เปลี่ยน SMEs โลกใบเก่า ก้าวสู่ธุรกิจ Less Brown แนวทางการช่วยเหลือคนตัวเล็กในบริบทของแบงก์ชาติ

แม้ว่า 6 เดือนแรกของปี 2567 จะมีจำนวนการเปิดโรงงานขยายตัวต่อเนื่อง โดยมีโรงงานเปิดกิจการกว่า 1,009 แห่ง เพิ่มขึ้น 122.67% YoY แต่พบว่า ส่วนใหญ่เป็นนักลงทุนต่างชาติที่เข้ามาลงทุนผ่าน BOI ในขณะเดียวกัน จากข้อมูลของกรมโรงงานอุตสาหกรรม พบว่า มีโรงงานปิดตัวเพิ่มขึ้นในครึ่งปีแรกแล้วกว่า 667 แห่ง เพิ่มขึ้นจากปีก่อนหน้า +86.31% YoY หรือเฉลี่ย 111 แห่ง/เดือน และหากพิจารณามูลค่าโรงงานต่อโรงที่ปิดตัว พบว่ามีเงินทุนลดลงเหลือเฉลี่ย 27.12 ล้านบาทต่อโรงงาน สะท้อนให้เห็นว่าส่วนใหญ่เป็นโรงงานขนาดเล็ก หรือ SME ที่มีการปิดโรงงานในอัตราส่วนที่เร่งขึ้น

ภายใต้เมกะเทรนด์ของโลก ยิ่งกดดันผู้ประกอบการ SME เนื่องจากไม่สามารถแข่งขันทั้งด้านราคา และการผลิตสินค้าที่ตอบโจทย์สังคมยุคใหม่ได้ ส่งผลให้สัดส่วนการลงทุนต่อ GDP ของไทยต่ำกว่า 25% ลดลงจากที่เคยสูงเกือบ 30% ประเทศไทยจึงจำเป็นต้องลงทุน เพื่อเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันกับประเทศเพื่อนบ้าน โดยภาครัฐควรมีมาตรการสนับสนุนทางภาษีอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อส่งเสริมการลงทุนในเมืองรองและสนับสนุนการลงทุนโดยใช้วัตถุดิบภายในประเทศ (local content) ส่งเสริมให้เกิดการลงทุนวิจัยและพัฒนาในอุตสาหกรรมสมัยใหม่ การลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานเพื่อรองรับเมกะเทรนด์ และสนับสนุนการลงทุนเพื่อรองรับสังคมคาร์บอนต่ำ

เศรษฐพุฒิ สุทธิวาทนฤพุฒิ ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) กล่าวถึงการส่งเสริมผู้ประกอบการไทย ในงาน “Financing the Transition: การเงินเพื่อการปรับตัวสู่ความยั่งยืนของภาคธุรกิจ” ว่า ภาคการเงินได้มีการเตรียมความพร้อมเพื่อการปรับตัวร่วมกับภาคธุรกิจ ผ่านการร่วมมือกันผลักดัน และสนับสนุนเงินทุนให้กับภาคธุรกิจไทย เพื่อช่วยเหลือด้านการเปลี่ยนผ่าน (Transition) สู่ธุรกิจสีเขียวที่คำนึงถึงสิ่งแวดล้อมมากขึ้น ซึ่งภาคการเงิน จะเป็นหนึ่งในห่วงโซ่ที่ช่วยขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่าน เพื่อสร้างความยั่งยืนให้กับภาคธุรกิจไทย

ปัจจุบัน ภาพรวมธุรกิจในหลายประเทศส่วนใหญ่ ล้วนมุ่งไปที่การเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon netraul) และการเป็นเศรษฐกิจสีเขียว (Green economy) ที่มีการขยายตัวขึ้นของหลายธุรกิจในหลากหลายประเทศที่ปรับตัว โดยภาคธุรกิจในประเทศไทย ที่สามารถปรับตัวเพื่อเปลี่ยนผ่านธุรกิจได้แล้ว ยังเป็นกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่ที่เข้าไปอยู่ในดัชนี Dow Jones Sustainability Index (DJSI) จำนวน 26 บริษัท ซึ่งนับว่ามากที่สุดในอาเซียน ในขณะที่ธุรกิจขนาดกลางและเล็กของไทย ยังมีความพร้อมในการปรับตัวสู่เศรษฐกิจสีเขียว น้อยกว่าธุรกิจขนาดใหญ่

หากพิจารณาบริบทของเศรษฐกิจประเทศไทย เรายังใช้เชื้อเพลิงที่มาจากฟอสซิล และไม่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมสูงอยู่ และความพร้อมของ SME ในการเปลี่ยนผ่าน ก็ยังไม่พร้อมปรับตัว ซึ่งส่งผลกระทบต่อการแข่งขันของธุรกิจ ทำให้ต้องมีการสนับสนุนของภาคการเงินเพื่อสร้างการเปลี่ยนผ่าน

สำหรับเศรษฐกิจไทย ถือว่ามีหลากหลายมิติ แต่ในภาพหลักของเศรษฐกิจไทยยังคงเป็นเศรษฐกิจในโลกเก่า (Brown) ทั้งการผลิต และการส่งออก ขณะที่ธุรกิจ SME ที่เน้นด้านสิ่งแวดล้อม และความเป็นธุรกิจสีเขียว (Green) ยังมีน้อย แต่ ธปท. ไม่อยากเห็นการเพิกเฉยต่อการสนับสนุนเงินทุนกับธุรกิจแบบ Brown ของภาคการเงินไปอย่างสิ้นเชิง แต่ควรเป็นรูปแบบการช่วยเหลือและสนับสนุนเงินทุน เพื่อสร้างการเปลี่ยนผ่านไปสู่ Green ถือเป็นบริบทที่เหมาะสมกับภาคการเงิน ภาคธุรกิจ และเศรษฐกิจไทย

“การละทิ้งไม่ให้เงินทุนต่อธุรกิจ Brown ไปเลย คงไม่เหมาะกับบริบทไทย และไม่ส่งผลดีต่อเศรษฐกิจไทย แต่เราควรเป็นการสนับสนุนการสร้างการเปลี่ยนผ่าน Transition ไปสู่ less brown จะดีที่สุด” ผู้ว่า ธปท. กล่าว

ผู้ว่า ธปท.ยังให้ความเห็นการเปลี่ยนผ่านเศรษฐกิจไทยและภาคธุรกิจของไทย ที่เป็นธุรกิจแบบ Brown สู่การเป็นธุรกิจ Less Brown จะต้องคำนึงถึงจังหวะเวลา เพื่อสร้างความสมดุล และผลข้างเคียงที่จะเกิดขึ้น โดยเฉพาะผลกระทบเชิงลบที่จะตามมาในช่วงที่มีการเปลี่ยนผ่าน โดยมองว่าจะต้องเป็นการเริ่มจากก้าวเล็กๆ ไม่ได้เป็นการยิงพลุในการทำ CSR แต่เป็นการคาดหวังในการขยายผลที่เป็นวงกว้างได้

ทั้งนี้ ตลอดหลายเดือนที่ผ่านมา ธปท. และ 8 ธนาคารพาณิชย์ ได้ร่วมกันวางแผนการสนับสนุนเงินทุนเพื่อการเปลี่ยนผ่าน ให้ตอบโจทย์การทำธุรกิจและสิ่งแวดล้อม โดยหวังว่าโครงการดังกล่าว จะช่วยให้ภาคธุรกิจ โดยเฉพาะ SME ปรับตัวอย่างจริงจัง และเปลี่ยนผ่านสู่การสร้างความยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อม และขยายวงกว้างต่อไปได้

การสนับสนุนทางการเงิน เพื่อการปรับตัวจากธุรกิจที่ยังไม่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น (จาก brown สู่ less brown) หรือ Financing the Transition จึงจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับประเทศ ซึ่งอาจต้องเริ่มจากก้าวเล็กๆ ให้เกิดขึ้นได้จริงอย่างเป็นรูปธรรม และสามารถขยายผลในวงกว้างได้