Future Food อีกหนึ่งเรือธง 12 S-Curve

อุตสาหกรรมการแปรรูปอาหาร (Food for the Future) เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมเป้าหมาย ซึ่งแม้ว่าอุตสาหกรรมการแปรรูปอาหารจะอยู่ใน (First S-Curve) หรือ 5 อุตสาหกรรมเดิมที่มีศักยภาพ ทว่า อุตสาหกรรมการแปรรูปอาหาร มีความสำคัญและมีความต้องการกำลังคนในด้านนี้ไม่น้อย

ความต้องการกำลังคนในอุตสาหกรรมอาหารแห่งอนาคต (Future Food Industry) สามารถแบ่งออกได้ 4 ประเภทใหญ่ๆ กล่าวคือ

1. กำลังคนด้านการผลิตอาหารเชิงหน้าที่ (Functional Food)

เพื่อวิจัยและพัฒนาการผลิตอาหารเชิงหน้าที่ที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพให้ได้มาตรฐานและมีความปลอดภัย เพื่อเป็นอาหารส่งเสริมและควบคุมให้ระบบต่างๆ ของร่างกายทำงานได้อย่างสม่ำเสมอ ป้องกันหรือชะลอความเสื่อมของเซลล์ รวมทั้งควบคุมอาการของโรคไม่ติดต่อเรื้อรังบางชนิด เช่น โรคเบาหวาน เป็นต้น

รวมถึงกำลังคนด้านกระบวนการผลิตผ่านกระบวนการให้ความร้อนน้อย และเก็บรักษาได้นาน ตามข้อกำหนดหรือมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น มาตรฐานของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา มุ่งเน้นการใช้วัตถุดิบในประเทศไทยที่ไม่มีในต่างประเทศ และมีสารออกฤทธิ์ที่ตลาดกำลังต้องการ เช่น ผักพื้นบ้าน และสมุนไพรไทย แต่วัตถุดิบต้องมีปริมาณมากพอในการผลิตระดับอุตสาหกรรม ทั้งนี้ ควรทำการวิเคราะห์ว่าวัตถุดิบชนิดใดที่มีศักยภาพในการนำมาผลิตและมีแนวโน้มเป็นที่ต้องการของตลาด หรือมีเป้าหมายการใช้ประโยชน์ที่ตอบโจทย์ความต้องการ เช่น สังคมผู้สูงอายุ และอาหารเฉพาะกลุ่ม เป็นต้น

อีกทั้งยังมีความต้องการกำลังคนด้านการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตสารออกฤทธิ์เชิงหน้าที่ของไทยให้มีความปลอดภัย มุ่งเน้นสารสกัดจากธรรมชาติอีกด้วย

2. กำลังคนด้านการวิจัยเพื่อหาโปรตีนทางเลือก (New Source of Proteins)

งานการวิจัยและพัฒนาการผลิตแหล่งโปรตีนทางเลือก อาทิ โปรตีนจากแมลง โปรตีนจากพืช โปรตีนทดแทนที่ได้จากยีสต์และแบคทีเรีย (Single Cell Protein) โดยต้องมีการผลิตให้ได้มาตรฐานระดับสำกล ปริมาณคงที่ มีความเป็นไปได้ทางด้านต้นทุน และสามารถนำไปผลิตได้ในระดับอุตสาหกรรม

3. กำลังคนด้านการใช้ประโยชน์จากของเหลือทิ้งในกระบวนการผลิตอาหาร (Waste Utilization)

งานวิจัยและพัฒนาการนำของเหลือทิ้งในกระบวนการผลิตมาใช้ประโยชน์ และเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร (Agricultural residues) อาทิ นำไปผลิตเป็นสารออกฤทธิ์เชิงหน้าที่หรืออาหารที่มีมูลค่าสูง โดยต้องคำนึงถึงความเป็นไปได้ด้านต้นทุน และความเป็นไปได้ในการผลิตเชิงอุตสาหกรรม

4. กำลังคนด้านดิจิตอลความปลอดภัยทางอาหาร (Food Safety)

งานวิจัยและพัฒนาการวิเคราะห์ทดสอบที่ใช้ในการวิเคราะห์ทดสอบความปลอดภัยอาหารที่รู้ผลได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ อาทิ ชุดทดสอบแบบระบบดิจิตอล เซนเซอร์วัดค่าต่างๆ การวิจัยและพัฒนาการวิเคราะห์ทดสอบในรายการที่ปัจจุบันยังไม่สามารถทดสอบได้เองภายในประเทศแต่มีความต้องการจากภาคเอกชน ซึ่งสามารถลดการส่งออกไปวิเคราะห์ยังต่างประเทศ และการวิจัยและพัฒนาระบบตรวจสอบย้อนกลับ

นี่คือความต้องการกำลังคน 4 ด้านหลักๆ ของอุตสาหกรรมการแปรรูปอาหาร (Food for the Future) หนึ่งในอุตสาหกรรมเป้าหมาย (First S-Curve) หรือ 5 อุตสาหกรรมเดิมที่มีศักยภาพ

โดยในปัจจุบัน หากพูดถึงอุตสาหกรรมการแปรรูปอาหาร (Food for the Future) หนึ่งในอุตสาหกรรมเป้าหมาย (First S-Curve) หรือ 5 อุตสาหกรรมเดิมที่มีศักยภาพภายใต้นโยบาย Thailand 4.0 แล้ว หนึ่งในหน่วยงานที่มีศักยภาพของอุตสาหกรรมการแปรรูปอาหารคือ “สถาบันอาหาร” ในฐานะองค์กรด้านวิชาการด้านอุตสาหกรรมการแปรรูปอาหาร

โดย “สถาบันอาหาร” มีบทบาทสำคัญต่ออุตสาหกรรมการแปรรูปอาหารของไทยกล่าวคือ

1. ความปลอดภัย: ส่งเสริมให้สินค้าอาหารไทยมีความปลอดภัย และสนับสนุนให้เกิดมาตรฐานการควบคุมด้านอาหารปลอดภัยตามมาตรฐานขององค์การด้านอาหารระหว่างประเทศ

2. การวิจัยและพัฒนา: สนับสนุนและวางนโยบายแผนยุทธศาสตร์การวิจัยและการพัฒนาด้านนวัตกรรมอาหารของประเทศ

3. เป็นแหล่งวิจัยเชิงลึก: รวบรวมวิเคราะห์ สังเคราะห์ และเผยแพร่ข้อมูลเชิงลึก ที่ทันสมัยและเป็นประโยชน์ สำหรับงานภาครัฐ และเอกชน

4. การพัฒนาธุรกิจ: สนับสนุน สร้างความเข้มแข็งและพัฒนาตลาดอาหารครบวงจร

ในปัจจุบัน มีโครงการหนึ่งของ “สถาบันอาหาร” เกี่ยวกับอุตสาหกรรมการแปรรูปอาหาร คือ โครงการ Future Food for Life หรือ อาหารไทย 4.0 ซึ่งแบ่งออกเป็น 4 ด้าน ดังนี้

1. Functional Food อาหารและเครื่องดื่มเสริมสุขภาพ: อาหารที่เราสามารถบริโภคเพื่อช่วยทำหน้าที่บางอย่างเป็นการเฉพาะซึ่งจะส่งผลดีต่อสุขภาพผู้บริโภค

2. Medical Food อาหารทางการแพทย์: การออกแบบอาหารเพื่อการบำบัดรักษาผู้ป่วยเฉพาะโรค เปลี่ยนยาเป็นอาหาร หรือที่เรียกว่า “อาหารเป็นยา”

3. Organic Food อาหารอินทรีย์: กระบวนการผลิตอาหารที่ไม่ใช้สารเคมีใดๆ และกระบวนการผลิตอยู่ภายใต้กฎเกณฑ์ที่เข้มงวด และมีการรับรองมาตรฐาน

4. Novel Food อาหารนวัตกรรม: อาหารที่ไม่เคยมีการผลิตมาก่อนหรือมีวัตถุดิบที่มาจากพืชและสัตว์ที่ใช้เทคนิคการผสมพันธุ์แบบใหม่

นอกจากนี้ ยังมีอีกหนึ่งโครงการที่น่าสนใจ คือ โครงการอาหารอนาคตสู่อาหารชาญฉลาด (Intelligent Future Food) เพื่อยกระดับการผลิตอาหารในภาคอุตสาหกรรมและธุรกิจบริการอาหารของไทยให้มีคุณภาพ ปลอดภัย มีคุณค่าโภชนาการที่เหมาะสม และส่งเสริมการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลผลิตการเกษตรของไทย

อีกทั้งยังเป็นการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน รวมทั้งเพื่อผลิตสินค้าที่ตอบสนองความเชื่อมั่นด้านผลผลิตทางการเกษตรของประเทศในทิศทางที่สอดคล้องกับกระแสการบริโภคของตลาดโลกครับ