ตอนที่ 7 บ้านกับความคิดคาร์มาร์กซ์ที่ทริเออร์
การท่องไปในโลกของ คาร์ล มาร์กซ์ ที่เมืองทริเออร์กับศาสตร์จารย์เบียทริคซ์ ทำให้มีความรู้สึกเหมือนกับได้กลิ้งเกลือกสัมผัสอยู่ในตำนานแห่งสังคมนิยม ที่เป็นต้นกำเนิดความคิดสังคมประชาธิปไตยด้วยตนเอง ได้เดินผ่านพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ อารยธรรม ความเคลื่อนไหวของสังคมเศรษฐกิจในเยอรมัน และยุโรปฯ
สัมผัสทางความคิดได้ว่าผลจากการปฏิวัติการเมืองในฝรั่งเศส การปฏิวัติอุตสาหกรรมในช่วงปลายศตวรรษที่ 17 สร้างความเปลี่ยนแปลงให้มนุษย์ในสังคมโลกอย่างกว้างขวาง ในทางการเมืองที่มีการปฏิวัตินั้นทำให้ผู้คน-สังคมยุโรป ก้าวออกจากวังวนของจารีต-ขนบธรรมเนียมปฏิบัติโบราณ สู่เส้นทางที่เรียกกันว่า ประชาธิปไตย
การปฏิวัติอุตสาหกรรมที่เกิดขึ้นสร้างความก้าวหน้าขึ้นใหม่ ที่พัฒนามูลค่าพลังการผลิตขึ้นนับร้อยเท่า แต่ทว่าในยุคแรกนั้น ผลประโยชน์ส่วนใหญ่กลับตกอยู่ในมือของเจ้าของ “ทุน”
ผู้ใช้แรงงานต้องดำรงชีวิตอัตคัตแร้นแค้น ทำให้ความคิดสังคมนิยมรากฐานของแนวทางสังคมประชาธิปไตยสถาปนาขึ้นตามปัจจยาการของมัน และแพร่กระจายปลดโซ่ตรวนที่พันธนาการผู้ใช้แรงงานในยุโรปในยุคนั้น การเปลี่ยนแปลงของสังคมในยุโรป จึงเต็มไปด้วยการปะทะกันทางความคิด จนเกิดการต่อสู้ สูญเสียเลือดเนื้อและชีวิตมากมาย
การเปลี่ยนผ่านของสังคมยุโรป เป็นการเคลื่อนไหวที่เต็มไปด้วยพลังปัญญาที่เร้าใจตลอดเวลา ตั้งแต่อดีตจนถึงทุกวันนี้
ในตัวบ้านคาร์ลมาร์กซ์ เราได้เห็นความเป็นสามัญชนแบบชนชั้นกลางของคาร์ลมาร์กซ์ ที่มีชีวิตครอบครัวเยี่ยงคนทั่วไป บ้านมีบรรยากาศขรึม เหมือนดังผู้เคร่งครัดทางวิชาการ ที่น่าอัศจรรย์ใจก็คือ บ้านหลังนี้รวบรวมเอาผลงานและเอกสารที่คาร์ล มาร์กซ์เขียนในสมัยที่เขามีชีวิตอยู่ ซึ่งมีปริมาณมากพอกับหนังสือในห้องสมุดในมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงในเมืองไทยหลายแห่งทีเดียว บ่งบอกว่ามาร์กซ์ได้ศึกษาค้นคว้าทำงานหนักมาตลอดชั่วชีวิต
อย่างไรก็ตาม แม้ไม่พบสังคมยูโทเปียแบบที่มาร์กซ์และโลกสังคมนิยมคอมมิวนิสต์ปรารถนา กาลเวลาและการเติบโตก้าวหน้าใหม่ก็ปรับตัวเปลี่ยนไปแล้ว แต่การปรับแนวทางทางการเมืองที่พยายามปกป้องความเป็นมนุษย์ และการสร้างเงื่อนไขความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างมนุษย์และสังคม ตามแบบสังคมประชาธิปไตย ก็ยังสืบทอดมาจนทุกวันนี้ในนามของพรรคเอสพีดี
ผลการเลือกตั้งสภาผู้แทนราษฎรแห่งรัฐในปี พ.ศ. 2539 ที่ผ่านมาของรัฐไรน์ลันด์-ฟัลส์ ซึ่งเมืองทริเออร์ตั้งอยู่ พรรคเอสพีดีเป็นผู้ชนะได้รับเสียงโหวต 39.8% ชนะพรรคซีดียูที่เป็นคู่แข่งแบบเฉียดฉิวไม่ถึง 2%
ความแปรผันของโลกสังคมนิยมไม่มีผลกระทบต่ออัจฉริยะภาพของคาร์ล มาร์กซ์ เพราะมาร์กซ์ได้สร้างสรรค์ปรัชญาและงานไว้มากมายหลากหลายรูปแบบ ในหนังสือดาสแคสปิตัล (Das Kapital) และในแถลงการณ์พรรคคอมมิวนิสต์ (communist manifesto) ล้วนเต็มเปี่ยมไปด้วยพลังของการเรียกร้อง “ความเป็นธรรมต่อมนุษย์และสังคม” เต็มไปด้วยความคิด ปรัชญา ที่มุ่งปกป้องภาวะแห่งความเป็นมนุษย์ ที่โลกทุนนิยมกำลังกระทำต่อคนและสังคมอย่างเมามัน ทั้งโดยจงใจ และไม่ได้ตั้งใจ
งานของมาร์กซ์เป็นงานที่ยืนอยู่ตรงข้ามวิถีทุนนิยม ใช้ตรรกะเชื่อมปรากฏการณ์ที่พบเข้ากับสภาวะธรรมชาติและสามัญสำนึกของความเป็นมนุษย์ เป็นงานที่เปี่ยมภูมิปัญญาและมนต์ขลังที่เพรียกหาจริยธรรมที่พึงมีต่อการสรรค์สร้างความเสมอภาค เท่าเทียม และความเป็นธรรมให้มนุษย์ เพื่อสร้างสังคมที่อยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข
ท่ามกลางลัทธิบริโภคนิยมและความแปลกแยก ที่มนุษย์กำลังถูกครอบงำจากระบบเศรษฐกิจใหม่ ความคิดด้านบวก และภูมิปัญญาด้านสร้างสรรค์ ที่ปรากฏอยู่ในงาน มาร์กซ์ ได้ก่อให้เกิดองค์ความรู้ช่วยสะท้อนความเป็นจริงของสังคมที่หมุนเคลื่อนไปตามกงล้อแห่งกาลเวลาของประวัติศาสตร์
แม้เวลาและสถานการณ์จะเปลี่ยนไปแต่สาระสำคัญที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม วิถีทางเพื่อปกป้องความเป็นมนุษย์และการมุ่งสร้างสังคมการเมืองที่มีคุณธรรม ถือเป็นภารกิจของคนทุกรุ่นที่จักต้องค้นคว้าสืบทอดคุณค่าส่วนที่ดีเหล่านี้ต่อไป
ด้วยเหตุว่าโลกปัจจุบันดำรงอยู่ท่ามกลางพัฒนาการของสังคมเศรษฐกิจที่เปลี่ยนไปอย่างไม่หยุดยั้ง ซึ่งความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น บางครั้งได้ละเลยคุณค่าความเป็นมนุษย์และทำร้ายสังคมอย่างแยบยล เราน่าจะกำลังก้าวออกจากบริบทปัญหาแบบหนึ่งที่ส่งต่อมาจากอดีต สู่ปัญหาแบบใหม่ของวันนี้และอนาคตก็เป็นได้! ต้องดูกันต่อไป
การได้รู้จักโลกของคาร์ล มาร์กซ์ และปฐมบทของสังคมประชาธิปไตยในการเยี่ยมเยือนเมืองทริเออร์ครั้งนี้ เป็นการเดินทางที่มีคุณค่า เราคงไม่อาจลืมทริเออร์ เมืองเล็กๆ ริมแม่น้ำโมเซลที่น่าอยู่ภูมิทัศน์งดงามแห่งนี้ได้เลย ขอบคุณ ศาสตราจารย์ ดร.เบียทริคซ์ (Prof. Dr. Beatrix Bouvier) ผู้อำนวยการบ้านคาร์ล มาร์กซ์
(อ่านต่อตอนที่ 8)
