ก่อนหน้านี้การชำระเงินการค้าต่างๆ ของรัสเซียโดยเฉพาะพลังงาน รายได้จากการจำหน่ายถูกเก็บไว้ในบัญชีของธนาคารยุโรป อย่างเงินที่ได้จากการจำหน่ายแก๊สนั้น เชื่อกันว่าส่งมอบเงินเข้าบัญชีโดยเจ้าของบัญชี บริษัทก๊าซพรอมสามารถใช้เงินนี้ตามที่ตนเองต้องการ ปัญหาคือ แม้ว่าเงินจะเป็นของบริษัทรัสเซียอย่างเป็นทางการ แต่บัญชีนั้นยังคงถูกควบคุมโดยชาวยุโรปอย่างเต็มที่ นั่นคือรัฐบาลตะวันตกจะสามารถดำเนินการแช่แข็งหรือห้ามเคลื่อนย้ายเงินก็ได้ หากความสัมพันธ์ระหว่างประเทศเริ่มย่ำแย่ นี้เป็นหลักการสำคัญที่หนุนแบบจำลองโลกของเปโตรดอลลาร์ ช่วยให้ประเทศตะวันตกซึ่งนำโดยสหรัฐสามารถใช้แรงงานและทรัพยากรของประเทศและชนชาติอื่นๆ ได้ โดยอาศัยบทบาทที่โดดเด่นของสกุลเงินประจำชาติของตนเองในระบบการเงินโลก
บทบาทของดอลลาร์ คือเป็นวิธีการชำระเงินขั้นสุดท้าย หมายความว่าสกุลเงินประจำชาติของสหรัฐในโครงสร้างของระบบการเงินโลก เป็นสินทรัพย์ขั้นสุดท้ายของการสะสม ซึ่งไม่สมเหตุสมผลที่จะแลกเปลี่ยนกับสินทรัพย์อื่นใด การคว่ำบาตรของชาติตะวันตก เช่นการแช่แข็งทุนสำรองเงินตราต่างประเทศส่วนใหญ่ของรัสเซียนั้นได้แสดงให้เห็นชัดเจนว่า การเป็นเจ้าของทุนสำรองเงินตราต่างประเทศที่ถือครองในต่างประเทศนั้นไม่อาจยอมรับได้ และทองคำของธนาคารกลางต่างประเทศที่เก็บไว้ในห้องนิรภัย เช่น ธนาคารของอังกฤษ และธนาคารกลางแห่งนิวยอร์ก อาจถูกริบได้เช่นกัน ธนาคารกลางของรัสเซียจึงต้องดำเนินการไปในเส้นทางอื่นที่แตกต่างจากเดิม นั่นคือการปฎิเสธดอลลาร์
1. หนามยอกเอาหนามบ่ง
รัสเซียเป็นผู้ส่งออกแก๊สธรรมชาติรายใหญ่ที่สุดของโลก และเป็นผู้ส่งออกน้ำมันรายใหญ่อันดับสามของโลก ปูตินเรียกร้องให้ผู้ซื้อต่างชาติจ่ายค่าแก๊สเป็นรูเบิล สิ่งนี้จะตรึงราคาของแก๊สธรรมชาติเป็นรูเบิล เพราะมีการตรึงกับทองคำ (ราคาทองคำ) ดังนั้นหากแก๊สธรรมชาติของรัสเซียจะถูกตรึงผ่านรูเบิลเป็นทองคำ ก็สามารถทำได้เช่นเดียวกันกับสินค้าทุกตัวที่รัสเซียส่งออก หากรัสเซียเริ่มเรียกร้องการชำระเงินสำหรับการส่งออกเป็นรูเบิล จะมีการตรึงทองคำโดยอ้อมทันที ผ่านความสัมพันธ์ราคารูเบิล-ทองคำ จากนั้นรัสเซียก็สามารถเริ่มรับทองคำโดยตรงเพื่อชำระมูลค่าสินค้าส่งออก โดยเฉพาะประเทศที่ไม่เป็นมิตรหรือประเทศที่เป็นมิตร หากยังชำระเงินด้วยดอลลาร์ในฐานะตัวกลางในการแลกเปลี่ยน เมื่อรัสเซียได้เงินดอลลาร์ก็จะแลกเป็นทองคำทันที
เศรษฐกิจรัสเซียสามารถนำทองคำหนึ่งทรอยออนซ์มาแปลงเป็นกรัม คูณด้วยห้าพัน และรับอัตราแลกเปลี่ยนเงินดอลลาร์ ในขณะเดียวกัน ค่าเงินดอลลาร์จะถูกประเมินต่ำกว่ามูลค่าเมื่อเทียบกับสกุลเงินอื่น เช่น หยวนหรือรูปี เนื่องจากไม่มีค่าคอมมิชชั่นสำหรับการซื้อสกุลเงินเหล่านี้ หยวนสามารถซื้อขายได้ มีสภาพคล่อง แม้ว่าจะมีราคาแพงกว่าในตลาดต่างประเทศ
ธนาคารกลางรัสเซียเปลี่ยนวิธีการทำงานของระบบการซื้อขายทั่วโลกในปัจจุบัน โดยพื้นฐานด้วยการตรึงเงินรูเบิลกับทองคำ แล้วจ่ายพลังงานให้กับรูเบิล ในขณะเดียวกันก็เร่งการเปลี่ยนแปลงในระบบการเงินโลก ดังนั้นเศรษฐกิจตะวันตกที่สร้างขึ้นบนอำนาจของเปโตรดอลลาร์จึงพบว่า ตัวเองอยู่ในสถานการณ์อันตรายที่ไม่สามารถอยู่รอดได้หากปราศจากพลังงานจากรัสเซีย หากเศรษฐกิจรัสเซียขายพลังงาน ก็จะขายไปยังตะวันตกเพื่อแลกกับทองคำจริงเท่านั้น นี้คือการเคลื่อนย้ายไปสู่เส้นทางใหม่ที่พลังงานหนุนทองคำ ตะวันตกจะชอบหรือไม่ชอบ จะซื้อราคาถูกหรือแพง แต่กลไกการขายทรัพยากรพลังงานของรัสเซียไปยังตะวันตกได้เปลี่ยนไปซื้อทองคำโดยไม่สำรองเงินบัญชีในธนาคารตะวันตกอีกต่อไป และนี่คือการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญที่สุด ขั้นแรกให้ผู้ซื้อหรือผู้นำเข้าแปลงสกุลเงินเป็นรูเบิลฝากในธนาคารรัสเซียแทนที่บัญชีในธนาคารตะวันตก และนั้นหมายความว่าเศรษฐกิจรัสเซียสามารถพิมพ์รูเบิลได้ โดยไม่ต้องใส่ใจว่ารัสเซียจะส่งออกทรัพยากรธรรมชาติและรับเงินดอลลาร์หรือยูโรเป็นจำนวนเท่าใด นั่นคือ เศรษฐกิจไม่จำเป็นต้องขายน้ำมันและแก๊สในต่างประเทศเพื่อพิมพ์รูเบิล
อย่างเช่น หากรัฐบาลรัสเซียลงทุนโครงสร้างพื้นฐานทางเศรษฐกิจอย่างการก่อสร้างทางด่วน รถไฟความเร็วสูง สะพานและโรงงาน ก็แค่มีผลิตภัณฑ์ขั้นต้น และธนาคารกลางสามารถพิมพ์รูเบิลโดยไม่มีอัตราเงินเฟ้อและแก้ปัญหาข้อจำกัดได้ หลักการนี้ได้ทำให้ธนาคารกลางเป็นอุปสงค์พิมพ์เงิน ในขณะที่ภาครัฐเป็นอุปทานสินค้า แล้วมาแลกเปลี่ยนกันให้ได้ตามแผนงานเวลา โดยไม่จำเป็นที่จะต้องกำหนดเป้าหมายอัตราเฟ้อตามคำสั่งของอาจารย์ที่ปรึกษา (IMF) เมื่อนั้นธนาคารกลางก็จะทำหน้าที่พัฒนาเศรษฐกิจไปโดยอัตโนมัติ โดยไม่ต้องฟังคำสั่งของอาจารย์ที่ปรึกษาอีกต่อไป เนื่องจากแบบจำลองการพัฒนาเศรษฐกิจของรัสเซียได้แยกตัวออกจากแบบจำลองเศรษฐกิจที่ชี้นำโดยสหรัฐ และปัญหาคือแบบจำลองของสหรัฐนั้นคาดการณ์ผิดพลาดมาตลอด อย่างการระบุว่า หากคว่ำบาตรเศรษฐกิจรัสเซีย ค่าเงินรูเบิลจะร่วงลงไปมากกว่า 120 ต่อเหรียญสหรัฐ และรัสเซียจะเผชิญปัญหาเงินเฟ้อ ซึ่งไม่ตรงกับความจริง
ก่อนหน้านี้เศรษฐกิจรัสเซียถูกลิดรอนอำนาจอธิปไตยทางการเงิน และถูกบังคับให้พิมพ์เงินที่ตรึงอยู่กับสกุลเงินของดอลลาร์ในฐานะเจ้าอาณานิคม แต่เมื่อเศรษฐกิจรัสเซียมีอธิปไตย ก็จะเริ่มพิมพ์เงินเพื่อเศรษฐกิจของตนโดยยึดตามหลักธรรมชาติ รวมถึงทรัพยากรของประเทศของตน และหากเงินผูกติดอยู่กับทรัพย์สินจริง เช่น ทองคำและจีดีพี อัตราแลกเปลี่ยนรูเบิลคงที่ในสกุลเงินรูเบิลเป็นทองคำ ความผันผวนของค่าเงินรายวันจะลดลง หากทองคำเติบโต เงินรูเบิลจะแข็งค่าขึ้นเมื่อเทียบกับดอลลาร์ หากทองคำร่วง ค่าเงินรูเบิลเทียบกับดอลลาร์ก็จะลดลงเช่นกัน จะไม่มีเงินเฟ้อเกิดขึ้น เมื่อมีก็พิมพ์เงินโดยไม่ต้องถาม IMF หรือปล่อยพันธบัตรขายเครดิตของตนเองอย่างรัฐอาณานิคมทางการเงินดำเนินการ เพียงแต่ต้องมีสินทรัพย์ที่เกิดขึ้นจริงจากการใช้ปริมาณเงินดังกล่าว แน่นอนว่าไม่ใช่แค่ภาคการบริการหรือการจัดประชุมสัมมนาระดมความคิดอย่างที่ดำเนินการกันตามหน่วยงานของรัฐ ทั้งนี้รัฐที่จะมีเส้นทางที่มีอธิปไตยได้นั้นต้องได้รับชัยชนะในอุดมการณ์นำทางสังคมซึ่งใช้รูปแบบเผด็จการและประชาธิปไตย
2. การชำระแบบใหม่เพื่อกำจัดปรสิต
ตอนนี้การซื้อขายพลังงานเป็นเรื่องที่แตกต่างจากเดิม คือเมื่อใดที่บริษัทรัสเซียได้รับเงินแล้วในรูปของบัญชีเงินฝากรูเบิลในรัสเซีย หมายถึงข้อตกลงในภาระหน้าที่ของฝ่ายผู้ซื้อนั้นเสร็จสิ้น และแก๊สได้ผ่านท่อต่อไป หลังจากนั้นจึงค่อยเป็นภาระหน้าที่ของผู้ขาย ดังนั้นรัสเซียจึงไม่มีความเสี่ยงที่จะถูกทิ้งไว้โดยไม่มีเงิน ท้ายที่สุดแล้ว ยุโรปไม่มีอำนาจเหนือเงินรูเบิลในธนาคารของรัสเซียอีกต่อไป เงินรูเบิลอยู่ในบัญชีของธนาคารรัสเซียในรัสเซีย ตะวันตกก็จะขาดปริมาณเงินส่วนนี้ในรูปเงินดอลลาร์และยูโรในฐานะเงินฝากหรือเงินสำรองของบริษัทรัสเซียในยุโรป ก่อนหน้านี้ยุโรปเคยควบคุมเงินและไม่ได้โอนเงินค่าแก๊สไปรัสเซีย บัญชีพิเศษถูกสร้างขึ้นในธนาคารยุโรปสำหรับก๊าซพรอมในสกุลเงินยูโรหรือดอลลาร์ ซึ่งธนาคารยุโรปสามารถให้เครดิตเป็นดอลลาร์หรือยูโรแก่ใครก็ได้ในฐานะเงินฝากไว้ในบัญชีเป็นธุรกิจของธนาคาร ทันทีที่สกุลเงินถูกโอนเข้าบัญชีนี้ ก็ถือว่าชำระมูลค่าสินค้าแก่ก๊าซพรอม และในทางกลับกันก็สามารถใช้สกุลเงินในบัญชีเปลี่ยนเป็นรูเบิลซื้อสินค้าในยุโรปฝากเงินไว้ในบัญชีและอื่นๆ ในเวลาเดียวกันบัญชียังคงอยู่ภายใต้การควบคุมของทางการยุโรป และยุโรปสามารถตรึงบัญชีนี้พร้อมกับเงินทั้งหมดได้ ทุนสำรองเงินตราต่างประเทศของเศรษฐกิจรัสเซียกว่า 30 ปีหลังสงครามเย็นได้จัดหาความมั่งคั่งมากมายให้กับตะวันตกโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายในฐานะอาณานิคมทางการเงิน และเศรษฐกิจรัสเซียไม่สามารถออกรูเบิลได้มากเท่าที่จำเป็นสำหรับเศรษฐกิจ และมากเท่ากับการสร้างผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (จีดีพี) อีกครั้ง
กล่าวคือปริมาณของมวลรูเบิลไม่ได้เชื่อมโยงกับผลิตภัณฑ์ในประเทศที่ผลิตในรัสเซีย แต่เชื่อมโยงกับรายได้จากการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศเท่านั้น ดังนั้นเพื่อให้รูเบิลปรากฏในเศรษฐกิจ รัสเซียจึงถูกบังคับให้ขายทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งเป็นเศรษฐกิจที่ใช้ทรัพยากรเป็นหลัก แผนผังของเปโตรดอลลาร์ทำให้เงินรูเบิลถูกผูกติดอยู่กับดอลลาร์ หมายความว่าระบบการเงินรูเบิลรัสเซียเป็นส่วนหนึ่งของระบบการเงินของสหรัฐในฐานะอาณานิคม เป็นเวลานานที่หลายประเทศไม่ได้ตั้งคำถามในเรื่องนี้ กลับมุ่งแต่การขยายการส่งออกจนทำให้ขาดความคิดบนพื้นฐานของข้อเท็จจริง โดยเฉพาะชนชั้นสูงและนักวิชาการที่จบหลักสูตรเศรษฐศาสตร์ของตะวันตกไม่เชื่อในเรื่องนี้ และมักจะไปอธิบายว่าคือการโฆษณาชวนเชื่อและสมคบคิดกันของนักเศรษฐศาสตร์การเมืองรัสเซีย
3. แผนผังการชำระเงินของปูติน
สิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมาคือ หากยุโรปจะนำเข้าแก๊สและต้องการจ่ายเงินดอลลาร์หรือยูโรแก่บริษัทรัสเซีย จุดสำคัญคือการโอนสกุลเงินไปยังก๊าซพรอมนั้นยังไม่ถือเป็นช่วงเวลาของการชำระเงินค่าแก๊ส แต่จะเกิดขึ้นต่อเมื่อก๊าซพรอมได้เปลี่ยนสกุลเงินเป็นรูเบิล และโอนเงินจำนวนนี้ในรูปเงินรูเบิลไปยังบัญชีในรัสเซีย จากนั้นธุรกรรมจึงจะถือว่าเสร็จสมบูรณ์ และก๊าซพรอมจึงจะส่งแก๊สไปยังยุโรป (ดูแผนผังข้างล่าง)
แผนผังนี้ทำให้ยุโรปไม่สามารถบล็อกรูเบิลได้ เพราะรูเบิลเหล่านี้ถูกเก็บไว้ในรัสเซีย ในเวลาเดียวกัน การปิดกั้นเงินยูโรและเงินดอลลาร์จะไม่ให้ผลลัพธ์อะไรเลย เนื่องจากเงินนี้ไม่ใช่เงินของก๊าซพรอม แต่เป็นเงินของผู้บริโภคและผู้นำเข้าแก๊สในยุโรป เงินของก๊าซพรอมเป็นรูเบิลที่ตะวันตกไม่สามารถที่จะบล็อกได้ เนื่องจากอยู่ในรัสเซีย ธนาคารกลางรัสเซียจึงสามารถปกป้องอธิปไตยทางการเงินและการค้าได้
กลายเป็นเศรษฐกิจของรัสเซียจะได้แรงสนับสนุนเงินรูเบิลอย่างสมบูรณ์ เนื่องจากก๊าซพรอมจำเป็นต้องแปลงรายได้ทั้งหมดเป็นเงินรูเบิลโดยไม่มีทางเลือก ค่าเงินดอลลาร์ก็จะออกจากการเก็งกำไรในตลาดหุ้น และราคาเงินดอลลาร์ก็ร่วงลงเนื่องจากขาดนักเก็งกำไร การแข็งค่าของเงินรูเบิลเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดในการต่อสู้กับราคาที่สูงขึ้น ในสถานการณ์ที่เศรษฐกิจของรัสเซียถูกปิดล้อมทางการค้าโดยประเทศในกลุ่มตะวันตกเพื่อซื้อสินค้านำเข้า เงินรูเบิลที่แข็งค่าขึ้นช่วยลดการใช้จ่ายของสินค้านำเข้าจากต่างประเทศ
หากพิจารณาตรงนี้ก็จะมีความแตกต่างจากอิหร่าน เมื่อมีการปิดล้อมทางเศรษฐกิจ ค่าเงินดอลลาร์ก็จะพุ่งขึ้นในตลาดมืด เนื่องจากธนาคารกลางของอิหร่านยังเล่นกฎของเบรนตั้นวูดอยู่ ทำให้ต้องกำหนดอัตราการแลกเปลี่ยนและกำหนดมีปริมาณเงินที่จำกัดในการค้าโดยเงินสกุลดอลลาร์ แต่สถานการณ์แบบนี้ทำให้สินค้าอย่างคอมพิวเตอร์หรือชิ้นส่วนอะไหล่รถยนต์ราคาลดครึ่งหนึ่งของความเป็นจริงในปัจจุบัน และสิ่งนี้นำไปสู่การลดราคาในตลาดผู้บริโภคเครื่องใช้ในครัวเรือนของรัสเซียอย่างมีนัยสำคัญ หลังจากประสบปัญหาด้านลอจิสติกส์ชั่วคราวในการขนส่งและการนำเข้าแบบคู่ขนาน แนวโน้มเดียวกันนี้จะส่งผลต่อตลาดยานยนต์ด้วยเช่นกัน
การเสริมค่าเงินรูเบิล เศรษฐกิจรัสเซียสามารถหยุดการขึ้นราคาภายใต้การคว่ำบาตรได้ การเสริมความแข็งแกร่งของเงินรูเบิลช่วยให้ประชาชนเพิ่มกำลังซื้อของตนเองได้อย่างมาก ซึ่งรัสเซียต้องการความแข็งแกร่งของตลาดผู้บริโภคในประเทศ เพื่อชดเชยความสูญเสียของปริมาณการผลิตที่ลดลงในระยะแรกของการคว่ำบาตร
และหากเศรษฐกิจรัสเซียจำเป็นต้องพิมพ์เงินเพื่อแลกกับทรัพย์สินของประเทศ โดยให้เงินจำนวนนี้แก่ประชากรในอัตราดอกเบี้ยต่ำ เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจและมีชีวิตที่เจริญรุ่งเรือง ร่ำรวย และมีอำนาจอธิปไตย นอกจากนี้หากรัสเซียพิมพ์เงินออกสู่ท้องตลาด ก็จะไม่เผชิญปัญหาเงินเฟ้อและอัตราการว่างงาน เนื่องจากประชากรสามารถเข้าถึงการบริโภคได้ ไม่ว่าจะเป็นพลังงาน ธัญพืช สาธารณสุข เนื่องจากอยู่บนฐานการผลิตจริง ทรัพยากรทั้งหมดที่ได้แปรรูปนั้นช่วยบรรเทาการขาดแคลนและยกระดับการบริโภคของประชากร เนื่องจากการลงทุนในระบบเศรษฐกิจที่แท้จริงจะเพิ่มการผลิตสินค้าและบริการ ซึ่งนำไปสู่ความอิ่มตัวของตลาดและราคาที่ลดลง ขณะเดียวกัน ในยุโรปนั้น ราคาอาหาร น้ำมัน และสาธารณูปโภคเพิ่มขึ้น เป็นผลมาจากที่ว่า หากเศรษฐกิจของยุโรปต้องการบริโภคพลังงานจากรัสเซีย ยุโรปต้องส่งออกสินค้าและจำหน่ายให้ได้เงินยูโร จึงจะสามารถแลกเปลี่ยนเป็นเงินรูเบิลในการซื้อขาย ซึ่งแตกต่างจากเดิม โดยการผลิตของยุโรปนั้นขึ้นกับราคาพลังงานที่รัสเซียกำหนด เนื่องจากไม่สามารถเปลี่ยนแปลงผู้ส่งมอบสินค้าได้ในราคาที่ทำให้อุตสาหกรรมของตนเองมีความสามารถในการแข่งขัน
จากตรงนี้ทำให้เข้าใจว่า เศรษฐกิจยุโรปกว่า 20 ปีที่ผ่านมานั้น ตลอดเวลาที่มีความเป็นอยู่ที่ดีนี้อาศัยทรัพยากรราคาถูกของรัสเซียจากแผนผังเดิมของเปโตรดอลลาร์ และสิ่งที่เลวร้ายที่สุดคือ มาตรการคว่ำบาตรได้ทำให้ปูตินเฉลยถึงเบื้องหลังความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจของยุโรป แผนผังของปูตินสร้างความตกใจไม่น้อยว่าวิธีการจัดหาทรัพยากรในต่างประเทศและการทำกำไรอย่างรวดเร็วของตะวันตกไม่สามารถดำเนินไปได้อีกต่อไป
แผนผังของปูตินช่วยทำให้เกิดความเข้าใจของรัฐที่ต้องการใช้เงินสกุลของตนเอง ว่าสามารถดำเนินการได้ หากคู่ค้านั้นมีสินค้าสำหรับการแลกเปลี่ยนตามมูลค่า แน่นอนว่าไม่ใช่สินค้าภาคการบริการอย่างที่เศรษฐศาสตร์ตะวันตกเข้าใจกัน เนื่องจากองค์ประกอบอินทรียภาพของทุน (ทุนถาวรและทุนแปรผันในผลิตภัณฑ์สินค้า) จะเป็นตัวกำหนดการกระจายมูลค่าส่วนเกิน หากมีการลงทุนในภาคการผลิตจริงก็จะสามารถเพิ่มมูลค่าสินค้าได้ และในทางตรงกันข้าม หากลงทุนในภาคการบริการก็จะมีมูลค่าน้อยลง (ยกเว้นภาคการขนส่งและโลจิสติกส์) เช่นเดียวกับข้อตกลงในสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐ ประเทศต่างๆ ที่ถูกครอบงำด้วยการผลิตที่มีองค์ประกอบเงินทุนต่ำ จะชดเชยการไหลออกของมูลค่าส่วนเกินโดยการลดราคาของแรงงาน ซึ่งรวมถึงการลดค่าเงินของประเทศด้วย ทุนจะหลีกเลี่ยงรูปแบบของเงิน จะไปอยู่ในรูปทุนของมูลค่าทองคำแทน ซึ่งมีมูลค่าที่เพิ่มขึ้นหรือต้องดำเนินการเพิ่มผลผลิตของตนเองสำหรับการแลกเปลี่ยนเพื่อการบริโภคแทนการใช้เศรษฐกิจแท่นพิมพ์ เราจึงเห็นเศรษฐกิจของยุโรปถดถอยอย่างรวดเร็วและเข้าใกล้เศรษฐกิจประเทศโลกที่ 3 อย่างไม่น่าแปลกใจ
เรื่อง : รศ.ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย
หมายเหตุ :
ระบบการจัดการการเงินเบรตตันวูดส์ (Bretton Woods system) สถาปนากฎสำหรับความสัมพันธ์พาณิชย์และการเงินระหว่างรัฐอุตสาหกรรมหลักของโลกช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 ระบบเบรตตันวูดส์เป็นตัวอย่างแรกของระเบียบการเงินที่มีการเจรจาอย่างสมบูรณ์โดยเจตนาเพื่อปกครองความสัมพันธ์การเงินระหว่างรัฐชาติเอกราช ลักษณะสำคัญของระบบเบรตตันวูดส์ คือ ทุกประเทศมีพันธกรณีใช้นโยบายการเงินซึ่งธำรงอัตราแลกเปลี่ยนโดยผูกเงินตราของประเทศกับทองคำและความสามารถของกองทุนการเงินระหว่างประเทศเพื่อเชื่อมการเสียดุลการชำระเงินชั่วคราว นอกจากนี้ ยังมีความจำเป็นต้องจัดการการขาดความร่วมมือระหว่างประเทศอื่นและเพื่อป้องกันการลดค่าเงินตราแข่งขันด้วย
ในการเตรียมบูรณะระบบเศรษฐกิจระหว่างประเทศระหว่างที่สงครามโลกครั้งที่สองกำลังดำเนินอยู่ ผู้แทน 730 คนจากทั้ง 44 ชาติฝ่ายสัมพันธมิตรประชุมกันที่โรงแรมเมาต์วอชิงตันในเบรตตันวูดส์ รัฐนิวแฮมป์เชียร์ สหรัฐอเมริกา เพื่อการประชุมการเงินการคลังสหประชชาติ หรือเรียก การประชุมเบรตตันวูดส์ ผู้แทนแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างวันที่ 1–22 กรกฎาคม 2487 และลงนามความตกลงในวันสุดท้าย ซึ่งเป็นการจัดตั้งระบบกฎ สถาบันและวิธีดำเนินงานเพื่อจัดระเบียบระบบการเงินระหว่างประเทศ ผู้วางแผนที่เบรตตันวูดส์สถาปนากองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และธนาคารระหว่างประเทศเพื่อการบูรณะและพัฒนา (IBRD) ซึ่งปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มธนาคารโลก องค์การเหล่านี้เริ่มปฏิบัติงานในปี 2488 หลังประเทศต่างๆ ให้สัตยาบันความตกลงมากแล้ว
วันที่ 15 สิงหาคม 2514 สหรัฐยุติการแปลงดอลลาร์สหรัฐเป็นทองคำฝ่ายเดียว นำให้ระบบเบรตตันวูดส์ถึงคราวสิ้นสุดและดอลลาร์กลายเป็นเงินเฟียต (fiat currency) การกระทำดังกล่าว ซึ่งเรียก นิกสันช็อก สร้างสถานการณ์ซึ่งดอลลาร์สหรัฐกลายเป็นเงินตราสำรองที่หลายรัฐใช้ ขณะเดียวกัน เงินตราอัตราแลกเปลี่ยนคงที่หลายสกุล (เช่น ปอนด์สเตอร์ลิง) กลายเป็นเงินอัตราแลกเปลี่ยนลอยตัวเสรีเช่นกัน
ที่มา : th.wikipedia.org
