ส่องตึกระฟ้า “Upcycle” แห่งแรกของโลก ชุบชีวิตอาคารหมดอายุการใช้งานอย่างไร ให้ทันสมัยและยั่งยืน

Quay Quarter Tower นครซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย ได้รับรางวัล World Building of the Year 2022 จากเทศกาลสถาปัตยกรรมโลกโดยตึกระฟ้าสูง 49 ชั้นนี้สร้างขึ้นบางส่วนจากโครงสร้างอาคารสำนักงานที่มีอยู่เดิม และได้รับการขนานนามว่าเป็น “ตึกระฟ้าอัพไซเคิล” แห่งแรกของโลก

Upcycle/Upcycling มาจากคำว่า Upgrade ที่หมายถึงการทำให้ดีขึ้นหรือพัฒนาให้ดีขึ้น รวมกับคำว่า Recycling/Cycle ที่หมายถึงการนำวัสดุที่ใช้แล้วมาผ่านกระบวนการต่างๆ เพื่อกลับเข้าสู่วงจรการใช้งานอีกครั้ง เมื่อรวมกันแล้วจะหมายถึง การนำวัสดุที่ใช้แล้วหรือของที่จะถูกทิ้งเป็นขยะ/ของเสียมาแปลงให้เป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ที่มีคุณภาพที่ดีขึ้น

สำหรับ Quay Quarter Tower ได้รับรางวัลอาคารโลกแห่งปีในเทศกาลสถาปัตยกรรมโลกที่เมืองลิสบอน ประเทศโปรตุเกส เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว รางวัลนี้เป็นรางวัลเกียรติยศล่าสุดสำหรับอาคาร และด้วยวิธีการสร้างที่รักษ์โลกถือเป็นตัวอย่างของทางออกที่ยั่งยืนมากขึ้นสำหรับการก่อสร้างอาคารสูง

โดย Quay Quarter Tower ซึ่งเปิดใช้งานเเมื่อต้นปีนี้มีพื้นฐานมาจากอาคารเก่าที่ชื่อ AMP Centre ที่เปิดในปี 1976 และครั้งหนึ่งเคยเป็นอาคารที่สูงที่สุดของนครซิดนีย์ แต่สิ้นสุดอายุการใช้งานแล้ว โดยตั้งอยู่ที่เลขที่ 50 ถนนบริดจ์ ประมาณกึ่งกลางระหว่างโอเปร่า เฮาส์ ที่มีชื่อเสียงก้องโลกและสะพานซิดนีย์ฮาร์เบอร์

เบื้องหลังของการกำเนิดขึ้นของ Quay Quater Tower คือ AMP Capital เจ้าของตึก ต้องการอาคารที่สะดุดตาและประหยัดพลังงานมากขึ้น ซึ่งสามารถตอบสนองความต้องการของผู้เช่าในศตวรรษที่ 21 แต่ก็กังวลเกี่ยวกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการรื้อถอนโครงสร้างทั้งหมดทิ้งไป จึงตัดสินใจจัดการแข่งขันทางสถาปัตยกรรมเพื่อความยั่งยืน เปิดโอกาสและท้าทายให้สถาปนิกได้ออกแบบตึกระฟ้าใหม่โดยไม่ทำลายอาคารเดิมที่มีอยู่

Quay Quarter Tower เป็นอาคารประเภทมิกซ์ยูส มีสำนักงานและร้านค้าปลีกมากมาย ตั้งตระหง่านด้วยความสูง 206 เมตร จำนวน 49 ชั้น ออกแบบโดยบริษัทสถาปัตยกรรมเดนมาร์ก 3XN ซึ่งร่วมมือกับบริษัท BVN ในซิดนีย์ ได้รับการประกาศให้เป็นผลงานการออกแบบที่ชนะเลิศในปี 2014 จากนั้นเริ่มก่อสร้างเมื่อต้นปี 2018 และแล้วเสร็จเมื่อต้นปีนี้

โครงสร้างของ Quay Quarter Tower ประกอบด้วย 5 ส่วน ที่เรียงซ้อนกัน สามารถรักษาโครงสร้างอาคารเก่าไว้มากกว่า 2 ใน 3 รวมถึงคานและเสา ตลอดจน 95% ของแกนอาคารเดิม โดย Kim Herforth Nielsen ผู้ก่อตั้ง 3XN กล่าวว่า ทีมงานของเขาผลิตภาพสเก็ตช์อย่างน้อย 30 ภาพในขณะที่พัฒนาการออกแบบตึกระฟ้าแห่งนี้ รวมถึงการทำให้เป็นดิจิทัล 3 มิติ อีกทั้งแบบจำลองทางกายภาพจำนวนมาก

“AMP Captial ต้องการสร้างอาคารที่มีพื้นผิวเป็นชั้นๆ แทนที่จะเป็นอาคารแบบกำแพงม่านที่เป็นเนื้อเดียวกันซึ่งพบเห็นได้ทั่วไป ซึ่งการแบ่งอาคารออกเป็น 5 ส่วน และวางห้องโถงใหญ่และเฉลียงไว้ที่ฐานของแต่ละหลัง เสาจะมีขนาดเล็กลงและมีสภาพแวดล้อมทางสังคมที่ใกล้ชิดมากขึ้น ทำให้พนักงานสามารถติดต่อและมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นได้ง่ายขึ้น”

คณะกรรมการตัดสินของ World Architecture Forum กล่าวว่า “หมู่บ้านแนวตั้ง” แห่งนี้ สร้าง “ความรู้สึกของชุมชน” ด้วยห้องโถงที่ซ้อนกันทำให้ “มีมุมมองที่ยอดเยี่ยม ในขณะเดียวกันก็เปิดรับแสงสว่างจากธรรมชาติที่สาดส่องลงในแต่ละชั้น” news.com.au รายงาน

ไม่เพียงเท่านี้ Quay Quarter Tower ที่เป็นร่างใหม่ของ AMP Centre ที่มีอายุร่วมครึ่งศตวรรษ ยังเผยให้เห็นทัศนียภาพอันงดงามของท่าเรือและสถานที่สำคัญของนครซิดนีย์ เพราะตึกระฟ้าอัพไซเคิลแห่งแรกของโลกนี้มีดาดฟ้าหลายชั้นที่มองเห็นสถานที่ท่องเที่ยวชื่อดัง เช่น โอเปร่า เฮาส์ ท่าเรือ และสะพานซิดนีย์ฮาร์เบอร์ที่มีชื่อเสียง

พลิกฟื้นอาคารที่หมดลมหายใจอย่างไร ให้ดีขึ้นในทุกมิติ

Fred Holt สถาปนิกหุ้นส่วนของ 3XN อธิบายขั้นตอนการชุบชีวิตอาคารที่หมดวาระการใช้งานนี้ว่า  หลังจากถอดชิ้นส่วนของอาคารเก่าที่กู้ไม่ได้ออกแล้ว คนงานก่อสร้างก็สร้างโครงสร้างใหม่ข้างๆ จากนั้นพวกเขาก็ติดตั้งลงบนสิ่งที่เหลืออยู่ อาคารกระจกแบบร่วมสมัยถูกนำมาล้อมรอบอาคารเก่าทั้งคู่ เพื่อสร้างตึกระฟ้าเดียว การออกแบบใหม่นี้เพิ่มพื้นที่ว่างของอาคารเป็น 2 เท่า และในทางกลับกัน ก็เพิ่มจำนวนคนที่สามารถรองรับได้เป็น 2 เท่า นั่นคือจาก 4,500 เป็น 9,000 คน ดังนั้นจะเห็นได้ว่าการรักษาโครงสร้างที่มีอยู่คือกุญแจสำคัญในการเพิ่มพื้นที่

“เมื่อมองจากภายนอก ไม่มีเศษซากของอาคารรุ่นก่อนในปี 1976 ที่เห็นได้ชัด ภายในก็เช่นกัน เพราะสองส่วนของหอคอยได้รับการผสมผสานอย่างลงตัว เมื่ออยู่ที่นั่น ผู้คนไม่ได้คิดว่าโครงสร้างเก่าอยู่ที่ไหนและโครงสร้างใหม่อยู่ที่ไหน นั่นเป็นสิ่งสำคัญ” Kim Herforth Nielsen กล่าวเสริม

สถาปนิกเชื่อว่าแนวทางของพวกเขาช่วยประหยัด CO2 ได้ 12,000 ตัน เมื่อเทียบกับการรื้อถอนหอคอยและเริ่มต้นก่อสร้างใหม่ตั้งแต่ต้น ซึ่งเพียงพอที่จะให้พลังงานหรือจ่ายไฟฟ้าให้แก่อาคารนี้ได้นานกว่า 3 ปี หรือเทียบเท่ากับการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จำนวน 35,000 เที่ยวบิน ระหว่างนครซิดนีย์และเมลเบิร์นขณะเดียวกัน นอกจากจะลดการใช้วัสดุที่มีคาร์บอนเข้มข้น เช่น คอนกรีตแล้ว โครงการนี้ยังอาจช่วยประหยัดเวลาในการก่อสร้างได้ถึง 1 ปีอีกด้วย

Fred Holt บอกว่า Quay Quarter Tower สร้างขึ้นตามสุดยอดคำคมของ Carl Elefante สถาปนิกชื่อดังที่ว่า “อาคารที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมที่สุดคืออาคารที่สร้างขึ้นแล้ว”

ทั้งนี้ หาก AMP Centre ถูกรื้อถอน อาจเป็นไปได้ว่าโครงสร้างใหม่ที่มีขนาดใกล้เคียงกันจะไม่ได้รับอนุญาต เนื่องจากข้อจำกัดความสูงตามกฎหมายใหม่ในนครซิดนีย์ ซึ่งมีจุดมุ่งหมายเพื่อป้องกันไม่ให้อาคารบดบังสวนพฤกษศาสตร์ของเมืองซึ่งเป็นพื้นที่สีเขียวขนาดใหญ่ของเมือง

อีกทั้ง วิธีการอัพไซเคิลนี้ยังช่วยลดต้นทุนได้มหาศาล โดยทีมงานประเมินว่าช่วยประหยัดเงินได้มากถึง 150 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลียเลยทีเดียว

นี่คือตัวอย่างของตึกระฟ้าแห่งอนาคต ที่ความยั่งยืนและคุณค่าทางเศรษฐกิจมาบรรจบร่วมกัน

ที่มา :

• Take a look at the world’s first ‘upcycled’ skyscraper that’s been crowned building of the year
• World’s first ‘upcycled’ skyscraper saves Australian tower from demolition