ในยุคนี้ อาหารไม่ได้เป็นเพียงหนึ่งในปัจจัยสี่ที่จำเป็นสำหรับชีวิตมนุษย์เท่านั้น ทว่า อาหาร สามารถต่อยอดเป็น ธุรกิจอาหารสร้างสรรค์ ที่สร้างงาน สร้างอาชีพได้หลากหลาย ซึ่งพฤติกรรมการบริโภค การจับจ่าย เพื่อซื้อและรับประทานอาหารของคนรุ่นใหม่ในยุคนี้ก็เปลี่ยนแปลงไปจากทศวรรษก่อนอย่างเห็นได้ชัด ด้วยหลากหลายปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ดังนี้
ขนาดครอบครัวเล็กลง ทำให้ปริมาณและขนาดการซื้อเป็นลักษณะของครอบครัวเดี่ยว
ความเท่าเทียมกันทางสังคมของผู้หญิง ผู้หญิงมีความสามารถและรายได้มากขึ้น มีกำลังซื้อมากเพื่อตอบสนอง ไลฟ์สไตล์ของตัวเอง
กระแสรักสุขภาพ คำนึงถึงคุณค่าอาหาร ที่มาของวัตถุดิบที่นำมาปรุงอาหาร มากกว่าหน้าตา รูปลักษณ์ หรือปริมาณอาหารเพียงอย่างเดียว
การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ มีประชากรสูงอายุเพิ่มขึ้นจนเป็นกลุ่มที่มีกำลังซื้อสูง ทำให้ผู้ผลิตอาหารต้องเร่งนำเสนอผลิตภัณฑ์อาหารที่ตอบโจทย์ทั้งปริมาณและคุณภาพมากขึ้น
ยุคโซเชียลมีเดีย ผู้บริโภคเสพสื่อจากสังคมออนไลน์เป็นส่วนใหญ่ ทำให้การนำเสนออาหารที่ดึงดูดใจผู้บริโภครุ่นใหม่ได้ จำเป็นต้องมีทั้งความแปลกใหม่และสวยงามไปในเวลาเดียวกัน
ตอบโจทย์สังคมเมือง ที่มีไลฟ์สไตล์เร่งรีบ อาหารที่โดนใจคนรุ่นใหม่ยุคนี้ยังคงเน้นความสะดวก รวดเร็ว เข้าถึงง่าย ทว่า ก็ต้องคำนึงถึงประเด็นเรื่องความเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืนไปในเวลาเดียวกัน
ดังนั้น ธุรกิจอาหารสร้างสรรค์ รวมถึงอาชีพที่เกี่ยวข้องกับการสร้างสรรค์อาหารที่มาแรงในยุคนี้ ยังคงเป็นอีกหนึ่งเทรนด์ที่น่าจับตามอง เพราะนอกจากจะเป็นอีกหนึ่งฟันเฟืองที่ช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของประเทศแล้ว ยังเป็นแนวทางสำหรับคนรุ่นใหม่ในการพัฒนาตนเองเพื่อเป็นบุคลากรคุณภาพ ตอบโจทย์การเติบโตของอุตสาหกรรมอาหารของไทยด้วย
โดย ธุรกิจอาหารสร้างสรรค์ ที่เชื่อมโยงไปยังอาชีพมาแรง ซึ่งผู้ที่สนใจสามารถต่อยอดเพื่อสร้างเม็ดเงินได้ มีดังนี้
Food Stylist : ธุรกิจการออกแบบร้านอาหาร และ นักออกแบบอาหาร
“อาหารเป็นได้มากกว่าอาหาร เพราะอาหารคืองานศิลปะ” คำกล่าวนี้ไม่เกินจริง และมีบทพิสูจน์อย่างเห็นได้ชัดจากแนวโน้มความต้องการ “นักออกแบบอาหาร” หรือ “Food Stylist” ที่กลายเป็นอาชีพมาแรงในยุคนี้ โดยนักออกแบบอาหารไม่ใช่แค่คนที่จัดจานให้ดูดี แต่ยังต้องรู้จักเทคนิคการใช้วัตถุดิบ การจัดแสง และการถ่ายภาพ เพื่อให้ได้ภาพที่น่ากินและดึงดูดใจ เพราะไม่ว่าจะเป็นร้านอาหาร โรงแรม หรือแม้แต่บล็อกเกอร์สายกิน ทุกคนต่างต้องการภาพสวยๆ ไว้โปรโมทบนโซเชียลมีเดีย นั่นหมายความว่าความต้องการ Food Stylist ในยุคนี้สูงมาก
ขณะเดียวกัน ธุรกิจการออกแบบร้านอาหาร ในยุคนี้ ก็มีความสำคัญไปไม่น้อยกว่าธุรกิจการทำร้านอาหารหรือการสร้างสรรค์เมนูดึงดูดลูกค้าเลย และการว่าจ้างมืออาชีพมารับออกแบบร้านอาหารก็เป็นการลงทุนที่คุ้มค่าในระยะยาว เพราะผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบมีความรู้และประสบการณ์เฉพาะทางที่จะช่วยให้พื้นที่ร้านใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด พวกเขาเข้าใจเรื่องการจัดวางพื้นที่ (Space Planning) การออกแบบทางสัญจร (Circulation) และการออกแบบที่คำนึงถึงประสบการณ์ลูกค้า (Customer Experience) ซึ่งเป็นสิ่งที่เจ้าของร้านที่ไม่มีพื้นฐานด้านการออกแบบอาจมองข้าม
นอกจากนี้ บริษัทรับออกแบบร้านอาหารมืออาชีพยังมีเครือข่ายผู้รับเหมาและซัพพลายเออร์ที่เชื่อถือได้ ซึ่งช่วยให้กระบวนการตกแต่งร้านเป็นไปอย่างราบรื่น คุ้มค่า และมีคุณภาพ ที่สำคัญ พวกเขาเข้าใจกฎระเบียบและข้อบังคับต่างๆ เกี่ยวกับอาคารและร้านอาหาร ทำให้มั่นใจได้ว่าการออกแบบจะเป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัยและข้อกำหนดทางกฎหมาย
Cooking Studio : ธุรกิจโรงเรียนสอนทำอาหาร และครูสอนทำอาหาร
แม้ว่าโดยหลักการแล้ว คนรุ่นใหม่จะชอบทำอะไรที่รวดเร็ว ทว่ามีคนรุ่นใหม่ ไม่ว่าจะเป็น Gen Y Gen Z ก็มีไม่น้อยเลยที่ยังชอบเรียนรู้ที่จะทำอะไรด้วยตัวเอง โดยเริ่มจากการมี Passion ในสิ่งที่ตนชื่นชอบ และ “การทำอาหาร” ก็เป็นหนึ่งในงานอดิเรกยอดนิยมที่หลายคนอยากเรียนรู้ทักษะในการทำอาหารเพิ่มเติม ดังนั้น ในยุคนี้ ธุรกิจสอนทำอาหาร และอาชีพครูสอนทำอาหารในคอร์สระยะสั้น จึงยังเป็นหนึ่งในธุรกิจและอาชีพที่น่าสนใจสำหรับคนรุ่นใหม่อยู่นั่นเอง
โดยโรงเรียนสอนทำอาหารที่จะโดนใจคนรุ่นใหม่นั้น จำเป็นต้องนำเสนอภาพลักษณ์การเรียนการสอนที่ทันสมัย ดูคลีน สะอาดตา และเน้นเสนอหลักสูตรระยะสั้น ตอบสนองไลฟ์สไตล์ชีวิตเร่งด่วน สอนเมนูที่ไม่ซับซ้อน แต่แปลกใหม่และเป็นที่นิยมตามเทศกาล
Online Restaurant : ธุรกิจขายอาหารออนไลน์
“สะดวกและรวดเร็ว ลดต้นทุนการทำหน้าร้าน เหมาะสำหรับคนที่มีทุนน้อย” นอกเหนือจากเหตุผลง่ายๆนี้แล้ว ดูเหมือนว่าธุรกิจขายอาหารออนไลน์เป็นอีกหนึ่งในเทรนด์ธุรกิจมาแรง ที่คนอยากมีธุรกิจเป็นของตัวเองเลือกทำเป็นสิ่งแรกๆ แต่ก็ต้องบอกว่า สนามแข่งขันนี้ไม่ได้ง่ายอย่างที่หลายคนคิด เพราะคู่แข่งมีอยู่ทั่วทุกหัวมุมถนน การจะขายอาหารไม่มีหน้าร้านให้อยู่รอดได้ จึงจำเป็นจะต้องวางแผน และมีทริกดีๆ ในการทำธุรกิจควบคู่ไปด้วย
เมื่อพูดถึงการขายอาหารออนไลน์ที่บ้าน 3 สิ่งสำคัญที่จะมองไม่ได้เลย ก็คือ ต้นทุนค่าใช้จ่าย ที่ต้องอย่าลืมคิดต้นทุนแฝง อย่างเช่น ค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าแก๊ส ค่าน้ำมัน หรือแม้แต่ค่าแรงตัวเอง ที่ล้วนเป็นสิ่งที่ต้องบวกเพิ่มเข้าไปด้วย ต่อมาเป็นการประเมิน คู่แข่งในพื้นที่ ว่าทำเลที่เราอยู่นั้นเน้นขายอะไรกันบ้าง มีคู่แข่งอยู่กี่ช่วงราคา แล้วเราจะวางตัวเองอยู่ในระดับไหนของตลาดนี้ จากนั้น เป็นการเลือก เมนูอาหารที่ขาย ที่ควรเลือกอาหารที่เหมาะสมจะขายยออนไลน์ เพราะอาหารบางประเภทอาจจะเหมาะกับการทานที่ร้านมากกว่า ไม่เหมาะกับการสั่งมาทานที่บ้าน เพราะรสชาติอาจจะผิดเพี้ยนไป จึงอาจทำให้เราควบคุมในเรื่องของรสชาติในการขายได้ยากนั่นเอง
Green Packaging : ธุรกิจบรรจุภัณฑ์อาหารรักษ์โลก
ในวันนี้เทรนด์รักษ์โลกและความยั่งยืนได้แทรกซึมเข้าไปอยู่ในทุกวงการ ใน ธุรกิจอาหารสร้างสรรค์ ด้วยเช่นกัน โดยเราสามารถสร้างจุดขายให้ธุรกิจได้ด้วยการใช้บรรจุภัณฑ์อาหารรักษ์โลก หรือแพคเกจจิงที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (Green Packaging) ซึ่งนี่ก็ส่งผลให้ ธุรกิจการผลิตบรรจุภัณฑ์อาหารรักษ์โลก โตขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดย Green Packaging เป็นนวัตกรรมการออกแบบและผลิตบรรจุภัณฑ์ที่คำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมตลอดวงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์ ตั้งแต่การเลือกใช้วัตถุดิบ กระบวนการผลิต การใช้งาน ไปจนถึงการกำจัดหลังการใช้งาน โดยมีเป้าหมายเพื่อลดผลกระทบเชิงลบต่อสิ่งแวดล้อมให้น้อยที่สุด
โดย Green Packaging มีได้ตั้งแต่กล่องกระดาษใส่อาหาร กล่องพิซซ่าและกล่อง Food Delivery เป็นอีกหนึ่งบรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมที่กำลังได้รับความนิยมมากขึ้น โดยมีคุณสมบัติที่ผลิตจากกระดาษรีไซเคิล 100% มีการเคลือบด้วยสารธรรมชาติเพื่อกันน้ำมัน ออกแบบให้ระบายความร้อนได้ดี และช่วยรักษาคุณภาพอาหาร
ต่อมาเป็น กระดาษรองอาหาร เป็นบรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมที่มีขนาดเล็กแต่มีประโยชน์มาก โดยมีคุณสมบัติที่ผลิตจากเยื่อไม้บริสุทธิ์ ไม่ใช้สารฟอกขาว และย่อยสลายได้เร็วหลังการใช้งาน โดยข้อดีของ Packaging รักษ์โลกคือมีความปลอดภัยต่อสุขภาพ ไม่มีสารเคมีตกค้าง ดูดซับน้ำมันและความชื้นได้ดี ย่อยสลายได้ง่ายและรวดเร็ว
หรือจะเป็น ถ้วยกระดาษและชามกระดาษ ใช้แทนภาชนะพลาสติกหรือโฟม โดยออกแบบให้แข็งแรง ใช้งานได้หลากหลาย มีลักษณะเฉพาะตัวสำหรับอาหารแต่ละประเภท สามารถพิมพ์ลวดลายด้วยหมึกที่ปลอดภัยต่อสิ่งแวดล้อม เป็นต้น
นอกเหนือจากการรับรู้ถึงเทรนด์ ธุรกิจอาหารสร้างสรรค์ และอาชีพมาแรงด้านอาหารแล้ว ประเทศไทยต้องเร่งพัฒนานวัตกรรมอาหาร และต้องเพิ่มงบประมาณด้านการวิจัยและพัฒนา (R&D) ให้เกิดการเรียนรู้และนำไปสู่การพัฒนานวัตกรรมได้ ขณะเดียวกันก็ต้องพัฒนากำลังแรงงานทักษะสูงให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกไปด้วย
โดยหนึ่งในโครงการต้นแบบด้านการพัฒนาบุคลากรด้านนี้ คือ จัดโครงการ “การสร้างสุดยอดผลิตภัณฑ์แปรรูปอาหารและบรรจุภัณฑ์ด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ของนักเรียนสู่การประกอบอาชีพ (EEC FOOD INNOVATION)” เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาเยาวชนในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ก้าวสู่การเป็นผู้ประกอบการอาหารรุ่นใหม่ โดยผสานเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ากับภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างสร้างสรรค์ ซึ่งโครงการนี้จัดขึ้นโดย ฝ่ายบริการวิชาการและการประเมินหลักสูตรด้านพัฒนากำลังคน สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) และคณะอุตสาหกรรมอาหาร สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.)
ทั้งนี้ โดยตลอดโครงการ นักเรียนทั้ง 30 ทีม ได้พัฒนาต้นแบบนวัตกรรมอาหารและบรรจุภัณฑ์ที่เชื่อมโยงกับวัตถุดิบท้องถิ่นและสะท้อนความคิดสร้างสรรค์ อาทิ กัมมี่สับปะรดเสริมโพรไบโอติกส์ หมึกย่างซอสพริกเกาหลี “สีชัง” บะหมี่ไข่ผำซอสหมูแดง น้ำพริกแมงกะพรุนรสต้มยำ กาแฟทุเรียน เครื่องดื่มไซเดอร์มังคุดเสริมพรีไบโอติก และซอสกระเจี๊ยบผัดไทย
“โครงการ “EEC FOOD INNOVATION” จึงไม่เพียงเป็นเวทีแสดงศักยภาพของเยาวชนแต่ยังเป็นการสร้างรากฐานใหม่ให้กับอุตสาหกรรมอาหารไทยโดยผสานความรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเข้ากับภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยอย่างยั่งยืน
อัปเดตเทรนด์ที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมเป้าหมาย
เจาะโอกาสโตของธุรกิจไทย รับกำลังซื้อใหม่ตามเทรนด์ Aging Economy
4 เมกะเทรนด์ พลิกโฉมระบบการชำระเงินโลก สู่ยุค “ไร้รอยต่อ ปลอดภัย และเรียลไทม์”
