การขยายตัวของตลาดรถยนต์พลังงานไฟฟ้า กำลังเป็นที่จับตามองทั้งจากบรรดาผู้ผลิตด้วยกัน และจากลูกค้านับพันล้านคนที่กำลังตัดสินใจเปลี่ยนรถยนต์พลังงานฟอสซิลไปเป็นรถยนต์พลังงานไฟฟ้า
ปัจจัยสำคัญที่หลายคนพูดกันสำหรับรถยนต์พลังงานไฟฟ้า คงหนีไม่พ้นประเด็นเกี่ยวกับแบตเตอรี่ ทั้งที่ยังมีอีกปัจจัยหนึ่งซึ่งมีความสำคัญไม่แพ้กัน นั่นก็คือ Chip คอมพิวเตอร์
ซึ่งหากเอ่ยถึงอุตสาหกรรมแบตเตอรี่สำหรับรถยนต์พลังงานไฟฟ้าในจีนแล้ว ต้องบอกว่า จีนได้กำหนดยุทธศาสตร์การผลิตแบตเตอรี่รถยนต์ด้วยความมุ่งมั่น ทำให้จีนเป็นผู้ผลิตแบตเตอรี่รายใหญ่ที่กำลังครองตลาดโลกอยู่ในขณะนี้
ในทางตรงกันข้าม ปัจจุบัน ดูเหมือนว่า อุตสาหกรรมผลิต Chip คอมพิวเตอร์ของจีนดูจะยังล้าหลังชาติอื่นอยู่มาก
ทั้งนี้เนื่องเพราะ อุตสาหกรรมการผลิต Chip คอมพิวเตอร์ ของประเทศจีนยังใหม่ และไม่อยู่ในฐานะที่จะผลิตให้ทันตามความต้องการของตลาดไปอีกสองหรือสามปี
โดยในขณะนี้ จีนผลิตได้แต่ Chip คอมพิวเตอร์ที่ใช้ในตลาดล่างเสียเป็นส่วนใหญ่ เช่น Chip ที่ใช้ในเครื่องปรับอากาศในรถยนต์ หรือ Chip ที่ใช้ในกระบวนการปรับเบาะรถยนต์ เป็นต้น
เหตุผลหลักก็คือ กระบวนการออกแบบ และผลิต “Chip คอมพิวเตอร์ขั้นสูง” ในจีน ยังตามหลังคู่แข่งต่างชาติอยู่มาก
ซึ่งรัฐบาลจีนเองก็ทราบข้อจำกัดนี้ดี เห็นได้จาก การเพิ่มความพยายามในการค้นคว้า วิจัย และการลงทุนด้านสายการผลิต Chip คอมพิวเตอร์ เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้า Chip คอมพิวเตอร์จากต่างประเทศ
กระนั้นก็ดี เป้าหมายดังกล่าวของจีน ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะ Chip คอมพิวเตอร์ที่ใช้ในอุตสาหกรรมยานยนต์นั้นมีข้อกำหนดที่เข้มงวดมาก
Liu Sitong ผู้จัดการอาวุโสแห่งศูนย์วิจัยเทคโนโลยียานยนต์จีน หรือ CATARC (The China Automotive Technology & Research Center) กล่าวว่า Microcontroller หรือ MCU (Microcontroller Unit) ที่มีหน้าที่ในการควบคุมอุปกรณ์หลายชิ้นในรถยนต์
ไม่ว่าจะเป็น การส่งสัญญาณ และกระแสไฟฟ้าของรถยนต์พลังงานไฟฟ้า ตลอดจนการชาร์จแบตเตอรี่ ที่ต้องอาศัย MCU มากถึง 30% ของ Chip คอมพิวเตอร์ที่ใช้ในรถยนต์
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Chip คอมพิวเตอร์ดังกล่าว เป็นสิ่งที่จีนผลิตไม่ได้ในขณะนี้ ซึ่งต้องพึ่งพาการนำเข้า Chip คอมพิวเตอร์มากถึง 95% เลยทีเดียว
เช่นเดียวกับ Huang Yonghe หัวหน้าวิศวกรของ CATARC ที่ชี้ว่า ปัญหาการขาดแคลน Chip คอมพิวเตอร์ในจีน คงไม่ได้รับการแก้ไขในอีกสองหรือสามปีข้างหน้าอย่างแน่นอน
“ระหว่างนี้ จีนคงต้องพึ่งการนำเข้า Chip คอมพิวเตอร์จากต่างประเทศไปก่อน” Huang Yonghe กระชุ่น
ขณะเดียวกัน ศาสตราจารย์ ดร. Victor Shih แห่ง University of California เมือง Santiago บอกว่า สำหรับจีนแล้ว การที่ไม่สามารถผลิต “Chip ชั้นสูง” ได้เองนั้น ถือเป็นจุดอ่อนด้านความมั่นคงที่สำคัญของชาติอย่างมาก
อย่างไรก็ดี ศาสตราจารย์ ดร. Victor Shih ระบุว่า ในอนาคตอันใกล้ จีนน่าจะสามารถสร้างอุตสาหกรรมการผลิต “Chip ชั้นสูง” ที่แข็งแกร่งได้ เช่นเดียวกับที่เคยทำได้กับอุตสาหกรรมแบตเตอรี่
ทั้งนี้ ปัญหาการขาดแคลน Chip คอมพิวเตอร์กำลังส่งผลสะเทือนอย่างหนักในอุตสาหกรรมรถยนต์ เพราะ Chip คอมพิวเตอร์ หรือ Semiconductor เป็นส่วนประกอบสำคัญของชิ้นส่วนรถยนต์หลายพันชิ้น
ไม่ว่าจะในรถยนต์พลังงานฟอสซิล โดยเฉพาะอย่างยิ่ง รถยนต์พลังงานไฟฟ้า
โดย Chip คอมพิวเตอร์ เหล่านี้มีหลายระดับ ที่นอกจากจะใช้ในเครื่องปรับอากาศในรถยนต์ หรือใช้ในกระบวนการปรับเบาะรถยนต์แล้ว ยังมีหน้าที่ควบคุมการทำงานอีกหลายอย่าง
ไม่ว่าจะเป็น การปล่อยถุงลมนิรภัย การใช้เบรกฉุกเฉิน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ใช้ในอุปกรณ์ให้ความบันเทิงในรถ และใช้ในการนำทาง เป็นต้น
ปัญหาการขาดแคลน Chip คอมพิวเตอร์ในอุตสาหกรรมรถยนต์ เป็นผลจากห่วงโซ่อุปทานที่ได้รับผลกระทบจากการระบาดใหญ่ของ COVID-19 ผนวกกับความต้องการที่เพิ่มสูงขึ้น
การสำรวจ Chip คอมพิวเตอร์ที่ใช้ในรถยนต์ประมาณ 100 ประเภทที่ผลิตโดยบริษัทชั้นนำของโลก 5 แห่ง พบว่า ยอดการสั่งซื้อ Chip คอมพิวเตอร์ใหม่ จากทั่วโลกนั้น ต้องใช้เวลารอสินค้าโดยเฉลี่ยประมาณ 1 ปี
ที่ผ่านมา General Motors Ford และ Nissan ได้เจรจาต่อรองโดยตรงกับผู้ผลิต Chip คอมพิวเตอร์โดยตรง โดยยอมจ่ายในราคาที่สูงขึ้น และเพิ่มยอดการสั่งซื้อเพื่อนำ Chip คอมพิวเตอร์มาสำรองไว้
ขณะที่ Volkswagen ได้คาดการณ์ว่า ปัญหาขาดแคลน Chip คอมพิวเตอร์จะทุเลาเบาบางลงในครึ่งปีหลังนี้
ขณะเดียวกัน ปัจจุบันจีนได้ชื่อว่า เป็นประเทศผู้ผลิตรถยนต์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก และเป็นผู้นำการผลิตรถยนต์พลังงานไฟฟ้า ดังนั้น ภาวะขาดแคลน Chip คอมพิวเตอร์ ได้ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมยานยนต์โลก
โดยจีนต้องพึ่งพาการนำเข้า Chip คอมพิวเตอร์เกือบทั้งหมดจากยุโรป สหรัฐอเมริกา และไต้หวัน
Infineon ผู้ผลิต Chip คอมพิวเตอร์สัญชาติเยอรมนี บอกว่า ในช่วงที่ผ่านมา แม้ทางบริษัทได้เพิ่มเม็ดเงินลงทุน และขยายความสามารถในไลน์การผลิต Chip คอมพิวเตอร์อย่างหนัก แต่ต้องยอมรับว่า ภาวะการขาดแคลน Chip คอมพิวเตอร์น่าจะดำเนินต่อไปจนถึงปลายปีหน้า
เช่นเดียวกับ United Microelectronics บริษัทผลิต Chip คอมพิวเตอร์สัญชาติไต้หวัน ที่ระบุว่า ท่ามกลางสถานการณ์ในปัจจุบัน ถือเป็นความท้าทายอย่างมากของทางบริษัท ที่จะผลิต Chip คอมพิวเตอร์ให้ทันกับความต้องการของลูกค้า
Galen Tseng นักวิเคราะห์ของ Trend Force เผยว่า ปัจจุบัน ผู้ผลิตชิ้นส่วนยานยนต์สามารถซื้อหา Chip คอมพิวเตอร์ได้เพียง 80% ของจำนวนที่จำเป็นต้องใช้
การแก้ปัญหาขาดแคลน Chip คอมพิวเตอร์ ทำให้ผู้ผลิตรถยนต์ Tier 2 Tier 3 และ Tier 4 ในจีน ต้องหันไปพึ่งพา “เสิ่นเจิ้น” ในฐานะศูนย์กลางการค้า Chip คอมพิวเตอร์ของจีน
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ปัญหาขาดแคลน Chip คอมพิวเตอร์ ยังทำให้เกิด “ตลาดสีเทา” หรือ Gray Market ที่ Broker หรือนายหน้าผู้ทำหน้าที่จัดหา Chip คอมพิวเตอร์จากต่างประเทศเพื่อนำมาขายต่อให้โรงงานรถยนต์ในจีนด้วยราคาที่สูงลิ่ว
โดยผู้ซื้ออาจจะต้องจ่ายส่วนต่างเพิ่มจากเดิมถึง 20 เท่า ทว่า หลายรายก็ยอมเสี่ยง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้ผลิตรายเล็กในอุตสาหกรรมยานยนต์ เพราะพวกเขาไม่สามารถหาซื้อโดยตรงจากโรงงานผู้ผลิต Chip คอมพิวเตอร์
Kelvin Pang ที่เป็น Broker ขาย Chip คอมพิวเตอร์ รายใหญ่ในสิงคโปร์ สรุปว่า ปัจจุบัน Broker จำนวนมากใน “เสิ่นเจิ้น” เป็น Broker หน้าใหม่ ที่ต้องการทำกำไรจากภาวะขาดแคลน Chip คอมพิวเตอร์
“เท่าที่สัมผัส ผมคิดว่า Broker เสิ่นเจิ้นเหล่านี้ อ่อนประสบการณ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หลายคนไม่มีความรู้ ว่า Chip คอมพิวเตอร์ ที่ตัวเองกำลังซื้อขายนั้น เอาไปใช้ทำอะไรบ้างในรถยนต์ 555” Kelvin Pang ทิ้งท้าย
ทั้งนี้ เป็นที่ทราบกันดีว่า การซื้อหา Chip คอมพิวเตอร์ จาก “ตลาดสีเทา” มีความเสี่ยงที่อาจจะได้ Chip คอมพิวเตอร์เก่าที่ถูกนำกลับมา Recycle ใช้ใหม่แบบไม่ถูกวิธี ไม่ก็อาจเป็น Chip คอมพิวเตอร์ใหม่แต่ถูกเก็บไว้ในสภาพที่ไม่เหมาะสม ซึ่งจะส่งผลเสียกับไลน์การผลิตได้ในที่สุด
