ก่อนหน้านี้ หากพูดถึง ธุรกิจอวกาศ หลายคนอาจนึกภาพไม่ออกว่าจะเกี่ยวข้องกับอะไรได้บ้าง แถมยังมองว่าเป็นเรื่องไกลตัว ทว่า ในยุคนี้ การหาโอกาสสร้างธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับอวกาศ ใกล้ตัวกว่าที่ใครหลายคนคิด
และต่อไปนี้คือ 6 ไอเดียที่ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA ได้ชี้เป้าให้ผู้ประกอบการหรือสตาร์ทอัพคว้าโอกาสจากการปรับเอาเทคโนโลยีอวกาศมาต่อยอดเป็น ธุรกิจอวกาศ เพื่อเติมเต็มช่องว่างไม่ว่าจะเป็นทั้งในเชิงสิ่งแวดล้อมและเชิงมนุษยธรรมที่เทคโนโลยีอวกาศจะสามารถช่วยเติมเต็มได้ ด้วยการหยิบเอา 6 เส้นทางต้นแบบของ ธุรกิจอวกาศ ชั้นนำในต่างประเทศมาบอกเล่าให้ทุกคนได้เห็นภาพ
ธุรกิจอวกาศ ในโลกสมัยใหม่ที่ต้องการข้อมูลที่แม่นยำ
Ignitia เป็นต้นแบบสตาร์ทอัพจากสวีเดน ที่ใช้ข้อมูลจากดาวเทียมเพื่อแก้ปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อเกษตรกรในประเทศที่มีอากาศร้อน เช่น ประเทศกานา ไนจีเรีย และมาลี สืบเนื่องจากการทำนายสภาพอากาศในเขตพื้นที่โซนละติจูดเหนือมักจะไม่ค่อยได้ผลดี เพราะมีสถานีภาคพื้นดินน้อยกว่า และสภาพอากาศในทวีปเขตร้อนจะมีลักษณะที่แตกต่าง
โดย Ignitia ได้พัฒนาจำลองรูปแบบการเกิดฝนตามลักษณะของลมในท้องถิ่น โดยใช้ข้อมูลจากดาวเทียมที่อ้างอิงจากตำแหน่งของแปลงเกษตรกรที่เป็นลูกค้า พวกเขาส่งคำทำนายสภาพอากาศให้เกษตรกรผ่าน SMS ล่วงหน้า 48 ชั่วโมง ระบบดังกล่าวมีความแม่นยำในระยะทางไม่เกิน 3 กิโลเมตร การศึกษาพบว่าเกษตรกรที่ใช้ Ignitia รายงานว่าผลผลิตเพิ่มขึ้นถึง 65 เปอร์เซ็นต์
มุ่งมั่นต่อยอดเพื่อสร้างสรรค์เทคโนโลยีตามความเชี่ยวชาญ
กลุ่มนักวิทยาศาสตร์ที่เคยรับราชการทหารรวมตัวกันก่อตั้งบริษัท CyStellar และพัฒนาแพลตฟอร์มที่รวมรวมข้อมูลจากดาวเทียม อากาศยานและเซ็นเซอร์บนภาคพื้นดิน ต่อมาพวกเขาได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ชุดหนึ่งที่นำข้อมูลเชิงพื้นที่ไปใช้ในทางที่เป็นประโยชน์สำหรับอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น อุตสาหกรรมไวน์และการขนส่ง เป็นต้น
หนึ่งในผลิตภัณฑ์ที่โดดเด่นของพวกเขาคือ InsurTech ใช้ในการตรวจสอบและติดตาม ลักษณะการเปลี่ยนแปลงเชิงภูมิศาสตร์ของวัตถุตลอด 24 ชั่วโมง เช่น รูปร่างและตำแหน่ง เป็นต้น โดยระบบจะรายงานการเปลี่ยนแปลงทันทีให้กับลูกค้า แม้เป็นการเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อย
ด้วยความสามารถของระบบดังกล่าวทำให้บริษัทประกันสามารถใช้ประโยชน์ในการจัดการความเสี่ยงได้อย่างแม่นยำมากขึ้นกว่าแต่ก่อน หรือเรียกเก็บอัตราค่าเบี้ยที่เหมาะสมมากขึ้นและป้องการการคดโกง ในฝั่งของลูกค้าก็สามารถเคลมประกันได้เร็วขึ้นในกรณีเป็นผู้เสียหาย เนื่องจากข้อมูลจากระบบดังกล่าวสามารถใช้เป็นหลักฐานประกอบการเคลมประกันได้ทันที จากที่เมื่อก่อนลูกค้าต้องเป็นฝ่ายรวบรวมข้อมูลและหลักฐานเอง
เทคโนโลยีที่เปิดเผยสิ่งที่มองเห็นได้ยากในอดีต
บริษัท Entopy มีเป้าหมายในการพัฒนาบริการที่จะทำให้ระบบห่วงโซ่อุปทานของลูกค้ามีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยใช้เทคโนโลยีกำหนดตำแหน่งด้วยดาวเทียมสร้างภาพที่ชัดเจนทั้งระบบขนส่งให้กับผู้จัดการโลจิสติกส์เพื่อการบริการจัดการที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น เช่น ลูกค้ากลุ่มโรงงานอุตสาหกรรม การจัดการคลังสินค้า และผู้ค้าปลีก เป็นต้น ภาพที่ชัดเจนของทั้งระบบขนส่งจะสามารถประหยัดเวลาในการนำสินค้าออกสู่ตลาดลด ความสูญเสีย และลดการบริหารจัดการในการสื่อสารระหว่างบริษัท อีกทั้งยังช่วยประหยัดงบประมาณเป็นจำนวนมากต่อปี
ส่วนอีกตัวอย่างหนึ่งจากบริษัท ICEYE ประเทศฟินแลนด์ ที่ได้พัฒนาระบบเพื่อการติดตามความปลอดภัยในการเดินเรือ โดยใช้ข้อมูลภาพถ่ายจากดาวเทียมรายละเอียดสูงจากระบบ SAR จากภาพดาวเทียมแปลงเป็นผลการวิเคราะห์ ส่งตรงให้กับกัปตันเรือ อาทิ ข้อมูลรายละเอียดเกี่ยวกับสภาพคลื่นทะเลที่อยู่เบื้องหน้า ซึ่งในบางครั้งก็อาจถูกบดบังด้วยหมอกหนาหรือความมืด ทั้งนี้ระบบยังสามารถติดตามภูเขาน้ำแข็งพร้อมทั้งแนวโน้มการเคลื่อนตัวของภูเขาน้ำแข็ง ทั้งหมดนี้ก็เพื่อเป็นข้อมูลเพิ่มความปลอดภัยในการเดินเรือ นอกเหนือจากข้อมูลที่ได้จากเทคโนโลยีภาคพื้นดิน
ใช้ ธุรกิจอวกาศ เป็นต้นทางการคิดค้นเพื่อช่วยให้เมืองลดผลกระทบจากต่อสิ่งแวดล้อม
เมื่อเมืองมีการเติบโตขึ้นสิ่งที่ต้องเปลี่ยนแปลงตามอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ก็คือโครงสร้างพื้นฐาน บริษัท Teralytics ใช้ข้อมูลสัญญาณโทรศัพท์เคลื่อนที่จากประชากรในเมือง เพื่อช่วยสนับสนุนการตัดสินใจการขยายเส้นทางขนส่งภายในเมือง ซึ่งข้อมูลการเดินทางของประชากรที่ได้มาจากโทรศัพท์มือถือของพวกเขามีความสำคัญอย่างมากที่จะเป็นทางเลือกให้กับองค์กรที่ให้บริการขนส่งสาธารณะ สร้างถนนหรือวางแผนด้านการขนส่ง ได้นำข้อมูลดังกล่าวไปใช้ในการออกแบบและเพิ่มประสิทธิภาพของเครือข่ายใหม่เพื่อให้เกิดความสอดคล้องความเป็นจริง
ในขณะเดียวกัน บริษัท Astrocast สตาร์ทอัพจากประเทศสวิตเซอร์เเลนด์ กำลังพยายามขยายพื้นที่รับสัญญาณโทรศัพท์มือถือ ข้อมูลและสัญญาณดาวเทียมระบุพิกัด ด้วยการออกแบบและพัฒนากลุ่มดาวเทียมขนาดเล็กของทางบริษัทเอง โดยมีเป้าหมายเพื่อขยายฐานข้อมูลให้สามารถเชื่อมต่อกันในแต่ละพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ภายใต้แนวคิดของการพัฒนาเมืองอัจฉริยะ (Smart cities) ที่มีความจำเป็นต้องการเครือข่ายที่เสถียรและปลอดภัยเพื่อรองรับอุปกรณ์อัจริยะต่างๆ (internet of things) ในอนาคต เช่น รถยนต์อัจฉริยะไร้คนขับที่สามารถสื่อสารระหว่างกันได้ เพื่อหลีกเลี่ยงความคับคั่งของการจราจร
แชร์โอกาสสร้างธุรกิจจากเจ้าของดาวเทียมระดับโลก
เป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่า ปัจจุบันดาวเทียมเป็นแหล่งข้อมูลที่สำคัญในหลายๆ เรื่อง ดังนั้นจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องมีการบำรุงรักษาและปกป้องดาวเทียมให้สามารถปฎิบัติการได้อย่างต่อเนื่อง ซึ่งความต้องการที่หลากหลายจากทางเจ้าของดาวเทียมเอง ก็สามารถต่อยอดกลายเป็นธุรกิจอวกาศได้เช่นกัน
Infostellar สตาร์ทอัพสัญชาติญี่ปุ่น ทราบดีว่าดาวเทียมเพิ่มจำนวนมากขึ้นในแต่ละปี ตรงกันข้ามกับจานดาวเทียมที่ใช้สื่อสาร อัพโหลดและดาวน์โหลดข้อมูลกับดาวเทียมนั้น ปัจจุบันมีอยู่อย่างจำกัด จึงเปิดให้บริการเชื่อมต่อกับดาวเทียมกับเครือข่ายจานรับสัญญาณภาคพื้นดินเพื่อรับและส่งข้อมูลผ่านแพลตฟอร์มที่พัฒนาขึ้นมาชื่อว่า StellarStation อาจจะเรียกได้ว่าเป็นจุดพบกันระหว่างบริษัทเจ้าของดาวเทียมและบริษัทเจ้าของจานดาวเทียม โดยจะมีการแจ้งเวลาที่จานดาวเทียมเว้นว่างจากภารกิจอื่นๆ เพื่อให้เจ้าของดาวเทียมติดต่อขอเช่าจานดาวเทียมเพื่อติดต่อกับดาวเทียมของเขาได้
การเกิดของสตาร์ทอัพที่ช่วยลดต้นทุนการส่งดาวเทียมสู่ห้วงอวกาศ
เมื่อความต้องการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีอวกาศเพิ่มขึ้นและแนวโน้มเทคโนโลยีมีราคาถูกลง ส่งผลให้ปัจจุบันมนุษย์เราจึงมีการสร้างและส่งดาวเทียมมากขึ้นเรื่อยๆ แม้กระทั่งสตาร์ทอัพก็สามารถให้บริการส่งดาวเทียมขึ้นสู่ห้วงอวกาศได้แล้ว อาทิบริษัท Skyrora สัญชาติสก็อตแลนด์ ให้บริการออกแบบจรวดเพื่อการนำดาวเทียมขนาดเล็กโดยเฉพาะ และ บริษัท Leo Aerospace มุ่งมั่นที่จะปฏิวัติการปล่อยดาวเทียมด้วยลูกบอลลูน เครื่องบิน หรือวิธีการปล่อยด้วยจรวดต่างๆ เป็นต้น
ปัจจุบันการให้บริการส่งดาวเทียมเป็นชุดด้วยจรวดนำส่งเดียวกัน หรือที่เรียกว่า satellite taxi กำลังได้รับความนิยม ดึงดูดให้บริษัทสตาร์ทอัพ Nanoracks ได้เปิดให้บริการนำส่งชุดดาวเทียมขนาดเล็กจากกลุ่มลูกค้าหลายรายด้วยจรวดนำส่งขนาดใหญ่ขึ้นสู่ห้วงอวกาศ เพื่อนำส่งในแต่ละระดับความสูงวงโคจรที่ออกแบบไว้ของดาวเทียมแต่ละดวง
ทั้งหมดนี้เป็นแค่เพียงส่วนหนึ่งของสตาร์ทอัพด้านอวกาศจากต่างประเทศ ซึ่งในเมืองไทยเองก็มีหลายบริษัทที่ประสบความสำเร็จและอีกหลายบริษัทกำลังก้าวเข้าสู่ตลาด การบริการที่หลากหลายบ่งบอกถึงโอกาสของธุรกิจอวกาศยังมีอีกมากมาย แต่สิ่งหนึ่งที่ทุกคนเห็นเป็นภาพเดียวกันก็คือ เทคโนโลยีด้านอวกาศไม่เพียงแต่เป็นกลไกลที่กำลังเปลี่ยนภาคอุตสาหกรรมทั่วโลก แต่ด้วยการรังสรรค์โดยนักนวัตกรรมและผู้ประกอบการสายพันธุ์ใหม่ นี่คือการปฏิวัติอุตสาหกรรมสู่อนาคต
ที่มา : บทความเรื่อง “6 เส้นทางสู่สตาร์ทอัพธุรกิจอวกาศ”ตอนที่ 1 และ ตอนที่ 2 เผยแพร่ใน Facebook : GISTDA สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน)
รับรู้โอกาสทางธุรกิจในยุคเศรษฐกิจอวกาศในมุมอื่นเพิ่มเติม
เทคโนโลยีอวกาศ บรรเทาปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้อย่างไร?
