เมื่อ เซมิคอนดักเตอร์ (Semiconductor) เป็นหัวใจสำคัญของเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น ชิป (Chip) และเป็นตัวช่วยสำคัญในการผลักดันการเติบโตของเศรษฐกิจในหลายประเทศได้ ทำให้รัฐบาลทั่วโลกได้ตระหนักถึงความสำคัญเชิงกลยุทธ์ในการใช้ อุตสาหกรรมการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ เป็นเครื่องมือในการสร้างความแข็งแกร่งให้ภาคอุตสาหกรรมเป้าหมายของประเทศ และประเทศไทยก็เช่นกัน เพราะ อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ไทย ก็เป็นอีกหนึ่งการลงทุนที่จะทำให้เศรษฐกิจไทยเติบโตไปในทิศทาง Thailand 4.0 อย่างที่ตั้งไว้ได้
เพราะในวันที่โลกได้เดินหน้าสู่ยุคแห่งการเชื่อมต่อด้วย Internet of Things (IoT) หลายอุปกรณ์ล้วนเชื่อมต่อด้วยอินเทอร์เน็ตทั้งสิ้น ดังนั้น จึงเป็นโอกาสของภาคอุตสาหกรรมไทย โดยเฉพาะ อุตสาหกรรมการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ ซึ่งถือว่าเป็นวัตถุดิบสำคัญในการผลิตชิป ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ซึ่งพบอยู่ในส่วนต่างๆ เช่น รถยนต์ หรือแท็บเล็ต เป็นต้น
และนอกเหนือจากการเดินหน้าพัฒนาภาคอุตสาหกรรมแล้ว สิ่งที่ต้องทำควบคู่กันไป คือ การพัฒนากำลังคน ที่เป็นส่วนสำคัญและเป็นอีกหนึ่งความท้าทาย ภาคการศึกษาและภาคอุตสาหกรรม จำเป็นต้องสร้างความเชื่อมโยงกัน ให้เกิดเป็นความเชี่ยวชาญ และส่งต่อความรู้เพื่อขับเคลื่อน อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ไทย อีกทั้ง การสร้าง Product Champion จะเป็นตัวเชื่อม สร้างกลไกของการสนับสนุนเป็นขั้นบันไดมุ่งสู่ตลาดโลก
เมื่อเร็วๆ นี้ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) จัดเสวนาออนไลน์ แผนงานวิจัยและนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ หุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติ EP.2: Semiconductor – โอกาสและความท้าทายของไทยท่ามกลางวิกฤต Geopolitics
เพื่อให้เกิดการแนะนำองค์ความรู้ ในงานวิจัยและนวัตกรรมทางด้านดิจิทัลปัญญาประดิษฐ์ Semiconductor สำหรับการพัฒนางานวิจัยและนวัตกรรมด้านต่างๆ และเกิดความเข้าใจการทำงานเทคโนโลยี Semiconductor กับการสร้างสรรค์เศรษฐกิจดิจิทัลในอนาคต โดยมีกลุ่มเป้าหมายเป็นเครือข่ายนักวิจัย นักวิชาการ ภาครัฐ ภาคเอกชน รวมทั้งนักวิเคราะห์ และวางแผนการวิจัยและพัฒนานวัตกรรม ได้รับทราบถึงโอกาสของการใช้ประโยชน์หรือสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจจากเทคโนโลยีดิจิทัลปัญญาประดิษฐ์
สกสว. กับแผนด้านการพัฒนาวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (ววน.) ที่เอื้อต่อการต่อยอดพัฒนากำลังคน
ในโอกาสนี้ รองศาสตราจารย์ ดร.พงศ์พันธ์ แก้วตาทิพย์ รองผู้อำนวยการ สกสว. ได้กล่าวบนเวทีเสวนาว่า สกสว. มีหน้าที่หลักในการจัดทำแผนด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) พ.ศ. 2566 – 2570 หรือแผนระยะ 5 ปี รวมถึงการจัดสรรงบประมาณด้านทุนวิจัยให้กันหน่วยงานต่างๆ ของประเทศ โดยมี 4 ยุทธศาสตร์ ประกอบด้วย
ยุทธศาสตร์ที่ 1 การพัฒนาเศรษฐกิจไทยด้วยเศรษฐกิจสร้างคุณค่าและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ให้มี ความสามารถในการแข่งขัน และพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน พร้อมสู่อนาคต โดยใช้วิทยาศาสตร์ การวิจัยและ นวัตกรรม
ยุทธศาสตร์ที่ 2 การยกระดับสังคมและสิ่งแวดล้อม ให้มีการพัฒนาอย่างยั่งยืน สามารถแก้ไขปัญหาท้าทายและปรับตัวได้ทันต่อพลวัตการเปลี่ยนแปลงของโลก โดยใช้วิทยาศาสตร์ การวิจัยและนวัตกรรม
ยุทธศาสตร์ที่ 3 การพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี การวิจัยและนวัตกรรมระดับขั้นแนวหน้าที่ ก้าวหน้าล้ำยุค เพื่อสร้างโอกาสใหม่และความพร้อมของประเทศในอนาคต
ยุทธศาสตร์ที่ 4 การพัฒนากำลังคนและสถาบันด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมให้เป็นฐานการ ขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศแบบก้าวกระโดดและอย่างยั่งยืน โดยใช้วิทยาศาสตร์ การวิจัยและนวัตกรรม
“สำหรับ หัวข้อที่ได้ร่วมหารือในวันนี้นับเป็นประเด็นสำคัญในอุตสาหกรรมของประเทศไทย เพราะ Semiconductor ถือว่าเป็นวัตถุดิบสำคัญในการผลิตชิป ซึ่งโลกกำลังก้าวไปสู่ยุคแห่งการเชื่อมต่อสรรพสิ่งหรือ IoT หลายอุปกรณ์ล้วนเชื่อมต่อด้วยอินเทอร์เน็ตทั้งสิ้น และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ก็พบอยู่ในส่วนต่างๆ เช่น รถยนต์ หรือแท็บเล็ต เป็นต้น
“หากเราไม่มีชิปที่เป็นอุปกรณ์ตัวช่วยในการเชื่อมต่อกับอุปกรณ์ต่างๆ รวมทั้งใช้ในการประมวลผล ก็จะส่งผลให้ประเทศไทยก้าวไปต่อข้างหน้าได้ยากขึ้น อีกทั้ง ประเทศไทยมีความต้องการในด้านนี้อย่างมาก โดยเวทีในวันนี้จะเป็นการเปิดเวทีรับฟังจากผู้เชี่ยวชาญแต่ละท่าน ว่าโอกาสของประเทศไทยคืออะไร และ อะไรคือโจทย์สำคัญที่ประเทศจำเป็นต้องลงทุน”
ทิศทางความต้องการกำลังคน อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ไทย ตอบสนองตลาดเซมิคอนดักเตอร์โลกที่โตไม่หยุด
ด้านผู้ประกอบการ ได้มาแชร์มุมมองด้านการผลิตกำลังคนตอบสนองตลาดเซมิคอนดักเตอร์ที่เติบโตขึ้น เริ่มจาก ศ.ดร.อภินันท์ ธนชยานนท์ กรรมการบริหารบริษัท ซิลิคอน คราฟท์ เทคโนโลยี จำกัด (มหาชน) ให้ข้อมูลว่า “กำลังคนเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะก่อนที่จะจ้าง Outsource ในการดำเนินการได้นั้น ต้องหาแรงงานคนที่มีความสามารถทางด้านอิเล็กทรอนิกส์ดีไซน์ ซึ่งในปัจจุบัน มีความท้าทายในการหาแรงงานด้านวิศวกรออกแบบอย่างมาก จึงมีความพยายามที่จะทำงานร่วมกับทางมหาวิทยาลัยในไทย เพื่อผลิตนักศึกษาที่ตอบโจทย์ภาคผลิต”
“หากมีการเข้ามาลงทุนในด้าน Semiconductor จากต่างชาติในไทย ถ้าเป็นไปได้ ก็น่าจะเป็นสิ่งที่ดีต่อประเทศ เพราะจะทำให้เห็นถึงความสำคัญใน Semiconductor มากขึ้น และกรณีที่เป็นผู้เล่นรายเล็กต้องหาจุดขายผลิตภัณฑ์ เพื่อตอบความต้องการของ niche market และที่สำคัญคือควรมีคณะกรรมการที่ร่วมกันทุกภาคส่วน เพื่อขับเคลื่อนการทำงานที่สามารถตัดสินใจได้อย่างรวดเร็วและชัดเจน”
ต่อมา กิตติกร วิรัชวรพงศ์ Senior Manager, Business Development Power and Sensor Systems Division (Asia Pacific) Infineon Technologies Asia Pacific Pte Ltd ได้ระบุถึง 2 ทักษะสำคัญ ที่บุคลากรด้านนี้ต้องมี
“ทักษะขั้นพื้นฐานด้านกำลังคนเบื้องต้นใน 2 ประเด็นคือ 1) การสื่อสารด้วยภาษาอังกฤษ และ 2) Coding ด้านโครงสร้างพื้นฐานในประเทศ ควรให้ความสำคัญและจริงจังกับ Carbon Neutral, Net Zero และ Local Government Support ในการสนับสนุนเชิงพื้นที่ เช่น การจัดการน้ำ ภัยธรรมชาติ โรคระบาด เป็นต้น
ส่วนทางฝั่งของ ภาคการศึกษาไทย ที่มีหน้าที่ผลิตกำลังคนตอบสนองความต้องการของ อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ไทย รศ.ดร.จีรนุช เสงี่ยมศักดิ์ รองคณบดีฝ่ายวิจัยและวิเทศสัมพันธ์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวเสริมในเรื่องนี้ว่า
“ในแนวทางการดำเนินงานอย่างเร่งด่วนในด้านกำลังคน ทางสถาบันการศึกษา จำเป็นที่จะต้องผลิตนักศึกษาที่ตอบโจทย์อุตสาหกรรมที่มีความต้องการสูงขึ้น เพื่อสนับสนุนการผลิตให้ไวและมีความเชี่ยวชาญค่อนข้างมีความท้าทาย ดังนั้น ภาคการศึกษา และภาคอุตสาหกรรม เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องสร้างความเชื่อมโยงกัน ให้เกิดเป็นความเชี่ยวชาญ และส่งต่อความรู้ หรือปริญญาตรีอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ แต่อาจต้องมีการร่วมมือกับพันธมิตรต่างประเทศเพิ่มเติม อีกด้วย โดยสามารถเริ่มดำเนินการได้ผ่าน Sandbox ของ กระทรวง อว.”
ทั้งนี้ ในส่วนของแผนการผลิตกำลังคนด้านนี้ของกระทรวง อว. ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล รองปลัดกระทรวง อว. ได้อัปเดตถึงการเดินหน้าภารกิจผลิตกำลัคนตอบสนองความต้องกาคของอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์นี้ว่า
“ขณะนี้ มีมหาวิทยาลัยไทย 9 แห่ง ประกอบด้วย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ม.เกษตรศาสตร์ ม.เชียงใหม่ ม.ขอนแก่น ม.สงขลานครินทร์ ม.เทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ม.เทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ม.เทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี ให้ความสนใจในการทำหลักสูตรในการผลิตกำลังคนด้านเซมิคอนดักเตอร์อย่างต่อเนื่อง”
“โดยได้มีการร่วมหารือกับ มหาวิทยาลัยชั้นนำ 6 แห่งของไต้หวัน ที่มีการเรียนการสอนและทำวิจัยร่วมกับภาคเอกชน ในด้านเซมิคอนดักเตอร์รวมทั้ง Taiwan Semiconductor Manufacturing Company หรือ TSMC บริษัทผลิตเซมิคอนดักเตอร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก เพื่อร่วมมือกันจะมีทั้งการผลิตกำลังคนและงานวิจัย”
“ทั้งนี้ ในการผลิตกำลังคนจะมีการจัดทำหลักสูตรในระดับ ปริญญาตรี ปริญญาโท ด้าน Semiconductor ร่วมกัน โดยมหาวิทยาลัยไทยจะใช้วิธีการ Higher Education Sandbox ในการพัฒนาหลักสูตร ที่ไม่ต้องเป็นไปตามมาตรฐานอุดมศึกษา เพื่อให้เกิดความยืดหยุ่นในการผลิตบัณฑิตให้ตอบสนองต่อการผลิตคนที่มีคุณภาพที่มีปริมาณมากและรวดเร็ว”
“โดยตั้งเป้าให้มีนักศึกษาที่มีศักยภาพสูงในโปรแกรมไม่น้อยกว่า 200 คน/ปี ในสาขาที่เกี่ยวเนื่อง เช่น ด้านเครื่องมือ ด้านวัสดุ ด้านการออกแบบ IC ด้านกระบวนการผลิต ด้านการทดสอบและแพ็กกิ้ง เป็นเวลาอย่างน้อย 5 ปีต่อเนื่อง”
ขณะเดียวกัน อีกหนึ่งปัจจัยที่ต้องให้ความสำคัญ นั่นคือ ปัญหา ภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) เพราะมูลค่าทางเศรษฐกิจมีหลายมิติ ทั้งด้านการผลิตและด้านการส่งออก วิบูลย์ รักสาสน์เจริญ รองเลขาธิการ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า
“ในช่วงที่เกิดปัญหา ภูมิรัฐศาสตร์ กระบวนการย้ายฐานการผลิตต้องใช้เวลา และมักเลือกลงทุนที่ไทย เวียดนาม และอินโดนีเซีย ซึ่งประเด็นสำคัญอยู่ที่ประเทศไทยจะได้แบ่งสัดส่วนอยู่ที่กี่เปอร์เซ็นต์”
“เพราะการที่ทำให้ราคาถูกลง ที่อื่นก็สามารถทำได้เหมือนกัน แต่อยากให้หันมามองดูที่ระบบโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ และความพร้อมของประเทศไทยที่ต่างชาติมอง อย่างเช่น GREEN กำลังคน NQI และการบริหารจัดการน้ำ ที่ไทยยังต้องพัฒนา เพราะเป็นอุปสรรคในภาคอุตสาหกรรม ประกอบกับทรัพยากรประเทศไทยมีอย่างจำกัด จึงแนะนำให้อุตสาหกรรมดำเนินการไปในทิศทางเดียวกัน”
ที่มา :
- รายงานข่าวเรื่อง “‘กำลังคน’ โจทย์สำคัญ ดันอุตฯ อิเล็กทรอนิกส์ไทย สู่ตลาดโลก” จากเว็บไซต์กรุงเทพธุรกิจ
- รายงานข่าวเรื่อง ““เอนก” ผลักดันการสร้างกำลังคนด้านเซมิคอนดักเตอร์ สนับสนุนให้ ทำหลักสูตรแซนด์บ็อกซ์ ปริญญาตรี – โท ร่วมกับ มหาวิทยาลัยต่างประเทศ และภาคเอกชน เพื่อสร้างการลงทุนในอุตสาหกรรมด้านเซมิคอนดักเตอร์ในไทย” จากเว็บไซต์ กระทรวง อว.
