เป็นอีกหนึ่งผลงานที่ได้รับคัดเลือกให้ไปแสดงใน มหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2565 Thailand Research Expo 2022 กับ “โปรแกรมบริหารสมองเพื่อชะลอภาวะสมองเสื่อม” งานวิจัยจากหิ้งสู่ห้าง ตอบโจทย์ Aging Society หรือสังคมผู้สูงอายุ ฝีมือ นักวิจัย ม.บูรพา โดยงานวิจัยนี้ได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ในการพัฒนาโปรแกรมความเป็นเสมือนจริงสำหรับการเพิ่มหน้าที่การบริหารจัดการสมองในผู้สูงอายุเพื่อเป็นเครื่องมือในการป้องกันหรือชะลอภาวะสมองเสื่อม ซึ่งจะพัฒนาต่อยอดเป็นนวัตกรรมเพื่อรองรับสังคมผู้สูงอายุโดยจะบูรณาการร่วมกับโปรแกรมอื่นๆ ให้สามารถใช้งานได้ง่ายขึ้น
โดยผลงานนี้คิดค้นขึ้นโดยทีม นักวิจัย ม.บูรพา ซึ่งนำทีมโดย รองศาสตราจารย์ ดร.ภัทราวดี มากมี คณบดีวิทยาลัยวิทยาการวิจัยและวิทยาการปัญญา มหาวิทยาลัยบูรพา และ ดร.พีร วงศ์อุปราช ผู้ช่วยคณบดีฝ่ายวิจัย นวัตกรรมและวิเทศสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยบูรพา ที่ได้ร่วมกันพัฒนาโปรแกรมความเป็นจริงเสมือน ด้วยการบูรณาการทฤษฎีความจำขณะคิดเกี่ยวกับภาพและมิติสัมพันธ์ (โปรแกรม Spatial Working Memory) ร่วมกับทฤษฎีการปรับตัวด้านการเคลื่อนไหวและจำภาพ (โปรแกรม Motor Adaptation ) สำหรับการเพิ่มหน้าที่การบริหารจัดการสมองของผู้สูงอายุ
รศ.ดร.ภัทราวดี เปิดเผยถึงแรงบันดาลใจในการพัฒนาโปรแกรมนี้เพิ่มเติมว่า
“เนื่องจากจำนวนผู้สูงอายุในประเทศไทยที่มีสภาวะสมองเสื่อมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และปัจจุบันยังไม่มีแนวทางการรักษาภาวะสมองเสื่อมที่มีประสิทธิภาพ แต่มีงานวิจัยหลายชิ้นชี้ชัดว่าการฝึกสมองสามารถชะลอหรือป้องกันการเกิดภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุได้”
“ประกอบกับวิกฤต COVID–19 ที่เกิดขึ้น ก็ยิ่งเห็นความจำเป็นในการใช้โปรแกรมนี้เพื่อดูแลกลุ่มผู้สูงอายุ โปรแกรมความเป็นจริงเสมือนสำหรับการเพิ่มหน้าที่การบริหารจัดการสมองในผู้สูงอายุนี้จึงได้รับการออกแบบให้ตอบโจทย์การใช้งานของผู้สูงอายุ และทำให้เมื่อใช้โปรแกรมนี้ ผู้สูงอายุรู้สึกเหมือนอยู่ที่บ้านตนเอง โดยจะแบ่งเป็น 3 กิจกรรม คือ ห้องครัวเสมือนจริง ห้องนอนเสมือนจริง และสวนหย่อมเสมือนจริง”
“ในส่วนของกระบวนการทำงานและลักษณะพิเศษของโปรแกรมนี้ คือ เมื่อเปิดโปรแกรมเรียบร้อยแล้วให้เริ่ม เลือกตัวละครผู้สูงอายุซึ่งมี 8 ตัวแบ่งเป็นเพศชาย 4 ตัวและเพศหญิง 4 ตัว มีรูปร่างหน้าตาและการแต่งกายแตกต่างกัน เลือกกิจกรรมเหมือนอยู่บ้าน มี 3 กิจกรรม คือ ห้องครัวเสมือนจริง (Virtual Reality Kitchen) ห้องนอนเสมือนจริง (Virtual Reality Bedroom) สวนหย่อมเสมือนจริง (Virtual Reality Garden) องค์ประกอบของกิจกรรมสำหรับสร้างสถานการณ์จำลองสภาพแวดล้อมความเป็นจริงเสมือน (Virtual Reality) ที่เป็นสถานการณ์ใกล้ตัว โดยเป็นกิจกรรมที่อยู่บ้าน และกิจกรรมการเล่น”
“โดยแต่ละกิจกรรมจะมีองค์ประกอบเพื่อพัฒนาหน้าที่การบริหารจัดการสมอง (Executive Functions) ที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมที่มุ่งไปสู่เป้าหมาย สนับสนุนกิจกรรม ต่างๆ ในชีวิตประจำวัน รวมทั้งการวางแผน คิดยืดหยุ่น การมุ่งเน้นความสนใจ และการยับยั้งพฤติกรรม และกิจกรรมสามารถที่จะวัดผลและประเมินผล ผลการพัฒนาหน้าที่การบริหารจัดการสมองได้”
“ส่วนการวัดประสิทธิภาพผลที่เกิดขึ้นโดยพิจารณาคะแนนการเพิ่มของหน้าที่การบริหารจัดการสมองก่อนและหลังฝึกสมองด้วยโปรแกรมนี้ แบ่งเป็น 3 ด้าน ได้แก่ ความยับยั้งชั่งใจ (Inhibition) การปรับข้อมูลให้เป็นปัจจุบัน (Updating) และการปรับเปลี่ยนความคิดและพฤติกรรม (Shifting) ว่าเพิ่มขึ้นหรือลดลง โดยจะใช้โปรแกรม PEBL กิจกรรมทดสอบ (task) ย่อยในการวัด”
สำหรับแนวทางพัฒนาต่อยอดในอนาคต รศ.ดร.ภัทราวดี กล่าวว่าจะนำโปรแกรมนี้ไปพัฒนาต่อยอดเป็นนวัตกรรมเพื่อรองรับสังคมผู้สูงอายุและต่อยอดการทำวิจัยนี้ ซึ่งนอกจากจะศึกษาเชิงพฤติกรรมของผู้สูงอายุแล้ว ยังจะเพิ่มการศึกษาเพื่อวัดคลื่นไฟฟ้าสมอง(Electroencephalography = EEG) เพื่อยืนยันข้อมูลเชิงพฤติกรรม ซึ่งช่วยระบุตำแหน่งการทำงานของสมองที่ผิดปกติได้ เพื่อนำไปสู่การชะลอหรือป้องกันการเกิดภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุได้ต่อไป ซึ่งเรื่องนี้เป็นอีกหนึ่งจุดเด่นของวิทยาลัยวิทยาการวิจัยและวิทยาการปัญญา มหาวิทยาลัยบูรพา ติดตามได้จาก www.rmcs.buu.ac.th
ด้าน ดร. วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ชี้ว่า
“ด้วยบทบาทหน้าที่สำคัญของ วช. ก็จะดูแลทั้งการส่งเสริมและการพัฒนาบุคลากร การวิจัยนวัตกรรม รวมถึงการให้การสนับสนุนโจทย์ที่ท้าทายทางสังคมในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหา การเพิ่มประสิทธิภาพและการมุ่งที่ประเด็นหลักที่นำสู่เรื่องทิศทางของประเทศ ซึ่งก็ครอบคลุมทั้งงานที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อม ที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ งานที่เกี่ยวข้องกับประเด็นที่ท้าทายสำคัญๆ เช่น ในเรื่ิองของโควิด-19 ขณะเดียวกันก็ยังมองไปในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับมิติทางด้านสังคม เช่น ในเรื่องของสังคมผู้สูงวัย”
“รวมถึงงานที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาทางสังคม การพัฒนาในเรื่องคุณภาพชีวิตของคนไทย ซึ่งประเด็นเหล่านี้้ วช. ได้รับมอบหมายตามทิศทางของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) รวมถึงภาพใหญ่ของประเทศในทิศทางของยุทธศาสตร์ ววน. หรือวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม ซึ่งในแพลตฟอร์มดังกล่าวนี้ก็ครอบคลุมทั้งในเรื่องของการให้การสนับสนุนทุนวิจัยและนวัตกรรม การนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ การมีส่วนร่วมกับเครือข่ายในการผลักดันให้เกิดการใช้งานในการนำตัวผลิตภัณฑ์ ตัวเทคโนโลยี ตัวกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการวิจัยและพัฒนาไปทำให้เกิดประโยชน์ในวงกว้าง”
ที่มา : รายงานข่าว เรื่อง “วช.หนุนนักวิจัย ม.บูรพา พัฒนาโปรแกรมบริหารสมองเพื่อชะลอภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ” จาก Facebook : สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
นวัตกรรมดีๆ ตอบโจทย์ความต้องการของสังคม ฝีมือนักวิจัยไทย
เปิดตำรานวัตกรรม “แม่น้ำเมคคานิกา” ต้นตำรับระบบคลังสินค้าอัจฉริยะสัญชาติไทย
รีวิว นวัตกรรมพลังงานแสงอาทิตย์ จากไอเดีย ‘คนอาชีวะ’ พร้อมส่งมอบใช้งานจริงแล้วในชุมชน
){kind=link}