ข้อมูลที่น่าตกใจคือ ปัจจุบันขยะพลาสติกกว่า 90% ในมหาสมุทรทั่วโลก ถูกปล่อยออกจากแม่น้ำเพียง 10 สายเท่านั้น แต่ที่น่ายินดีคืออย่างน้อย ณ ขณะนี้ มีนวัตกรรมรักษ์โลกจากบริษัทเล็กๆ แต่เปี่ยมด้วยไอเดียเด่น อย่าง Plastic Fischer และ RiverRecycle ที่กำลังปรับใช้โซลูชันต้นทุนต่ำและใช้เทคโนโลยีที่ไม่ได้ล้ำสมัยอะไร เพื่อดักจับขยะพลาสติกจากแม่น้ำไม่ให้ไหลลงสู่มหาสมุทร ซึ่งเป็นการตัดวงจร Ocean Plastic Solution ไม่ให้เกิดขึ้น
การปกป้องระบบนิเวศในมหาสมุทรจากมลภาวะพลาสติกถือเป็นหนึ่งในข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมของโลกในยุคนี้ เพราะมหันตภัยที่เกิดจาก Ocean Plastic Pollution นั้นเลวร้ายมาก โดยโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (UNEP) รายงานว่าขยะพลาสติกจำนวน 8 ล้านตัน จะลงเอยในมหาสมุทรเป็นประจำทุกปี และคาดการณ์ว่าจะเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าภายในปี 2025 หากเราไม่ดำเนินการในการป้องกันและจัดการกับปัญหานี้อย่างจริงจัง ซึ่งอินโฟกราฟิกจาก UNEP ด้านล่างนี้แสดงให้เห็นว่ามากกว่า 90% ของพลาสติกในมหาสมุทรทั้งหมดทั่วโลกมีต้นกำเนิดมาจากแม่น้ำเพียง 10 สายเท่านั้น ได้แก่ แม่น้ำไนล์ แม่น้ำไนเจอร์ แม่น้ำโขง แม่น้ำคงคา แม่น้ำพรหมบุตร แม่น้ำเมกนา แม่น้ำแยงซี แม่น้ำฮวงโห แม่น้ำจูเจียง และแม่น้ำไห่ จะเห็นว่าแต่ละสายล้วนยิ่งใหญ่ และมีความสำคัญต่อวิถีชีวิตของผู้คนและชุมชนในแต่ละพื้นที่เป็นอย่างมาก
ปริมาณขยะพลาสติกจำนวนมหาศาลขนาดนี้ ทำให้รู้สึกว่านี่เป็นภารกิจที่ยิ่งใหญ่ เป็นไปไม่ได้ที่จะบรรลุ แต่กลับมีบริษัทเล็กๆ หาญกล้าที่จัดการกับปัญหาที่ต้นทาง ด้วยการนำเสนอโซลูชั่นที่ใช้เทคโนโลยีขั้นต่ำแต่เป็นนวัตกรรมที่สร้างความแตกต่างด้านไอเดียและไม่เคยมีใครทำมาก่อน
ทำความสะอาดแม่น้ำเพื่อปกป้องมหาสมุทร
Plastic Fischer สตาร์ทอัพด้านสิ่งแวดล้อมจากเยอรมนี ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2019 โดยกลุ่มเพื่อนสนิท 3 คน พวกเขาถูกกระตุ้นให้ดำเนินการภารกิจนี้ หลังจากได้เห็นระดับมลพิษพลาสติกในแม่น้ำโขงที่ไหลผ่านเวียดนามในช่วงวันหยุด พวกเขาตระหนักได้อย่างรวดเร็วว่าแทบไม่มีการดำเนินการจัดการใดๆ เลย ที่จะบรรเทาผลกระทบจากกระแสธารของขยะพลาสติกที่หลั่งไหลไม่สิ้นสุด ดังนั้นพวกเขาจึงตัดสินใจทำบางอย่างเกี่ยวกับเรื่องนี้ โดยใช้หลักการของการสร้างในท้องถิ่น รวมถึงการใช้เทคโนโลยีขั้นต่ำ และต้นทุนต่ำ ก่อเกิดเป็นนวัตกรรมที่เรียกว่า “TrashBoom” เขื่อนลอยน้ำที่ทอดยาวขวางแม่น้ำเพื่อดักจับขยะพลาสติกในขณะที่กระแสน้ำพัดผ่าน
TrashBoom ประกอบด้วยทุ่นลอยที่ทำจากท่อพลาสติกมาตรฐาน ติดกับตะแกรงลวดที่มีลักษณะคล้ายรั้ว ตัวกั้นตาข่ายยื่นลงไปในน้ำเพื่อจับชิ้นส่วนพลาสติกที่ลอยอยู่ใต้ผิวน้ำ
Plastic Fischer ชี้ว่าด้วยความเรียบง่ายของ TrashBoom หมายความว่าอุปกรณ์นี้สามารถสร้าง ซ่อมแซม ปรับใช้ ดำเนนิการ และปรับขนาดได้อย่างรวดเร็วในประเทศกำลังพัฒนาต่างๆ โดยชุมชนจะได้รับประโยชน์จากสภาพแวดล้อมที่ไม่เพียงแค่สะอาดขึ้นเท่านั้น แต่ยังได้รับประโยชน์จากการจ้างงานใหม่อีกด้วย
ทั้งนี้ ทีมงานของ Plastic Fischer ร่วมกับกองทัพแห่งชาติในเมืองบันดุง ประเทศอินโดนีเซีย เพื่อพัฒนาและทดสอบ TrashBoom ในแม่น้ำจีตารุม แม่น้ำที่มีมลพิษมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก อุปกรณ์ดังกล่าวสามารถดักจับปริมาณขยะพลาสติกที่สามารถกู้คืนจากแม่น้ำได้อย่างมาก
“นี่เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการหยุดยั้งขยะพลาสติกที่ไม่ให้ไหลสงสู่ท้องทะเลและมหาสมุทร แทนที่จะใช้เทคโนโลยีไฮเทคแบบอัตโนมัติเต็มรูปแบบ เราเน้นการสร้างงาน สร้างความตระหนักรู้ และเสนอทางเลือกแทนการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้งในชุมชนที่เรากำลังทำงานอยู่ การเก็บพลาสติกจากแม่น้ำเป็นสิ่งสำคัญมาก ตราบใดที่ยังการจัดการและการรับรู้ถึงปัญหามีขยะไม่เพียงพอ”
โดยขยะพลาสติกจะถูกเก็บรวบรวมด้วยมือจากระบบดักจับนี้เป็นประจำทุกวัน และนำไปคัดแยกเพื่อนำเข้าสู่ขั้นตอนการรีไซเคิลต่อไป แต่น่าเสียดายที่ขยะส่วนใหญ่ที่ถูกดักจับได้นั้น ไม่สามารถรีไซเคิลได้จึงถูกส่งไปกำจัดด้วยกระบวนการทางความร้อนที่โรงเผาขยะที่ผ่านการรับรอง
หวังใช้เทคโนโลยีโอเพ่นซอร์ส เพื่อเพิ่มโอกาสในการดักขยะพลาสติกในแม่น้ำทั่วโลก
หลังจากการทดลองประสิทธิภาพการใช้งานของ TrashBoom แล้ว Plastic Fischer วางแผนที่จะขยายการใช้งานอย่างรวดเร็วทั้งในอินโดนีเซีย นอกเหนือจากเมืองบันดุง โดยจะขยายไปที่ และนครโฮจิมินห์ เวียดนาม ตลอดจนเมืองบังกาลอร์ พาราณสี และติรุวนันตปุรัม ของอินเดีย โดยบริษัทฯ จะทำเทคโนโลยีโอเพ่นซอร์ส เพื่อเพิ่มโอกาสในการดักขยะพลาสติกในแม่น้ำทั่วโลก ด้วยการให้คำแนะนำโดยละเอียดเกี่ยวกับวิธีสร้างและใช้งาน TrashBoom บนเว็บไซต์ของ Plastic Fischer
การสร้างเศรษฐกิจหมุนเวียนจากขยะพลาสติกในแม่น้ำ
อีกบริษัทหนึ่งที่นำแนวคิดด้านนวัตกรรมรักษ์โลกมาแก้ปัญหาขยะพลาสติกในมหาสมุทร คือ บริษัท RiverRecycle ของฟินแลนด์ ที่ก่อตั้งขึ้นในกรุงเฮลซิงกิ เมื่อปี 2019 โดย Anssi Mikola ปัจจุบันดำเนินงานใน 9 ประเทศ ได้แก่ ฟินแลนด์ ไทย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ เวียดนาม อินเดีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และกานา โดยได้รับการสนับสนุนจากทีมงานมืออาชีพมากกว่า 15 คนทั่วโลก ตลอดจนมีเครือข่ายความร่วมมือและความร่วมมือที่กว้างขวาง
ธุรกิจนี้มีเป้าหมายที่จะติดตั้งจุดทำความสะอาดและรีไซเคิล 500 จุดในแม่น้ำส่วนใหญ่ที่ปล่อยมลพิษขยะพลาสติกลงสู่มหาสมุทร ชุมชนที่ใช้เทคโนโลยีของบริษัทจะได้รับประโยชน์ ไม่เพียงแต่จากสภาพแวดล้อมที่สะอาดขึ้นเท่านั้น แต่ยังรวมถึงงานใหม่ๆ ที่จะเกิดขึ้นจากกระบวนการรีไซเคิลด้วย เช่นเดียวกับกรณีของ Plastic Fisher
“RiverCycle ทำการติดตั้งระบบการจัดการของเสียบนชายฝั่งของแม่น้ำที่มีมลพิษมากที่สุด เพื่อรวบรวมและรีไซเคิลขยะพลาสติกและเศษขยะที่ลอยอยู่ในแม่น้ำเหล่านั้น ช่วยให้เทศบาลในท้องถิ่นสามารถจัดการขยะพลาสติกได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขณะเดียวกันก็สร้างงานที่ปลอดภัยและยุติธรรมสำหรับชุมชนที่เป็นเจ้าภาพ และช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจด้วย”
“เทคโนโลยีของเราเน้นเก็บขยะลอยน้ำจากแม่น้ำ ทำให้กำจัดได้ง่าย ขยะที่เก็บรวบรวมจะถูกจัดเรียงตามประเภทวัสดุและจำหน่ายเพื่อรีไซเคิล (หากเป็นไปได้) ในขณะที่ขยะอินทรีย์จะถูกหมัก ขยะพลาสติกมูลค่าต่ำที่เหลืออยู่ซึ่งมักจะถูกกำจัดในหลุมฝังกลบที่มีความเสี่ยงที่จะหลุดเข้าสู่สิ่งแวดล้อม ถูกนำมาใช้ในกระบวนการที่ใช้เทคโนโลยีไพโรไลซิส เพื่อเปลี่ยนขยะพลาสติกให้เป็นน้ำมันชีวภาพขั้นสูง และนำไปจำหน่าย จากนั้นเมื่อได้กำไร ส่วนหนึ่งจะนำกลับมาใช้จ่ายในชุมชนที่เป็นเจ้าภาพเพื่อรักษาระบบไว้”
“ด้วยรูปแบบธุรกิจเศรษฐกิจหมุนเวียนนี้ ของเสียทั้งหมดถือเป็นมูลค่า ซึ่งเอื้อต่อความยั่งยืนทางการเงินของโครงการ ด้วยเหตุนี้ ชุมชนที่กำลังพัฒนาจึงสามารถปรับปรุงสภาพแวดล้อมและเศรษฐกิจในท้องถิ่นได้ในคราวเดียวกัน”
