วัฒนธรรม…กินได้

ประเทศไทยได้รับการยอมรับจากนานาชาติ ในความโดดเด่นทางด้านวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์และมีความหลากหลาย กลายเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางที่ดีสุดแห่งหนึ่งของโลก เป็นความใฝ่ฝันของของชาวต่างชาติอยากมาท่องเที่ยว ได้รับการจัดอันดับให้เป็นประเทศที่มีมรดกวัฒนธรรม (Heritage) ที่ดีที่สุดประจำปี 2021 อันดับ 1 ของอาเซียน โดยประเมินจากปัจจัยต่างๆ เช่น ความดีเลิศด้านอาหาร สถานที่ท่องเที่ยวด้านวัฒนธรรม ขณะที่การจัดอันดับ 50 อาหารที่ดีที่สุดในโลก ปรากฏว่าอาหารของประเทศไทย คือ แกงมัสมั่น อยู่ในอันดับ 1 ต้มยำกุ้ง อันดับ 8 และส้มตำ อันดับ 46

ปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์วัฒนธรรมชุมชนไทยกำลังเป็นที่จับตามองจากตลาดต่างประเทศ เนื่องจากเป็นผลิตภัณฑ์หัตถศิลป์ที่หาได้ยาก เป็นงานฝีมือที่มีคุณค่า ซึ่งภาคเอกชนมีความสนใจและต้องการที่จะซื้อผลิตภัณฑ์วัฒนธรรมชุมชนไทย เป็นจำนวนมาก เพื่อสนองความต้องการของผู้บริโภคนำไปจำหน่ายในช่องทางการตลาดของตนเองที่เป็นการตลาด ที่จำหน่ายสินค้าในพื้นที่จริง (offline) และตลาดออนไลน์ (online) โดยเน้นว่าผลิตภัณฑ์จะต้องมีเรื่องเล่าทางวัฒนธรรมและแสดงให้เห็นถึงอัตลักษณ์ของชุมชน

ที่น่าสนใจก็คือ ในอุตสาหกรรมแขนงนี้ เรามีองค์กรเอกชนที่มีความแข็งแกร่ง พร้อมเปิดตลาดสินค้าวัฒนธรรมไทยไปต่างประเทศจำนวนมาก เช่น 7 หน่วยงานที่ถือว่าอยู่ในแถวหน้าระดับโลก คือ

• 1. สมาคมการค้าส่งเสริมหัตถกรรมไทย (THTA) และ สมาคมส่งเสริมและพัฒนาหัตถกรรมอาเซียน (AHPADA)

• 2. สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย กลุ่มอุตสาหกรรมหัตถกรรมสร้างสรรค์ (Creative Craft Industry Club)

• 3. สมาคมการค้าเพื่อความยั่งยืนของเกษตรกร (CASA Association) สนับสนุนสินค้าจากผู้ประกอบการเพื่อขยายตลาดสู่ประเทศจีน

• 4. Thai Pavilion Corporate Co., Ltd. ตัวแทนการค้ารายใหญ่เพื่อนำสินค้าไทยไปจำหน่ายในประเทศจีน หลากหลายช่องทางรวมถึงสนามบิน

• 5. บริษัท เจียเม้งมาร์เก็ตติ้ง จำกัด ผู้ดำเนินการร้านใบเมี่ยง ร้านจำหน่ายผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพรายใหญ่

• 6. บริษัท บางกอก อินสตรูเม้นท์ เซ็นเตอร์ จำกัด ดำเนินธุรกิจนำสินค้าจากผู้ประกอบการเข้าสู่ห้างค้าปลีกทั้งในและต่างประเทศ

• 7. บริษัท ครีเอทีฟ สเปซชิพ จำกัด บริษัทผู้เชี่ยวชาญด้านการตลาดออนไลน์ในประเทศจีนและฮ่องกง มากว่า 10 ปี อาทิ ALIBABA.COM TMALL.COM TAOBAO WEIBO.COM GOOD ROUGTHER

นั่นทำให้ นายอิทธิพล คุณปลื้ม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม (รมว.วธ.) มองว่า การดึงองค์กรเอกชนรายใหญ่เหล่านี้มาช่วยต่อยอดขยายตลาดผลิตภัณฑ์วัฒนธรรมชุมชน จะทำให้ชุมชนมีงานทำ  มีรายได้ เศรษฐกิจชุมชน สามารถดำรงชีวิตได้อย่างยั่งยืน นำมาสู่การลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือของกระทรวงวัฒนธรรมกับ 7 องค์กรเอกชนดังกล่าว ที่จะร่วมกันส่งเสริมตลาดผลิตภัณฑ์วัฒนธรรมชุมชนไทยให้สัมฤทธิ์ผลอย่างเป็นรูปธรรม

โดยความร่วมมือหลักที่จะดำเนินการร่วมกันจะอยู่ในกรอบระยะเวลา 3 ปี ได้แก่ 1. การส่งเสริมกิจกรรมความรู้พัฒนาศักยภาพตลาดและเพิ่มช่องทางการจำหน่าย 2. ความร่วมมือกันเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ภาพลักษณ์ผลิตภัณฑ์วัฒนธรรมชุมชนไทยให้เป็นที่รู้จักผ่านสื่อในช่องทางต่างๆ และ 3. สนับสนุนพื้นที่จัดแสดงและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทั้งในและต่างประเทศ สำหรับความร่วมมือดังกล่าวกระทรวงฯ และองค์กรเอกชนจะร่วมกันดำเนินการ แก้ไขปัญหา/อุปสรรค เพื่อร่วมกันผลักดันให้โครงการเป็นไปตามวัตถุประสงค์เป็นรูปธรรมอย่างยั่งยืน

“ความสำเร็จในครั้งนี้ เป็นเพียงก้าวแรกของการดำเนินงานในโครงการกระตุ้นและส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากด้วยการพัฒนาผลิตภัณฑ์วัฒนธรรมชุมชนไทยสู่สากล นับจากนี้ต่อไปกระทรวงวัฒนธรรมยังมีแผนที่จะขยายไลน์ของกลุ่มผลิตภัณฑ์วัฒนธรรมชุมชนจากที่ทำอยู่ในปัจจุบันในกลุ่ม ผ้าทอ งานจักสาน ของที่ระลึก งานหัตถกรรม อาหารแปรรูปต่างๆ จะขยายไปสู่ไลน์ผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น รวมถึงการสานต่อความร่วมมือกับภาคเอกชนรายใหญ่อื่นๆ เพื่อส่งเสริมช่องทางการตลาดให้กับผู้ประกอบการฐานราก ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นการดำเนินการตามนโยบาย การนำวัฒนธรรมมาสร้างเศรษฐกิจด้วยการพัฒนายกระดับสินค้าและบริการทางวัฒนธรรม เพื่อมุ่งพัฒนาศักยภาพผลิตภัณฑ์ชุมชนสู่อุตสาหกรรมวัฒนธรรม ขยายตลาดสินค้าและบริการทางวัฒนธรรมทั้งในและต่างประเทศ พัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เป็นสินทรัพย์ทางวัฒนธรรมและทรัพย์สินทางปัญญาบนหลักการของโมเดลเศรษฐกิจใหม่ BCG นั่นเอง” รมว.วธ. กล่าว

เรายังมีอาหารไทย ศิลปวัฒนธรรมไทย เช่น นาฎศิลป์ไทย มวยไทย การนวดแผนไทย สถานที่ท่องเที่ยว เทศกาลต่างๆ เช่น สงกรานต์ ที่สามารถสร้างมูลค่าได้อย่างมหาศาล หากยังจำกันได้ ในปีที่ผ่านมา รัสเซล โครว์ นักแสดงชาวนิวซีแลนด์-ออสเตรเลียที่มีชื่อเสียงระดับโลก เจ้าของรางวัลออสการ์ สาขานักแสดงนำฝ่ายชายยอดเยี่ยมจากภาพยนตร์ เรื่อง Gladiator ได้เข้ามาไทยเพื่อถ่ายทำภาพยนตร์ “Beer Run” ช่วงเดือน ก.ย.-ต.ค. 2564 ก็ได้แสดงความชื่นชมในวัฒนธรรมไทย ทั้งแหล่งท่องเที่ยว อาหารการกิน ศิลปะต่างๆ รวมถึงน้ำใจไมตรีของไทย บอกเล่าผ่านสื่อออนไลน์กระจายไปทั่วโลก

“ซอฟต์ พาวเวอร์” (Soft Power) ของไทยในปัจจุบันก็ไปอวดผู้คนทั่วโลก โดยเฉพาะการสนับสนุนอุตสาหกรรมภาพยนตร์และวีดิทัศน์ (Film) ให้ไปโลดแล่นในต่างประเทศ ภายใต้แบรนด์ Content Thailand มีการเปิดการเจรจากับนักลงทุนทั่วโลกและจัดสัมมนาผ่านรูปแบบออนไลน์อย่างต่อเนื่อง นำคุณค่าของวัฒนธรรมมาต่อยอดสร้างสรรค์สินค้าและบริการ (Creative Culture) เพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ สร้างรายได้จากอุตสาหกรรมภาพยนตร์ที่มีมูลค่าไม่น้อยกว่า 2.19 แสนล้านบาท

ความโดดเด่นและทรงคุณค่าเหล่านี้ หากมีการสร้างการรับรู้สู่ชาวต่างชาติมากขึ้น ก็จะเพิ่มโอกาสให้สินค้าไทย บริการไทย และการท่องเที่ยวไทยมีมูลค่าสูงขึ้น กระจายรายได้สู่ชุมชน ขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานราก เป็นวัฒนธรรมที่จับต้องและกินได้อย่างแท้จริง