จากการรวบรวมประกาศรับสมัครงานออนไลน์จาก 23 เว็บไซต์รับสมัครงานในไตรมาสที่ 1 ของปี 2568 (1 ม.ค. – 31 มี.ค.) โดยทีม Big Data สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เปิดผลวิเคราะห์สถานะความต้องการแรงงาน และทักษะของแรงงานที่นายจ้างต้องการใน “โครงการพัฒนาระบบวิเคราะห์ข้อมูลด้วย Large Language Models (LLMs) เพื่อการใช้ประโยชน์ในการพัฒนากำลังคนสมรรถนะสูงฯ” ซึ่งการสำรวจนี้สนับสนุนโดย หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนากำลังคน และทุนด้านการพัฒนาสถาบันอุดมศึกษา การวิจัยและการสร้างนวัตกรรม (บพค.)
เพื่อสนับสนุนการดำเนินโครงการดังกล่าว บทความฉบับนี้นำเสนอข้อมูลจากการวิเคราะห์ประกาศรับสมัครงานออนไลน์ที่เกี่ยวข้องกับทักษะด้าน AI ทั้งในระดับพื้นฐานและระดับขั้นสูง โดยจำแนกตำแหน่งงานตามกลุ่มอาชีพและกลุ่มอุตสาหกรรม รวมถึงการวิเคราะห์ทักษะที่นายจ้างต้องการจากผู้สมัครงาน เพื่อชี้ให้เห็นลักษณะความต้องการแรงงาน AI ใน ตลาดงานด้าน AI และแนวโน้มของการนำเทคโนโลยี AI ไปประยุกต์ใช้ในภาคธุรกิจไทย
ทั้งหมดนี้เพื่อให้ภาคนโยบายและสถาบันการศึกษา ตลอดจนสถาบันฝึกอบรมมีข้อมูลด้านความต้องการที่แท้จริงของภาคเอกชน ซึ่งสามารถนำไปใช้เป็นจุดอ้างอิง (reference point) ในการวางแผนการผลิตกำลังคนได้อย่างเหมาะสม รายละเอียดปรากฏตามเนื้อหาดังนี้
คณะผู้วิจัยได้นิยามตำแหน่งงานที่เกี่ยวข้องกับ AI ดังนี้
1. วิศวกรระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI Engineer / ML Engineer) หมายถึง “อาชีพที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาโมเดลปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence – AI) เช่น Machine Learning (ML), Deep Learning (DL) การประมวลผลภาษาธรรมชาติ (NLP) หรือวิทยาการคอมพิวเตอร์ด้านภาพ (Computer Vision) เป็นต้น”
2. นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลและนักวิเคราะห์ข้อมูล (Data Scientist / Data Analyst) หมายถึง “อาชีพที่เกี่ยวข้องกับการสร้างแบบจำลองเชิงคาดการณ์โดยใช้ AI หรือ วิธีการทางสถิติ การทดลอง การสร้าง ติดตั้ง และดูแลรักษาโมเดล รวมถึงการรายงานข้อมูล การวิเคราะห์เชิงพรรณนา การแสดงผลข้อมูล และการตีความข้อมูลที่มีอยู่แล้ว”
3. ผู้ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ระดับเทคนิค (AI Technical User) หมายถึง “อาชีพที่เกี่ยวข้องกับการทำงานกับเครื่องมือ AI ในระดับเทคนิค เช่น การออกแบบและปรับแต่งคำสั่งให้เหมาะสมกับโมเดล AI (Prompt Engineering) การฝังระบบ AI ลงในแอปพลิเคชันหรือกระบวนการทำงาน (AI Integration) การใช้ AI ในการประมวลผลภาพ (Machine Vision) เป็นต้น”
4. วิศวกรข้อมูลและวิศวกรระบบ (Data Engineer / System Engineer) หมายถึง “อาชีพที่เกี่ยวข้องกับการสร้างระบบการส่งผ่านข้อมูล (Data Pipeline) โครงสร้างพื้นฐานบนคลาวด์ ระบบ Machine Learning Operations (MLOps) หรือ Development and Operations (DevOps)”
5. วิศวกรระบบอัตโนมัติ (Robotics and Automation) หมายถึง “อาชีพที่เกี่ยวข้องกับการทำงานกับหุ่นยนต์ที่ใช้ AI และระบบอัตโนมัติในอุตสาหกรรม หรือระบบที่สามารถทำงานได้เอง (Autonomous Systems)”
6. นักพัฒนาระบบระบบ RPA (Robotic Process Automation) หมายถึง “อาชีพที่เกี่ยวข้องกับการออกแบบ พัฒนา หรือดูแลกระบวนการทำงานอัตโนมัติ (Workflow) และสคริปต์อัตโนมัติด้วย RPA”
7. ผู้จัดเตรียมข้อมูลเพื่อการพัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์ (Data Annotation) หมายถึง “อาชีพที่เกี่ยวข้องกับการการจัดกลุ่มข้อมูล การ “ติดป้าย” (labelling) ข้อมูล และตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลที่ใช้ฝึกโมเดล AI”
8. ผู้ใช้งานเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป (AI General User) หมายถึง “ใช้เครื่องมือ AI (เช่น ChatGPT) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน โดยไม่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา AI โดยตรง”
ในภาพรวม มีประกาศรับสมัครงานออนไลน์ที่จัดเก็บมาได้ใน 1 ปีระหว่างเดือนเมษายน ปี 2567 ถึงเดือนมีนาคม ปี 2568 จำนวน 658,254 ตำแหน่ง มีตำแหน่งงานที่เกี่ยวข้องกับ AI และอยู่ใน ตลาดงานด้าน AI จำนวน 22,800 ตำแหน่ง (3.5%) โดยจำแนกได้ดังนี้
1. วิศวกรระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI Engineer / ML Engineer) 473 ตำแหน่ง (0.1% จากตำแหน่งงานทั้งหมด)
2. นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลและนักวิเคราะห์ข้อมูล (Data Scientist / Data Analyst) 7,026 ตำแหน่ง (1.1%)
3. ผู้ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ระดับเทคนิค (AI Technical User) 4,100 ตำแหน่ง (0.6%)
4. วิศวกรข้อมูลและวิศวกรระบบ (Data Engineer / System Engineer) 6,163 ตำแหน่ง (0.9%)
5. วิศวกรระบบอัตโนมัติ (Robotics and Automation) 873 ตำแหน่ง (0.1%)
6. นักพัฒนาระบบระบบ RPA (Robotic Process Automation) 596 ตำแหน่ง (0.1%)
7. ผู้จัดเตรียมข้อมูลเพื่อการพัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์ (Data Annotation) 624 ตำแหน่ง (0.1%)
8. ผู้ใช้งานเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป (AI General User) 2,856 ตำแหน่ง (0.4%)
จากข้อมูลการเปิดรับสมัครตำแหน่งงานที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) พบว่าแต่ละอุตสาหกรรมมีความต้องการบุคลากรที่มีทักษะ AI แตกต่างกันไปตามลักษณะของอุตสาหกรรมและรูปแบบการใช้ (use cases) ของเทคโนโลยีในอุตสาหกรรมนั้นๆ ยกตัวอย่างเช่น
1. อุตสาหกรรมสารสนเทศและการสื่อสาร (Information and Communication) ต้องการตำแหน่งงานที่เกี่ยวข้องกับ AI มากที่สุด 1,807 ตำแหน่ง ซึ่งตำแหน่งงานที่ต้องการมาก ได้แก่ วิศวกรข้อมูลและวิศวกรระบบ (746 ตำแหน่ง) นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลและนักวิเคราะห์ข้อมูล (546) ผู้ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ระดับเทคนิค (311) ผู้ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป (103) สะท้อนให้เห็นถึงการเป็นภาคธุรกิจที่มีการปรับตัวและประยุกต์ใช้เทคโนโลยี AI โดยเฉพาะในกลุ่มธุรกิจแพลทฟอร์มและเทคโนโลยีดิจิทัล
2. อุตสาหกรรมการขายส่งและการขายปลีก ต้องการตำแหน่งงานที่เกี่ยวข้องกับ AI ทั้งหมด 1,785 ตำแหน่ง ซึ่งตำแหน่งงานที่ต้องการมาก ได้แก่ ผู้ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ระดับเทคนิค (554) นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลและนักวิเคราะห์ข้อมูล (471) วิศวกรข้อมูลและวิศวกรระบบ (323) ผู้ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป (272) สะท้อนถึงความพยายามในการนำ AI มาใช้ปรับปรุงการวิเคราะห์ข้อมูลลูกค้า การจัดการคลังสินค้า และระบบอัตโนมัติ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและแข่งขันในตลาดยุคดิจิทัล
3. อุตสาหกรรมการผลิต (Manufacturing) มีความต้องการตำแหน่งงาน AI ทั้งหมด 1,422 ตำแหน่ง ซึ่งตำแหน่งงานที่ต้องการมาก ได้แก่ นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลและนักวิเคราะห์ข้อมูล (457) ผู้ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ระดับเทคนิค (405) วิศวกรข้อมูลและวิศวกรระบบ (213) วิศวกรระบบอัตโนมัติ (150) สะท้อนแนวโน้มการประยุกต์ใช้ระบบอัตโนมัติและการผสานระบบปัญญาประดิษฐ์ (integrate) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดต้นทุน และทดแทนการใช้แรงงานในงานที่ซ้ำซาก
4. อุตสาหกรรมการเงินและการประกันภัย (Finance and Insurance) ต้องการตำแหน่งงานที่เกี่ยวข้องกับ AI ทั้งหมด 1,358 ตำแหน่ง ซึ่งตำแหน่งงานที่ต้องการมาก ได้แก่ นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลและนักวิเคราะห์ข้อมูล (672) วิศวกรข้อมูลและวิศวกรระบบ (431) ผู้ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป (100) โดยอุตสาหกรรมการเงินและการประกันภัยเป็นอุตสาหกรรมที่มีการทำงานกับข้อมูลเป็นจำนวนมาก จึงมีความต้องการบุคลากร AI ในตำแหน่ง นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลและนักวิเคราะห์ข้อมูลสูง โดยเฉพาะการทำงานด้านการประมวลผลข้อมูลขนาดใหญ่ การคาดการณ์พฤติกรรมลูกค้า การตรวจจับความเสี่ยง
5. อุตสาหกรรมกิจกรรมวิชาชีพวิทยาศาสตร์ และกิจกรรมทางวิชาการ เช่น บริษัทที่ปรึกษาด้านเทคโนโลยี ต้องการตำแหน่งงานที่เกี่ยวข้องกับ AI ทั้งหมด 1,301 ตำแหน่ง ซึ่งตำแหน่งงานที่ต้องการมาก ได้แก่ นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลและนักวิเคราะห์ข้อมูล (421) วิศวกรข้อมูลและวิศวกรระบบ (348) ผู้ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ระดับเทคนิค (212) ผู้ใช้เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป (186) สะท้อนถึงบทบาทของ AI ในการพัฒนาโซลูชัน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก และให้บริการทางเทคนิคแก่ลูกค้าองค์กร ซึ่งต้องอาศัยบุคลากรที่มีทักษะสูงและความเข้าใจเชิงลึกด้านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
คณะผู้วิจัยยังมีข้อเสนอเพิ่มเติมว่าควรมีแนวทางในการพัฒนาบุคลากรด้าน AI เพื่อตอบสนอง ตลาดงานด้าน AI ดังนี้:
1. ส่งเสริมการพัฒนาทักษะ AI เชิงลึก
อุตสาหกรรมสารสนเทศและการสื่อสาร ต้องการบุคลากรด้าน Big Data และวิศวกรระบบเป็นจำนวนมาก จึงควรส่งเสริมการฝึกอบรมและพัฒนาทักษะในสาขา Data Analysis และวิศวกรระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเป็นพิเศษ
2. ส่งเสริมการพัฒนาทักษะ AI ด้าน Digital Marketing และ Marketing Analytics
สำหรับภาคธุรกิจ เช่น การขายส่งและการขายปลีก การพัฒนาและเสริมสร้างทักษะด้าน Digital Marketing และ Marketing Analytics โดยใช้ AI จะเป็นสิ่งสำคัญในการเตรียมบุคลากรให้พร้อมต่อการนำ AI มาใช้ในการตลาดและการวิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภค การพัฒนาทักษะด้าน Analytics, Data Gathering และ Business Intelligence จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานของธุรกิจ
3. ส่งเสริมการพัฒนาทักษะหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติ (Robotics and Automation Systems)
ในอุตสาหกรรมการผลิต ควรส่งเสริมการพัฒนาทักษะในด้าน Robotics, Automation Systems และ AI-powered Robotics ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานและลดต้นทุนการผลิต
4. ส่งเสริมการใช้ Generative AI ให้มีประสิทธิภาพ
ควรส่งเสริมให้บุคลากรในอุตสาหกรรมต่างๆ สามารถใช้ Generative AI สร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ โดยมุ่งเน้นการพัฒนาองค์ความรู้ การค้นหาแนวทางการประยุกต์ใช้ที่เหมาะสม (use cases) การใช้งานอย่างรับผิดชอบ และการใช้งานโดยเข้าใจข้อจำกัด เพื่อลดความเสี่ยงและเพิ่มประสิทธิภาพสูงสุดจากเทคโนโลยีนี้
อัปเดตเทรนด์ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจาก AI ในทุกมิติ
เมื่อ AI เขย่าตลาดแรงงาน ฝันร้ายบัณฑิตจบใหม่ถูกเบียดตกขอบสนาม
สมัครงานยุค GenAI ทางลัดของคนฉลาด หรือช่องโหว่ที่บั่นทอนความยุติธรรม?
