มะพร้าวไทย เป็นพืชที่ชาวไทยจากรุ่นสู่รุ่นนำมาใช้ประกอบอาหารในหลายรูปแบบ ทั้งอาหารคาวและอาหารหวาน นอกจากนั้นมะพร้าวยังเป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจของไทยที่ทำเงินได้ไม่แพ้ราชาผลไม้อย่างทุเรียน นอกจากในเรื่องของการบริโภคผลแล้ว ส่วนของมะพร้าวสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายแทบทุกส่วน ไม่ว่าจะเป็น ลำต้น แกนใบ(ทางมะพร้าว) ใบและก้านใบ ราก ช่อดอก เปลือก (กาบมะพร้าว) และยอดมะพร้าว เป็นต้น
ส่วนในมุมของการส่งออกมะพร้าวไทยไปต่างประเทศ การส่งออกมะพร้าวไทยอ่อนไปยังต่างประเทศ ปี 2566 มีมูลค่าการส่งออกทั้งสิ้น 288.04 ล้านเหรียญสหรัฐ เติบโตเพิ่มขึ้น 3.98% คิดเป็นปริมาณการส่งออกทั้งสิ้นถึง 432,492 ตัน
มะพร้าวไทย 4 สายพันธุ์ กับประโยชน์ที่ต่างกันไป
มะพร้าวไทย มีสายพันธุ์หลักๆ อยู่ 4 สายพันธุ์ และได้รับการนำไปใช้ในลักษณะที่ต่างกัน ดังนี้
มะพร้าวอ่อน เป็นมะพร้าวที่มีลักษณะอ่อน ระยะเวลาเก็บเกี่ยวผลอายุประมาณ 6-7 เดือน นิยมบริโภคน้ำและเนื้ออ่อนนุ่ม น้ำมะพร้าวมีรสหวานและมีกลิ่นหอมในบางพันธุ์ พันธุ์ที่นิยม เช่น พันธุ์น้ำหวาน พันธุ์มะพร้าวน้ำหอมในกลุ่มต้นเตี้ย อาทิน้ำหอมก้นกลม-ผลสีเขียว น้ำหอมก้นกลม-ผลสีเหลือง น้ำหอมก้นกลม-ผลสีน้ำตาล และ น้ำหอมก้นจีบ-ผลสีเขียว เป็นต้น
มะพร้าวทึนทึก เป็นมะพร้าวที่มีลักษณะไม่อ่อนหรือแก่เกินไป ระยะเวลาเก็บเกี่ยวผลอายุประมาณ 7-8 เดือน เปลือกผลสีเขียวปนน้ำตาล เนื้อค่อนข้างหนา นิยมนำเนื้อไปขูดเพื่อคลุกหรือโรยหน้าขนม พันธุ์ที่นิยม เช่น พันธุ์ไทยพื้นเมือง พันธุ์ศรีลังกาต้นสูง หรือพันธุ์ต้นเตี้ยต่างๆ เป็นต้น
มะพร้าวแกง เป็นมะพร้าวที่มีลักษณะแก่จัด ระยะเวลาเก็บเกี่ยวผลอายุประมาณ 11-12 เดือน เปลือกผลสีน้ำตาล เนื้อหนาสีขาวขุ่น มีน้ำน้อย รสชาติหอมมัน นิยมนำไปทำน้ำกะทิ พันธุ์ที่นิยม เช่น พันธุ์ไทยต้นสูง พันธุ์ลูกผสมต่างๆ อาทิ สวีลูกผสม 1 ชุมพรลูกพลัม 60 ลูกผสมชุมพร 2 เป็นต้น
มะพร้าวกะทิ เป็นมะพร้าวที่มีลักษณะเนื้อผลหนามากกว่าปกติ เนื้ออ่อนนุ่มฟูเกือบเต็มกะลา รสชาติหวานมัน น้ำมะพร้าวค่อนข้างข้น นิยมบริโภคผลสดหรือนำไปเป็นส่วนประกอบของอาหารหวานหลายชนิด พันธุ์ที่นิยม ได้แก่ กะทิลูกผสมชุมพร 84-1 กะทิลูกผสมชุมพร 84-2
สำหรับสายพันธุ์มะพร้าวที่ได้รับความนิยมในต่างประเทศ คือ มะพร้าวอ่อนพันธุ์น้ำหอม เนื่องจากเหมาะกับการบริโภคสดเป็นน้ำมะพร้าว หรือนำไปทำวุ้นมะพร้าว เครื่องดื่มและขนมหวานต่างๆ เช่น เค้กและไอศกรีม
โดยมะพร้าวน้ำหอมมีแหล่งปลูกในจังหวัดสมุทรสาคร สมุทรสงคราม ราชบุรี นครปฐม ซึ่งพื้นที่ดังกล่าวเป็นแหล่งปลูกมะพร้าวน้ำหอมดั้งเดิม ทำให้มีรสชาติโดดเด่น เป็นที่ต้องการของตลาดต่างประเทศ และเป็นแหล่งส่งออกมะพร้าวอันดับ 1 ของไทย
อัปเดตความนิยม มะพร้าวไทย พร้อมก้าวเป็นหนึ่งในใจคนรักมะพร้าวในจีนและทั่วโลก
และล่าสุดชื่อเสียงของ มะพร้าวไทย ได้รับการยอมรับระดับโลกในหลายประเทศแล้ว ผ่านเมนูยอดนิยมต่างๆ เช่น มะพร้าวปั่นและมะพร้าวปั่นผสมผลไม้อื่นๆ โดยใช้นมมะพร้าวและน้ำมะพร้าวเป็นส่วนผสมพื้นฐานร่วมกับผลไม้สด ได้แก่ กาแฟลาเต้มะพร้าว เครื่องดื่มมะพร้าวผสมกับชา (ในรูปแบบชานม) เครื่องดื่มสำเร็จรูปโดยใช้นมมะพร้าว
อีกทั้งเทรนด์สำคัญในการบริโภคเครื่องดื่มที่ทำจากมะพร้าวไทย คือ น้ำมะพร้าวในกลุ่มของ “functional drink” กล่าวคือ นมมะพร้าวหรือกะทิของไทยก็สามารถนำไปเพิ่มรสชาติใหม่หรือทำเป็น แบบไร้น้ำตาล ไขมันต่ำ แคลอรี่ต่ำ โดยสามารถเข้าถึงตลาดคนรักผลิตภัณฑ์สุขภาพระดับ high-end ได้
โอกาสและความท้าทายของ มะพร้าวไทย ในตลาดจีน
นอกจากทุเรียน และมังคุดแล้ว ปัจจุบัน ‘มะพร้าว’ เป็นพระเอกดาวรุ่งดวงใหม่ของผลไม้เมืองร้อนในตลาดจีน โดยดีมานด์ในตลาดจีน มีทั้งมะพร้าวอ่อนเพื่อการบริโภคน้ำมะพร้าวสด หรือนำมาปรุงให้เข้ากับวัฒนธรรมการกินสไตล์ท้องถิ่นจีน และมะพร้าวแก่เพื่อนำมาทำน้ำกะทิ หรือการแปรรูปเป็นสินค้าอื่น
โดยความนิยมของ มะพร้าวไทย ในจีน เกิดขึ้นตั้งแต่ในช่วงที่เกิดกระแสเที่ยวไทยในหมู่ชาวจีน จนทำให้ชาวจีนที่มีโอกาสได้มาเที่ยวที่ไทยติดใจรสชาติหวานหอมของมะพร้าวไทย จนเกิดกระแสความนิยมดื่มน้ำมะพร้าวสดแล้ว ชาวจีนยังได้นำน้ำมะพร้าวมา Mix and Match เป็นเมนูที่หลากหลายทั้งคาวและหวาน อาทิ อเมริกาโน่น้ำมะพร้าว ชาไข่มุกน้ำมะพร้าว สุกี้ไก่มะพร้าว และซุปน้ำมะพร้าวตุ๋นยาจีน
โดยมีข้อมูลจากศุลกากรแห่งชาติจีน พบว่า ตั้งแต่เกิดการระบาดของโควิด-19 ในปี 2562-2564 ประเทศไทย ‘ยืนหนึ่ง’ ในฐานะแหล่งนำเข้ามะพร้าวของจีน การนำเข้ามะพร้าวทั้งกะลา (พิกัด 08011200) ถือว่าเติบโตได้ดี ทั้งในแง่ปริมาณ (2.49 แสนตัน /2.45 แสนตัน / 3.33 แสนตัน ตามลำดับ) และมูลค่านำเข้า (1,385 ล้านหยวน / 1,313 ล้านหยวน / 1,837 ล้านหยวน ตามลำดับ)
นอกจากนั้น สำนักข่าวซินหัว ยังได้เคยนำเสนอข่าวกระแสความนิยมของ ‘มะพร้าวไทย’ ในนครหนานหนิง โดย มั่ว เจียหมิง รองผู้จัดการทั่วไปของบริษัท Guangxi Youxianyuan Agriculture Techonology (广西优先源农业科技有限公司) ให้ข้อมูลว่า มะพร้าวที่บริษัทฯ จำหน่ายเป็นมะพร้าวที่คัดเลือกมาจากสวนมะพร้าวคุณภาพดีใน อ.ดำเนินสะดวก จ.ราชบุรี ใช้การขนส่งทางทะเล ทั้งนี้ บริษัทฯ ประเมินความต้องการมะพร้าวไทยในตลาดจีน พบว่ายังขยายตัวได้อีกตามความชื่นชอบที่เพิ่มขึ้น โดยคาดการณ์ว่าปีนี้ บริษัทฯ จะมียอดนำเข้ามะพร้าวไทยมากกว่า 28,000 ลัง
ขณะที่ ใน “รายงานผลิตภัณฑ์ในธุรกิจเครื่องดื่มจีน ประจำปี 2565” ระบุว่า จากการสุ่มตัวอย่างเครื่องดื่มชาแนวใหม่ 40 แบรนด์ พบว่ามี 37 แบรนด์ที่ออกเมนูใหม่เอาใจคนรัก ‘มะพร้าว’ เช่นเดียวกับเครื่องดื่มเมนูกาแฟที่มีการนำ ‘มะพร้าว’ มาผสมกันได้อย่างลงตัว ไม่ว่าจะเป็นอเมริกาโน่มะพร้าวน้ำหอม หรือจะเป็นลาเต้นมมะพร้าว ก็ได้รับกระแสตอบรับที่ดีมากจากผู้บริโภคจีน
มะพร้าวไทย กับโอกาสโตได้ต่อเนื่องในตลาดสหรัฐฯ
ส่วนในตลาดสหรัฐอเมริกา มูลค่าการจำหน่ายผลิตภัณฑ์มะพร้าวในภาพรวมของปี 2565 มีมูลค่าประมาณ 3.95 ล้านเหรียญสหรัฐ โดยสินค้ายอดนิยมที่สหรัฐฯ นำเข้ามากที่สุด ได้แก่ น้ำมันมะพร้าว น้ำมะพร้าว มะพร้าวสด กะทิ มะพร้าวอบแห้ง และมะพร้าวผง เป็นต้น จึงกล่าวได้ว่าผลิตภัณฑ์จากมะพร้าวเป็นที่ต้องการของผู้บริโภคชาวอเมริกันอย่างมาก
เนื่องจาก มะพร้าวไทย มีประโยชน์ต่อสุขภาพ มีคุณค่าทางโภชนาการและสามารถใช้เป็นผลิตภัณฑ์ทางเลือกทดแทนอาหารจากสัตว์ได้ เหมาะสำหรับกลุ่มผู้บริโภคมังสวิรัติและกลุ่มผู้บริโภคที่แพ้แลคโตสจากนมวัว จากข้อมูลของ National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases ระบุว่าชาวอเมริกัน ประมาณ 36% ของประชากรทั้งหมด มีปัญหาเรื่องการดูดซึมแลคโตส
นอกจากนี้ การที่ชาวอเมริกันหันมาประกอบอาหารรับประทานที่บ้านและกระแสจากสื่อโซเชียลที่เผยแพร่ไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิตของนักกีฬาและคนดังต่างๆ ที่หันมาอุปโภคบริโภคผลิตภัณฑ์จากมะพร้าวมากขึ้น ช่วยสร้างความนิยมมหภาคและช่วยกระตุ้นให้ผู้บริโภคอเมริกันหันมาเลือกซื้อและทดลองบริโภคสินค้าที่มาจากมะพร้าวเพิ่มมากขึ้น
และไม่เพียงแค่ปัจจัยข้างต้นเท่านั้น เพราะแนวโน้มการเติบโตของสินค้าออร์แกนิกในตลาดสหรัฐฯที่ขยายตัวอย่างมากก็มีผลทำให้ยอดส่งออกมะพร้าวไทยสูงขึ้นด้วย เนื่องจากผู้บริโภคสหรัฐฯ มองหาสินค้าอุปโภคบริโภคที่ผลิตจากวัตถุดิบจากธรรมชาติเพิ่มมากขึ้น
เพราะมะพร้าวไม่มีส่วนผสมดัดแปลงเมื่อเทียบกับผลิตภัณฑ์เกษตรอื่นๆ จากข้อมูลของสมาคม The Organic Trade Association แสดงให้เห็นว่า ยอดจำหน่ายสินค้าบริโภคออร์แกนิกของสหรัฐฯ ปี 2565 มีมูลค่าประมาณ 61,670 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้น 4.3% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา และสินค้าอุปโภคออร์แกนิก มีมูลค่าประมาณ 5,910 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้น 1.6% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา อย่างไรก็ดี ผู้บริโภคมีความตื่นตัวและเริ่มหันมาใช้สินค้าอุปโภคออร์แกนิคมากขึ้นนับแต่ปี 2563 และได้มีขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ชี้แนวทางยกระดับมะพร้าวไทย เพิ่มยอดส่งออกให้ปังกว่าเดิม
ในส่วนของการส่งเสริมและเพิ่มยอดการส่งออกมะพร้าวไทยในประเทศจีน บทความเรื่อง “คุยเฟื่อง เรื่อง ‘มะพร้าว’ โอกาสและความท้าทายของไทยในตลาดจีน” จากเว็บไซต์ Thaibizchina ได้แนะนำว่าหัวใจสำคัญอยู่ที่การรักษามาตรฐานด้านสุขอนามัยตลอดกระบวนการผลิตให้มีคุณภาพและความปลอดภัย สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ (traceability) ตั้งแต่สวนมะพร้าว โรงแปรรูปและคัดบรรจุ สถานที่เก็บรักษา ไปจนถึงกระบวนการส่งออกจนถึงด่านปลายทางในประเทศจีน โดยผู้ส่งออกสามารถขอรับคำปรึกษาที่เกี่ยวข้องได้ที่ สํานักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
พร้อมกันนี้เกษตรกรไทยยังต้องพัฒนาและรักษาคุณภาพผลผลิตให้คง ‘อัตลักษณ์’ ของมะพร้าวน้ำหอมไทย โดยอาจจะพิจารณาร่วมมือกับนักวิชาการเกษตรในการวิจัยและพัฒนาพันธุ์มะพร้าวพันธุ์ดีที่ให้ผลผลิตดก และมีรสชาติหอมหวานสม่ำเสมอ โดยผู้ส่งออกสามารถปรึกษากับทางกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตร ซึ่งเป็นเครือข่ายของกรมวิชาการเกษตร ตั้งอยู่ในหลายจังหวัด
ขณะเดียวกัน ประเทศไทยจำเป็นต้องยกระดับอุตสาหกรรม ‘มะพร้าวไทย’ ด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรมการผลิต เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและรักษาตลาดไว้ให้มั่น พร้อมกับการแสวงหาโอกาสในการขยายตลาดในจีนให้กว้างมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะในตัว ‘ผลิตภัณฑ์มะพร้าวตัดแต่ง’ นั้น การออกแบบพัฒนาบรรจุภัณฑ์มะพร้าวที่ง่ายต่อผู้บริโภคเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม เพราะนอกจากจะช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มให้ตัวสินค้าได้แล้ว นี่เป็นอีกเหตุผลของการตัดสินใจซื้อเลยทีเดียว
นอกจากนั้น ควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ ‘ผลิตภัณฑ์มะพร้าวแปรรูป’ อาทิ ไอศกรีมกะทิสด น้ำมะพร้าวพาสเจอไรซ์ 100% วุ้นในลูกมะพร้าว และนมมะพร้าว เพราะนอกจากมะพร้าวสดและเครื่องดื่มมะพร้าวแล้ว กลุ่มผู้บริโภคที่รักสุขภาพในจีนเริ่มหันมาบริโภค plant protein beverage หรือเครื่องดื่มโปรตีนจากพืชมากขึ้น และ ‘นมมะพร้าว’ โดยเฉพาะนมมะพร้าวที่เป็นเครื่องดื่มหางกะทิบ้านเราที่สามารถนำไปเพิ่มรสชาติใหม่ หรือทำเป็น functional drink แบบไร้น้ำตาล ไขมันต่ำ แคลลอรีศูนย์ หรือนมมะพร้าวที่ใช้เป็นส่วนผสมในเมนูร้านเครื่องดื่มชากาแฟแนวใหม่ได้ จึงกล่าวได้ว่า… ‘นมมะพร้าว’ น่าจะเป็นอีกหนึ่งสินค้า (ไม่) ใหม่ที่ประเทศไทยสามารถนำไปบุกตลาดคนรักสุขภาพที่มีมูลค่าสูงในจีนได้
ส่วนในตลาดส่งออกมะพร้าวไทยไปสหรัฐอเมริกา มีการแนะนำว่า ตลาดสหรัฐฯ เปิดกว้างให้กับสินค้าใหม่ๆ จึงน่าจะเป็นโอกาสที่ดีที่จะแนะนำสินค้าไทยกลุ่มขนม กลุ่มความงามสะอาดเข้าสู่ผู้บริโภคเป้าหมาย โดยอาศัยการจำหน่ายทางออนไลน์เพื่อเจาะฐานผู้บริโภครุ่นใหม่น่าจะช่วยให้สินค้าไทยได้รับการยอมรับมากขึ้น นอกจากนี้ ส่วนประกอบอื่นๆ ของมะพร้าวก็เป็นที่ต้องการของผู้นำเข้าในตลาดสหรัฐฯ เช่น กะลาสามารถนำมาใช้เป็นถ้วยไอศครีม และกากมะพร้าวสามารถใช้ทำเป็นที่อยู่อาศัยให้กับสัตว์เลื้อยคลานได้
ไม่เพียงเท่านั้น ยังมีการคาดการณ์ว่าสินค้าอุปโภคมีแนวโน้มการเติบโตสูง โดยเฉพาะตลาดเครื่องประทินผิวจากมะพร้าวในภาพรวมของทั่วโลก คาดว่าน่าจะมีการเติบโตในอัตรา 11.2% ในช่วง 2564-2571 และคาดว่าในปี 2571 น่าจะมีมูลค่าถึง 5,272 ล้านเหรียญสหรัฐ ดังนั้น การศึกษาเทรนด์และพฤติกรรมของผู้บริโภคในตลาดน่าจะเป็นประโยชน์ในการพัฒนาสินค้าให้เหมาะกับกลุ่มเป้าหมายและสร้างโอกาสให้กับสินค้าได้ในอนาคต
ที่มา :
- บทความ เรื่อง “มะพร้าวไทย” เรียกความสดชื่นไปทั่วโลก” จาก Facebook : สำนักส่งเสริมการค้าสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรม
- บทความเรื่อง “คุยเฟื่อง เรื่อง ‘มะพร้าว’ โอกาสและความท้าทายของไทยในตลาดจีน” จากเว็บไซต์ Thaibizchina
- บทความเรื่อง “โอกาสเติบโตของมะพร้าวไทยในตลาดสหรัฐฯ” จากเว็บไซต์กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์
สินค้าเกษตรไทยดาวเด่นในตลาดโลก
ไทย จะสร้างยอดขายจาก “ลิ้นจี่” ผลไม้หน้าร้อน ที่ชาวจีนชื่นชอบได้อย่างไร?
Magik Growth ถุงห่อทุเรียนแสนล้าน ต้นแบบการสร้างผลไม้พรีเมี่ยมระดับโลก
จากนวัตกรรม ‘ข้าวลดโลกร้อน’ สู่ ‘ข้าวคาร์บอนต่ำ’ สร้างมูลค่าเพิ่มให้เกษตรกรไทย
