริโภค ยามวิกฤต พร้อมเทคนิคและโอกาสในอนาคต
นอกเหนือจากมุมมองอาหารไทยยุคโควิด ที่เราได้ทราบถึงข้อมูลผ่านประสบการณ์ของผู้เชี่ยวชาญหลากหลายท่าน และท้ายที่สุดจะขาดประเด็นนี้ไปไม่ได้เด็ดขาด นั่นคือการเปิดมุมมองของผู้บริโภคและด้านการท่องเที่ยว โดย คุณกิตติ ทิศสกุล ร้านอาหารสบันงา เชียงราย ที่จะมาอธิบายวิกฤติเรื่องของโควิดและการท่องเที่ยวรวมไปถึงพฤติกรรมต่อตัวผู้บริโภคอีกด้วย
“วิกฤตเรื่องของโควิด-19 และการท่องเที่ยวสามารถมองได้เป็น 2 ทาง ทั้ง วิกฤติและโอกาส แต่ในส่วนของจังหวัดเชียงราย เรามองให้เป็นโอกาส พฤติกรรมของผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป และผู้บริโภคหรือนักท่องเที่ยว จะหันมาท่องเที่ยวที่เป็นธรรมชาติและจะคำนึกถึงประสบการณ์ใหม่ๆ สัมผัสวิธีเกษตรกร ประเทศที่ได้เปรียบ อย่างประเทศไทย มีโอกาสที่จะพลิกฟื้นเศรษฐกิจในไม่ช้า”
“เทรนด์การท่องเที่ยวที่เปลี่ยนไปและนักท่องเที่ยวจะเน้น เรื่องของสุขภาพ Wellness ในเรื่องของ อาหาร สุขภาพ การออกกำลังกาย การนำสินค้าหรือสิ่งที่มีอยู่จากเดิมมาพัฒนาและต่อยอดให้เกิดจุดขายที่น่าสนใจ อาทิเช่น สมุนไพรลูกประคบ ส่วนนี้จึงเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาธุรกิจให้เกิดโอกาสใหม่ๆ อาทิเช่น แม่หลวงสังเวียน เป็นชุมชนผลิตพืชผักอาหารปลอดภัย ส่งร้านอาหารและโรงแรม หลังจากการส่งผักแล้ว ก็จับมือกับธนาคารและเขียนโปรแกรมท่องเที่ยวเสนอกลุ่มนักท่องเที่ยว ให้เกิดเป็นโฮมสเตย์และสร้างรายได้ให้กับชุมชนได้อีกด้วย”
ที่มา :
- 5 คำแนะนำสำหรับคนที่กังวลโรคโควิด จนลืมใส่ใจอาหารการกินและสุขภาพ
- ตลาดแรงงาน EEC หลังวิกฤต COVID-19 ต้องเร่งพัฒนาทักษะดิจิทัลพร้อมยกระดับมาตรฐานแรงงานในอุตฯ อาหาร–โรงแรม
- สถาบันอาหาร” ปักธง Future Food ร่วมขบวน 10 S-Curve
หลากหลายเคล็ดลับ กินอาหารเป็นยา สร้างภูมิต้านทานให้ร่างกาย
‘อาหารไทย อาหารโลก’ ผนึกกำลังภาคอุตสาหกรรม เร่งผลิตอาหารสวนกระแสวิกฤต ตอบโจทย์เทรนด์โลก
‘เส้นโปรตีนไข่ขาว 100%’ นวัตกรรมอาหารสุขภาพฝีมือนักวิจัยไทย นำเทรนด์ไกลถึงครัวโลก
